Google

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world’s books discoverable online.

It has survived long enough for the Copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to Copyright or whose legal Copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge thafs often difficult to discover.

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book’s long journey from the publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.

We also ask that you:

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.

-l· Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google’s system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

-I- Maintain attribution The Google “watermark” you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

-I- Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is stili in Copyright varies from country to country, and we can’t offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book’s appearance in Google Book Search means it can be used in any manner any where in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.

About Google Book Search

Google’s mission is to organize the world’s information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world’ s books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web

at|http : / /books . google . com/

/

«

PATROLOGIiE

CURSUS COMPLETUS,

SED

BIBUOTHECA UNIYERSAUS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, (KICONOHICA,

ΜΝΠ· SS. fATBIl, DOGTOBIM, SCMrTORlMOlIE EGCLESUSTKMIM.

SIVE LATINORUM, SIVE GRiEGORUM,

QUI AB MYO APOSTOL1CO AD ΛΤΛΤΕΜ JNNOCBNTll Jll UNN. 1216) PRO LATISIS ET AD PBOTll TEMPOBA {ANN. 863) PRO GRJSCIS FLOBUBBUET :

RECDSIO CHRONOLOGICA

OWNlUir QUA EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICAE TRADITIONIS PER DUODECIM PRIORA

ECCLESLE SiECULA ET AMPLIUS,

JOITA EDITIONES AGCURATISSIIIAS, INTER 8B CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS C0LLATA8,

PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA ;

DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS, VARIISQUB LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA;

OHNlEin OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUiB TRIBUS NOVISSIMIS SICULIS DEBENTUR ABSOLUTAS

DETECTIS AUCTA ;

WDICIlUe PARTICULARIBUS ANALTT1CI8, SINGULOS SIVE TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJUS HOHERTI

8UB8EQUENT1BUS, DONATA ;

CAPITULIS UTTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NEGNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS 8UBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ;

OPERIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA. VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;

DUCENTIS ET AMPLIUS INDICIBUS LOCUPLETATA; SED PR^ERTIU DUOBUS IMMENSIS ET GENERALIBUS, ALTERO SCILICET RERUM, quo consulto, quidquid NON SOLUM TALIS TALISVB PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, ABSQUE ULLA EXCEPTIONE, IN QUODLIBBT THEMA SCRIPSERIT, UNO INTUITU C0N8P1CIATUR *,

ALTEBO SGRlPTURiK SAGH,£, ex quo lectom comperire sit obvium quinam patres et

IM QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM SCRIPTURiB VERSUS,

A PRIMO GENS8E0S USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI SINT.

EDITIO AGGURATISSIMA, CiBTERlSQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, 81 PERPENDANTUR iCHARACTERUM NITIDITAS, CHARTiB QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUH TUM VARIETAS TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGliE DECURSU CONSTANTER SIMILIS, PRETII EXIGUITAS, PRiESERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA,

SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUB HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM,

PRIMUM AUTEILIN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET MBS. AD OMNES iSTATES, «

LOGOS, LINGUAS FOBMASQUE PERTINENTIBUS, COADONATORUIi»

SERIES GRiGGA,

in QUA PSODSUMT FATBES, DOCTORES SCBIPTORESQUK ECCl^SliK GIUBCA^

A S. BABNABA AD PHOTIUM.

ACCURANTE J.-P. MIGNE,

Blblkrtliec· Cleri mlTereat»

8IVB

CUB8DOM COMM.BTOKDM: IR SINOOLOe SCIBIITIJI BCCLUiASTIGJ· BAHOS BDITOBCt

PATROLOGU, AD INSTAR IPSIUS ECCLESIA, IN DUAS PARTES DIVIDITUR, ALIA NEMPE LATINA· ALIA GRACO-LATINa· . LATIHA, JAM PENITUS EXARATA, VIGINTI-QIHMQUE ET DOCENTIS VOLUMINIBUS MOLE SUA STAT, AC QUINQUB- VYGnm-GBNTUM ET MILLB FRANGIS VENIT. GRACA DUPLICI EDITIONE TYPIS MANDATA EST. PRIOR GRACUM ΤΕΧΤΌΜ UNA CUM VBRSIONR LATINA LATERALI AMPLECTITUR, ET FORSAN CENTUM VOLUMINUM EXCEDET Nll^ MERUM. POSTERIOR AUTEM HANC VER810NBM TANTUM EXHIBET , IDBOQUB INTRA QUINQUAGINTA CIRCITER VOLU- MINA RRTINEBITUR. UNUMQUODQUE VOLUMEN GRACO-LATINUM OCTO , UNUMQUODQUE MERE LATINUM QUINQUE frangis SOLUMMODO EMITUR : UTROBIQUB VERO, UT PRETII IIU4US BENEFICIO FRUATUR EMPTOR, COLLECTIONEM MTECBAM SIVE GRACAM SIVE LATINAM GOMPiRET NBCB8SE ERIT; SECUS ENIM CUIUSQUE VOLUMINIS AMPLITU- DINEM MBCNON ET DIFFICULTATES VARIA PRETIA AQUABUNT.

PATMOWGIM GRJiCM TOMUS LXIL

S. JOANNES CHRYSOSTOMUS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,

IN VIA niCTA D'AMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETIiE PARISIORUM VULGO D'ENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINJT.

1860

!

sjBcmuu y, Aiims tgr.

TOY m ΑΠΟΙΣ ΠλΤΡΟΣ HMCN

ΙΩΑΝΝΟΥ,

Apxuamxraor κονςταμτινουποαεος,

ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ;

ΤΑ ΕΥΡΙΣΚΟΜΕΝΑ ΠΑΝΤΑ.

S.P.N.JO ANNIS CHRYSOSTOm,

AkcHiBnscon cmimNTiHOPOuTAin,

OPERA OMNIA QU Λ EXSTANT,

m QD^ EJUS NOMINE CIRCUMFERUNTUR,

U os. COMCBS «ALUOHO·, TATICAMOt, AHCLICAIIOS «BMAmGOSQOB ; MBCNON A» mJLIARiM ET nOMTOHU- UE EDinons casticata, imioHBKie accta; mova ιντεΚρεετατιονε om opds eeat, nuBFATiomm, ΜΜΤ», ROTIE, TAEIU LBCTIOMIBOS ILLOSTBATA; NOVA SANCTI DOCTORtS VitA , APPENDICIBUS, ONONASTICO

ET conosmiMiB immcibus locupletata ;

ΟηΚΑ n 8TDDW D. BBBM. DB WNnFAMCQH, KONACm BENBDICTIHl B GOMGB. S. MAURI.

mrio KormiMA.twomnieus iliustuta qujb ncmtiva ίόμ βομλ , tumoionh,

lOM AUBl, A Dirusis IM LUCEM FUMUM EDITA SUET, VEL ΑΛΜ EDITA, AD MAEUECEf- FTOSUM DJUCENTJOEEM CUSIM REVOCATA EUNT,

ACCURANTE J -P. MIGNE,

UWtotlMBtB deri BntfvwMe,

SITB

CURSUUM COMPLETORUM « SDleULOS βΟΒΗΤΙΜ BCCLBSUSmUB RAMOS EDITORI.

TOMUS UNDECIMUS.

vnnuirr 18 touimiiia ΙβΟ nuNas gaixicis.

EXCUDEBATUR ET YENIT APUD J.-P. HIGNE EDITOREM, *

IN m mCTA BfAMBOISE, OUM PROPE PORTAM LUTETIAE PARISIORUM VULGO D'ENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNC VERO INTRA MCENIA PAR1SINA.J

1860

ELENCHUS

ΟΡ^ΐρί QUA DI HOC TOMO LZII CONTllfENTUR.

Λ ’ ”

Homilie XIIV in Epistolam ad Ephesios. eoi.' 9

Bomiliffi XV 19 Epistolam ad Philippenses. ... 177

Homili» ΧΠ in Epistolam ad Colossenses. 299

Homilim Xl in Epistolam primam ad Thessalonieenses. · 391

Homiliffi V in Epistolam secundam ad Thessalonicenses. 467

Homiliffi XVin in Epistolam primam ad Timotheum. 501

Homiii«‘X in Epistolam secundam ad Timotheum. 599

Homiliffi VI in Epistolam ad Titum. 663

Homiliffi ΙΠ in Epistolam ad Philemonem. 701

Spuria. 719

HONETUM.

Forsitan miraberis. Lector benevole, qnod, dnm in omnibus tum pneeedentibns tum subsecuturis S. Joannem Chrjsostomum SS. Patribus versio Latina ad textum Grsecum columna ad columnam acce- dit, in hacce nostra eiusdem S. Poctoris editione, pagiha Latina juxta Graecam paginam tantum ponatur. Haec causa fuit et quidem unica, quod priusquam noms in animo hiisset integram SS. Palmm Ecclesiae Graecae traditionem contexere, jam quindecim abhinc annis seorsim edideramus Latine tantum S. J. Chry- sostomi opera, litterisqu* •mandaTeramus immobilibus. Res com ita se haberent, et nec. in manu esset litteras immobiles movere, neque in animo hujusce editionis mere Latinae novem delere volumina quje iam integre typis immobitibus mandata erant et pluris quam sexaginta millibus constiterant francis, nunc feliciter invenimus modum, non tammi sine opera et impensa,, baec aptandi huic editioni novae, quae sic lingua tum Graeca tum Latina ditata evadit.

rarisiis. — Ex typis L. MIGNb.

PRtEFATIO

AD HOMILIAS S. JOANNIS CHRYSOSTOMI

IN EPISTOLAM PAULI AD EPHESIOS.

Ium seleetiora doctorie noetri ia Epistolas Pauli commentaria censeri debent Homilias ia Epistolam ad Ephesios; tum quia in bis res uberius expendit, et explicat accuratius; tum quia multa et singularia passim indicat, qum possint aut ad beatam aut ad miseram rilam non parum afferre momenti.

Orditor autem ab Epheso urbe, quam ut Asi» metropolin celebrat. Auxerant celebri- tatem primo S. Joannes evangelista, deinde Timotheus, qui istic sedes posuerant. Fama per Ofbem nota erat Ephesus a cultu Dians, quam Ephesiam vocabant, atque a philoso- phorum plurimis, qui illic manserant, a Pjtbagora Samio, a Parmenide, Zenone, Demo- crito : addilque Chrysostomus, adhuc suo tempore philosophos Ephesi considere.

Jam quaeritur pro more Antiocbimne au Constantinopoli habitas fuerint cooeioaes io Epi- stolam ad Ephesios. Optimum Cl. V. Tiilemontius profert argumentum ad probandum basoo bomilias Antiochias dictas fuisse : quia nempe in homilia opdecima acerrime invebitor iu eos, qui Ecclesiam in qua ille tunc condonabatur, scindebant, inque diversas partas divi- serant et schisma efferverant ; id quod de Ecclesia Constatitinopoiitaqe iotelligi non possit. Hicque omnino loqui videtur de schismate Eustatbiano tunc Antiochiae perseverante, de quo mulla diximus in Monito ad Homiliam, De non anathematizandi» vivi» atque defuncti», qus hic breviter repetenda sunt.

Enstalbius episcopus Antiochenus, vir sanctus atque catholicus, ideoque Arianis invisus, ipsorum opera in exsilium actus fuit, anno circiter 330, in ejusque locum substitutus est episcopus Arianus. Deinceps vero Ariani episcopi sedem tenuerunt, Eustalhianis iuterim seorsam collectas agentibus, donec Ariani tandem Meletium, quem sum sectm putabant esse, episcopum constituerunt. At ubi compertum fuit Meletium et Catholicum et Arianis infestum esse, in exsilium pulso Meletio, Euzoium Arianum episcopum constituerunt. Tunc tres in partes distracta civitas fuit. Prima erat Eustathianorum, secunda Meletiano·· rum, tertia Arianorum. Cum autem postbmc Lucifer Calaritanus, reclamantibus licet Atha- nasio aliisque episcopis, Paulinum Eustathiannm episcopum ordinasset, tres simul fuere episcopi Antiocheni, Meletius, Paulinus et Euzoius. Cumque postea deilcientibus Arianq· ^Patbol. Gb. LXll. ^

7 PIliEFATIO. »

rum partibus, nullus Arianus episcopus esset, Meletius et Paulinus, episcopi mansere, ae perseyerante schismate, tambm partes se rixis, dicteriis et contumeliis lai.‘erabaDt· Heec haud dubie deplorat Chrjsostomus. hanc ceu calamitatem omnium maximam, fusis etiam lacrymis prosequitur, tantam ille miseriam perhorrescit ut pnesenlem. Quod certe nonnisi d« Antiochena Ecclesia intelligi potest.

Aliud etiam nec leve indicium est, quo probetur Antiochi» habitas homilias fuisse; quod videlicet monachos in montibus asperam sanctamque vitam agentes passim laudet; quod in Constantinopolitanis bomiliis vix deprehendas; imo vero monachos Gonstantlnopoli vi* cinos saepe graviterque insectatur, utpote qui a prisco vitae instituto non parum deflexis- sent; in vicinis autem Constantinopoli montibus, si bene memini, monachos esse nusquam dicit. Hic vero passim illos encomiis celebrat, et Homilia vigesima prima Julianum quem- dam admirandum memorat monachum, qui cum in civitates ingrederetur, id quod perra- rum erat, miro omnium concursu et populi frequentia excipiebatur.

Antiochenorum mores pravos saepe insectatur, ut et alibi passim vidimus, illa maxime quae ab ethnicis et idololatris promanarant, ut sortes et incantationes, coi. i8, fatura etiam et metempsychosin, coi. 92 : dicebantque illi omnia nulla geri providentia ; alii vero Deum esse corpus impune asserebant. De ominibus autem et praesagiis quae dicit digna sunt, quae hic referantur ; Multis terroribus, inquit, plena est eorum anima. Ut puta, hie aut ille primus mihi occurrit domo exeunti, omnino contingere oportet mala innumerabilia. Nunc servus exsecrandus dans mihi calceos, primum porrexit partem sinistram, graves significantur ca- lamitates et contumelia. Ego ipse exiens, sinistro priori processi pede : hoc quoque est si- gnum calamitatum. Et hac quidem domi sunt mala : foras autem egresso, dexter mihi oculus inferne salit : hoc est indicium lacrymarum. Mulieres quoque, quando sonant calami, ad textura recta ligna allisi, vel cum ipsa pectine discriminant, hoc pro signo habent. Rursus ψΜηάο subtegmen pectine concutiunt, et id faciunt vehementius; deinde qui sunt superne calami ob intensum ictum edunt strepitum, allisi ad rectum structura lignum, hoc habent pro signo : et alia innumerabilia digna qua rideantur. Et si asinus exclamaverit, et st gal- lus, et si quis sternutaverit, et quodvis ediud, tanquam decies mille vineti vinculis, ut dixi, tanquamqui teneantur in tenebris, omnia habent suspecta, et sunt magis serviles quam in- numera manctpia.

In homilia autem vigesima, ubi de instituenda uxore multa profert praeclara et lectu dignissima, luxum et fastum Antiochenorum vehementer insectatur, quorum plurimi licet vilioris sortis homines, qui magnas sibi paraverant facultates, auro onusti cum uxoribus prodibant, in curru mulis albis juncto, gregibus famulorum et agminibus eunuchorum sti- pati. 1'um acerrime invehitur in eos qui nuptiales csrimonias Christianis indignas induxe- rant; saltationes et tripudia, impudicas cantilenas, et ctetera traducit, qu» nuptialem torum dehonestarent. In uxores quoque illorum aspere invehitur, qu» in famulas et ancillas ita seviebani, ut ligatas et nudatas coram maritis acerrime verberarent, coi. 110, Thessalidas vocantes, qu» vox apud Aristophanem veneficas et pr»stigiatrices signi· ficat.

Sic ille Antiochenos incessit, qui intemperantius suis opibus utebantur ; tum etiam noa paucos, qpi bonis alienis imminerent. Ad alia vero jam veniendum. In homilia octava, om*

» PRi£FATIO. 10

niom longissima, in hnc verba. Ego vinelu* in Domino, in vinculis Pauli laudandis, cele* brandis, totam profundit orationis artem; imo non artem, sed quidquid ardens animos, quidquid cor vehementi concitatum amore suggerit, imparatos profert in medium, coi. 57:

I

Si qui$ mihi dederit, inquit, nunc ut suscitem mortuos, non hoc elegerim, sed catenam. Si ab eeelesiestieis euris essem remotus, et esset mihi corpus sanum et wtlidum, non recusarim kme suscipere peregrinationem, ut solum viderem catenas, ut carcerem in quo fuit vinctus. Atqui miraculorum multa multis in locis sunt signa, sed non sunt tam desiderabilia, quem stigmatum. Et in Scripturis non ita me delectat 'dum facit miracula, quam dum male patitur, flagris caditur atque raptatur. Vere mirabilia sunt illius corporis sudaria et semi- CMcIte, qua stupenda patrant : sunt hae vere mirabilia, sed non ut illa (vincula).

Occasione vinculorum loqnens de sancto Babjrla martyre, cujus Vitam ille scripsit ut ha- betur sapra Tom. secundo, dicit, coi. 71, illum vinctum fuisse, sicut Joannem Baptistam, quia nempe regem redarguerat, et morientem mandavisse, ut vincula ponerentur eum suo corpore, et corpus sepeliretur vinctum. Et nunc siti sunt compedes cum cinere : tantum erat n desiderium vinculorum propter Christum. Ferrum pertransUt anima ejus, etc.

Hom. decima, coi. 78, dicit, &γ&λματα seu figuras, et statuas vel imagines in ecclesia esse, neque plora abjicit in re, quam pluribus expensam fuisse vellem. Hsreticos passim exagi- tat, Harcionem, Hanichmum seu Manetem, Valentinum, Gatbaros, seu Novatianos, Arium, uti solet in omnibus pene orationibus et homiliis, aliosque etiam tamreticos.

Oentiani flerveti Latinam interpretationem multis in locis passim castigavimus.

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ

ΙΩΑΝΝΟΥ

ΤΟΪ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ

ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

\

ΓΛ ΕΥΡΙΣΚΟΜΕΝΑ ΠΑΝΤΑ.

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΝ.

ΥΠΟΘΕΣΙΣ.

ΊΙ Έφεσος Ιστι μέντής Ασίας μητρόπολις· ΙτελεΤτο δέ *Αμτ<μιδι χα\ μάλιστα ταυτην έχεί ίσεβον ώς μείζονα δήθεν θεόν* χα\ τοσαυτη δεισιδαιμονίφ οΐ ταυτην τιμώντες &χέχρηντο« ώς μηδέ τοθνομα του τδν ναδν αθτής έμπρήσαντος ποιήσαι φανερόν* ένεπρήσθη γάρ. Κα\ ό μαχάριος δέ Ιωάννης ό εύαγγελιστής τά «ολλά έ^ιέτριψεν έχεΖ* χα\ γάρ χα\ έξωρίσθη έχεΖ, χα\ έτελεύτησε. Κα\ τ6ν Τιμό· θεόν δλ έχε? χατέλιπεν δ Παύλος, χαθώς γράφων πρδς αύτδν, φησί * Καθώς ΧϋφεχάΛεσά σε χροσ· μεΐτΜ kr Έρέσφ. Κα\ των φιλοσόφων οΕ πολλο\, χα\ μάλιστα οΕ άνθήσαντες περί τήν *Ασίαν, ήσαν έχε?. Λέγεται δέ χα\ Πυθαγόρας έχεΖθεν εΤναι * χα\ γάρ ή Σάμος, [2] δθεν ήν, *Ιωνιχήέστι νήσος. Τους δέ περ\ Παρμενίδην ^ χαΧ Ζήνωνα χαΧ Δημόκριτον, χαι

• Interpres, erat autem dedicata Dianrn, recte. Sic num. 25, 8 : xal έτελέσθη Ισραήλ τφ Ββλ^ώρ, et peslm. 1Θ5, 28: χαΕ έτελέσθησαν Βελφεγώρ, et mtuUieunt, siveiM dedkaverutU Belphegori·

b CoUlinianus anus nvOorfom έχεΤθεν είναι, τέβος δέ Ίω- νιχή πβίσα, τοΟς περί Παρμ^ί^ν, et quaedam postea jam •dicta mendose repetit. Alter vero post ήσαν έχει sic^r- gil, τούς περί Παρμενίδην λέγω xoU Ζήνωνα χαΕ Δημοχρι- τον. Sic quibusdam omissis. Locum ut nunc est bene ba- bere poto.

πολλούς Ιτι χαΧ νυν sOpoi τις &ν φιλοσόφους έχει. Ταυτα δέ ήμ?ν ούχ άπλώς εΓρηται, άλλ' ώστε δειξαι, δτι πολλής έδει τφ Παυλφ σπουδής πρδς έχείνους γράφοντι. Λέγεται δέ χαΧ τά βαθύτερα των νοημάτων αύτοίς έμπιστευσαι, &τε ήδη χατηχημένοις. Έστι δέ νοημάτων μεστή ή Επιστολή υψηλών, χαΧ δογμά- των. Γράφει ^ τήν Επιστολήν άπδ 'Ρώμης δεδεμένος, χαθώς χαΧ αδτός φησι * Προ&9ύχ8σβα ύχέρ έμον. Ira μοί δοθ^ Ιόγος kr άτοίξβι τον στόματός μου kr xafifimalqL γτωρΙσΜτό μυσζήρίοτ τον Εύαγη/^ον^ kxkp οδ έ7*ώ χρβσόβύω kr' όίΛύσει, ΚαΧ ύψηλών σφόδρα γέμει των νοημάτων χαΧ ύπερόγχων. *Α γάρ * μηδαμού σχεδόν έφθέγξατο, ταυτα ένταΰθα δηλο?, ώς δταν λέγη * γτωρισβ^ rvr ταΐς όργαΐς χαϊ ταΐς kξovσlaις kr τοις ίχουρατίοις ΐιά τής *ΕχχΛησίας ή χοΧνχοίχιΛος σοφία τον Θεόν· χαΧ πάλιν, Συτήγειρε χαΐ σvr8xάθtσεr ήμάς kr τοΊς kπovparlotς · χαΧ, "Ο ktέpaις γ^εάΐς ούχ kγr1ιφlσθ^^ rvr άχεκοΛόφθτι τοις άχοστόίοις τοις άγΙοις αΰτον καί χροφήταις kr τφ Πreύμaτι^ ejrai τά §θιτη συγκΛηροτόμα καϊ σύσσωμα καΧ συμμέτοχα τής κΛηροτομίας αύτοϋέτ τφΧριστφ.

^ Cosilinfanns alter iv άλύσει. Έστ. δέ ού μόνον μεστή ή έπιστολή δογμάτων δψηλων,άλλά χαΐ νοημάτων ύπερόγχων γέμει. "Α γάρ.

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΩΤΗ.

ΠανΛος άχόστοΛος ^Ιησον Χρίστον διά θεΧήματ τος Βεου^ τοις άγΙοις τοίς oύσιr kr *Εφέσφ^ παί ΛίστοΤς kr χΙριστφ Ίησον 'jidpu: ύμίτ καϊ εΐρήτη^ άχό θεού Πατρός ήμοητ καϊ Κυρίου Ίησον Χρίστον.

QL*. Ιδού τό, · διά, τφ ΠατρΧ δέδωχε. Τί οδν; έλάτ- τονα αύτόν έρουμεν; Μηδαμώς. Τοις άγίοις, φησΧ, τοις οίσατ kr ^Εφέσφ, καΧ χιστοις kr Χριστφ Ίψμτον. Ιδού, άγίουςχαλεΐ,&νδρας έχοντας χαΧ παιδία χαΧ γ-^ναίχας χαΧ οΕχέτας. *Οτι δέ τούτους οθτωχαλε?, δήλον άπύ του τέλους τής Επιστολής, ώς δτάν λέγη · Αί γυτάικες, τοις Ιδίοις άrδpάσιr ύχοτάσσεσθε ·

• Hoc pluribus explicat Chrysostomus in fine hujus ho- miiide, ubi videsis.

xaX πάλιν, Τά τέκra, ύχακούετε τοίς χατράσιν δ/ιωτ·· χαΧ, ΟΙ δονΧοι,ύχακούετε τοις δεσχόταίς. Έννοήσωμεν δση χατέχει νυν ή βφθυμία, χαΧ πώς σπανίζει τά τής άρετής, χαΧ δση τ^ε ή φορά' ή τών έναρέτων, ώς χαΧ τούς χοσμιχούς, άγίους χαΧ πι- στούς λέγεσθαι. Χάρις ύμΐτ καΧ εΙρήκτ\ άχό Θεόν Πατρός ήμωτ, καϊ Κυρίου Ίησον Χρίστου. Είπε χάριν, χαΧ Πατέρα τέν Θεόν έχάλεσε* τής χά- ριτος γάρ έχείνης τεχμήριον τούτο. Πώς; Άκουσον αύτού έτέρωθι λέγοντος* "Οη δέ kστε υιοί, άξ- <ιxiστεLZer ό θεός τό Drevpa τον ΥΙον αύτού είς τάς καρδίας ύμώτ, χράζοτ, "Α66ά, ό Πατήρ. Καϊ ΚνρΙον Ίησον Χριστού. Δι’ ήμάς γάρ Χριστός γέ- γονε b, χαΧ έν σαρκΧ ώφθη. ΕύΧογητός ό θεός, b Sic duomss. et marg. Saril. Editi rero, γέγονεν.

SANCTI PATRIS NOSTRI

JOANNIS CHRYSOSTOMI,

ARCHIEPISCOPI CONSTANTINOPOLlTANi,

OPERA OlIMA.

m EPISTOLAM AD EPHESIOS COMMENTARIUS W.

Slrgumentum.

Epliesije esc quidem Aei» meiropolie. Erat autem detticaia Dianae , et bane deam illic colebant itt maiiniam : tantaque eorum erat superatiiio , ut ne illius quidem nomen qui ejus templum combiisse^ rat, manifestnm esse voluerint : fuerat enim com- bustum· Porro beatus quoque Joannea evangelisia plurimum illic est versaiug : nam et illic fuit re- legatus et decessit (fr). Tiroolbeum quoque illic re*· liquii Paulus» ut dicH. ad ipsum scribens: Sicui rogopi u «I mufierra £p4eti(i. Tim. 1. 5). Et plurimi ex pliilosopbis, maxime ii qui in Asia floruerunt, illic erant. Nam dtcilur quidem et inde fuisse Pythagoras : Samos enim, unde ortus ille erat , Ionica erat in- sula (r). Parmenidem quoque et Zenonem et Demo-

(o) Ad Itoflias tn ^istolam ad Ef liesios emaculandas UK sumus Cotsliniaais Codicibus duobus, quoruni unus 31 alter 73 uoUtur, et cum Codice Colbertino oum. 4112* CotbenuHis argumentum omittit, et a prima bomilia iu- opiu

(b) Id est, in exsilittm mutus istuc venit. Joannes in Pa- ρηοο insulani relegatas esi ; posteaque venit Ephesum. Uirysoetoinus vero ume carptim reoeoseos· non tam accu- rate omnia proiert.

(c) Cl^so^imis carptim locraens, et Ephesum cnnimen- da^ diat philosophos multos illic floruisse, ut Pytbagoram qui ex insula quidem Samo erat; sed Samos lomca erat ut Ephesus; imi», quod non addit Chrysoslomus, Epheso adeo vicma m ex lUa urbe conspiceretur. De cmteris quos ad-

critum» et multos ininc adbuc illic inveneris pliiloso- phot. Hae aulein iumi sioe cauta dicia eunt a nobie 8cd tti ostenderem multo studio opu» Aiisae Paulo »1 eoe scribenU. Dicitur autem proAindtoret quoque sensus eis credidisse, utpoie qui jam catecliumeni es- sent. Est porro epistola plena sublimibus sententiis et dogmatibus. Scribit autem epistolam Ronije vin- ctus , sicut et ipse dicit : Orau pro me w detur miAi termo tu apertione ori, mei, cum fiducia notmu facere myttenum etangeUi , pro quo legatione fungor in ca- lemUEphe*. 6. 1». 20). Et sdinodum altis et emi- nenubus plens est sensibus·. Nam qwe nusquam fere est loquutiw. ea hic profert, ut quando dicit : Ut innotewat nunc prmcipalibne et potectudbu* in cm- lettitu, per Eeelcmm varia et mutiplex Dd eapieniia; et rursus, Conrmtuciiauit et eonudert feeit no, in eee- iatibu, ; et. Quod alii, gmerationibu, non fuit eogni- <«m, revelatum fuit apodoth dmetie et prophetU tn Spiritu , gente, eue eohvmte, , et eoncorporaln et comparlieipe, ejue beredilatis in Ctmdo (Epbe,. 5. 10 et 2. 6. et 5. 5. 6).

, . . -'-'r ui^i μίΑιοβαι, sea aueannir DioffMMMR dfS ?tesL * D^riio,

: '«e e«*m epistola non

^ - - , ■

HOMIUA I

Cau. 1 ▼. 1. Paulut,apo,totH, Jem Chrieti per volun- tatem Dd, uneti, guttum Ephed, et fidelibut in Chrido dent : 2. gratia vobit et pax a Deo Patre nodro et Domino Jem Christo, i. Ecce illud, per, dedit Patri, Quid ergo^ dice- nmsne eum minorem? Minime. Sonclis, inquit, qm sint» Ephed, et fidelibut in Chrido Jetu. Ecce sanctos vocat viros qui habent et filios et uxores et servos : ci hoc constat ex fine epistola: , ui quando di-

cit . ilulieret viri, tui, dnl uibdite ; et rursns, Filii, obedite paremibn, vedrit; et, Servi, obedite do- mini, {Ephet. 8. 22. s» e. 1. 8 ). Cf^iiemos quan- ta nos tenet socordia , et quam rara sit virtus, et quantus tunc esset proventus bonorum virorani et virtute praeditorum, ut etiam mundani sen s»- cnlares tunc sancti dicerentur et fideles. Gratia vobit d pax a Deo Patre notiro d Domino Jem Chri- do. Gratiam dixit, et Patrem Deum vocavit ; ii»

II s. JQANNIS CHRYSOSTOUI AUClllEP. COMSTANTIMOP. II

lius enim gratia lioc eM indidani. Quooiodot Audi eam alibi dieentem : Qfiei^em mum «alit /Uti Det , mitti Hau Spirihm Fiaedineorda MtM , ciMM»- ttm, AMa Pattr (Cui. i. 6). £l DomM tmtri Jem Chfitti. Prepter nos enim Christnt faeint est, et in came Tisus est. S. Baudktiu Deut, inquit, a Paler Dotaim mwiri Jutu CMtii. Eeee , Deus ^us qui cur· nem suscepit. Quod si non tis, at Dei Verbi Pater. Qni teaeduil nos in omni henedkOono spiritnaa in eeeksdbns in Chritio. Judaicam hic suUndieat bene· dictionem : nam erat quidem benedictio, sed non spiritualis. Quid enim dicitT Benedicat te Dens, Be- nedicet fcetus uteri tui (Nwm. 6· Dent. 7. IS), benedi· eet introitum tuum et exitum tuum. Hic autem non sic; sed quid? In omni benedictione spirilnnii. Quid enim adhuc tibi deest? Factus es immorulis, bctus es Ii· ber, bctus es filius, fiictus es Justus, factus es Ira· trr, factus es coheres : simul regnas, simul glorifica· ris ; omnia tibi gratis donavit. Quomodo nm etiam eam tpto, inquit, omaiu nolit donoHt {Rom. 8. 3S)t Primitia tua adorantur ab angelis , a Cherubinis et Seraphinis : quid adbuc deest ? In omni beneMctione tpiriimtli. Nihil est bic canale. Propterea omnia ilia exemit dicens. In mundo pressnram babebilis (doan. 16. 33), ut qui nos ad hae duxerit. Nam sicut qui habebant canalia, spiritualia audire non poterant : iu qui assequuntur spiritualia, ea non possimt asso- qui, nisi prius discedant a carnalibus. Quid est, benedictio spiritualis in calestibus? Nun in terra, inquit , sicut apud Jndaos : Bona terret comedetis {Ised. 1. 19) : In terram fineutem metie et taeu (Exod. 33. 3) : Benedicet Dens terram tuam ( Psal. 84. 13. Dent. 15. 4). Hic autem nihil tale; sed quid? Qui diligit tue, mandata mea senabil, et ego et Pater ad eum pernemus, et mansionem opud eum factemus (Joau. 14. 85). Qui audit hae mes verba, et ea fecerit , assi- nutabUur viro prudenti , qui atttifieavk domum suam supra petram, et flaverunt venti , et venerunt fluvii , H irruperunt in domum illam, et non cecidit : fundato enim erat supra fltmam petram (Uauk. 7. 84. ;K). Petra autem quanam est, nisi res cxlestes, qua snnt superiores quavis maiatione?Qnt enim confes- sus me fuerit, inquit, eorum hominibus, confliebor « ego eum coram Patre mea guiettin ccetis. Et gukuM- gue me negaverit , ege quoque eum negabo {Matth. 10. 38. 35). Et rursus : Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt {Uattk. 8. 8) ; et iterum, Beati paur peres spiritu, quoniam ipsorum est regnum ecdorum flbid. *. S); et rursus, Reati qui persequutionem por tiuntur propter justitiam , quoniam merces vestra co- piosa est in cestis (Ibid. v. 10). Vides ubique calos, terram, neque qua sunt in terra. Et rur· sus : Rostra conversatio est in ccetis, unde etiam Sal·· vatorem exspectamus Dontinum Jesum (Phitipp. 3. 80. 19). Et rursus, Non terrena sapientes, sed qua sunt in ealis. In Christo Jesu. Hoc est, per Christum Jesum, non per Hoysen erat hac benedictio. Quare non solum qualiute, sed etiam intercessore excelU· mus. Sicut etiam dicit in Epistola ad Uebneos : £i

Mogsm quidem fidetis in tota doma «uu, aew mbiiei<T in testimonium eorum qnee erant dkenda : Christut au- tem tamquam flUus super domum suam, cujus domne sumus nos (Hebr. 3. 5. 1^. 4. SienI elegit nos in ipso 4Rif· tfTffitfft anuiitiUioBiM, ut fnfrnwi muucU €t tM- maeuloAm anupeetu^ut. Hoc est «aiem quod dkit : Per quem nos benedixit , per eum etiam elegit. Ipse ergo nobis illic omnia donbit : ipse est Judex» et di- cet : VemUg beuedicUPatriiutdg pamdeUparetumwokU repmm a eannitutum wnmdi {Mattko i. S5. S4) ; et rursus» tJH tum ego^ volo ut AI quoquo auu {Jotato 17. U).

2. Et in omnibus fere epistolis studet hoc osten- dere» quod nostra non sint recentia» sed jam olim efformau sint et expressa ; neque ex eo quod Deum pmniuierit» sed res ita fuerint dispensatae et prae- destinatae· Hoc autem est multae providentiae. Quid est » Elegit iu ipso ? Per fidem in ipsum Christus hoc praeclare gessit priusquam lecti ossemus» imo vero priusquam constitutus esset mundus. Hoeie autem eoiistitutioneiii appellavit καταβολήν » id est » deje- ctionem» tamquam a magna aliqua altitudine dejectum ipsum ostendens. Magna enim est » et quae dici oon potest» Doi altitudo» non loco» seil quod superius eveeu sit ejus natura; et magnum est interstitium mtor rem creatam et creatorem. Erubescant haere- tici (s) haec audientes. Quid autem elegit? Ut ouo· niiu sancH et immaculati in couspoetu ejas. Ne ergo audiens quod elegerit» fidem solam sulficcre putes , vitam etiam addit : Propterea » inquit , nos elegit etiam ad hoc » ut essemus sancti et immaculati. Ele- git etiam aliquando Judaeos· Quomodo? Gentem» inquit» hanc elegit ox gentibus ( Deut. 7. 6. et 14. 2 ). Si autem homines eligentes quae sunt optima et .puldicrriina eligunt » multo magis Deus.

Sancti quinam vere sintu — Electos quoque esse» est ei Dei benigniUlis ac clementias et ipsorum virtutis indicium : omnino enim probatos elegit » ipseque nos fecit sanctos ; sed oportet manere sanctos. San- ctus est qui est particeps fidei» qui est immaculatus» qui vitam habet in quam nulla cadit reprehensio. Sed non tantum quaerit sanctiutem » et ut nulli simus affines reprehensioni» sed ut coram ipso tales appa- reamus. Sunt enim sancti et immaculati » sed qui sic existimantor ab hominibus» qui sunt similes sepul- cris dealbatis» velutqui pelles habent ovium. Sed non quaerit Ules» verum quales dicit propheta» Et secundum puritatem manuum mearum (Psal. 17. SS)· Quamnam? Quaerit sanctiutem quae est in conspecto oculorum ejus » quam Del videt oculus. Horum praeclara gesu dixit » et rursus ad gratiam ascendit et ait : in caritate , 6. qui prtedesUnavU nos. Non enim fit a laboribus et gestis» sed a cariuie; neque a cariute solum » sed etiam a nostra virtute. Nam si a cariuie sola» oporteret omnes esse salvos : si autem rursus a nostra sola virtute» supervacaneus fuisset ejus adventus» et quacumque lacu sunt per

(a) .Manichaeos hic notare videtur.

II IN EPIST. AD EPRES. CAP. I. HOHIL. I. It

φηβΐ, xal natlip rov Κυρίου ήρώτ Ίησον Xpt- ixelva πάντα, β6τάςΙστ;ν i χριτΙ)(, xcAiptl· Αεΰτε, ηοΰ. Ίδοί» , βτδς τοΰ βαρχωθΙντος. Et S& μή {toti- οΐ εύΛογημέτοι τοϋ Πατρός μου, χΛηροτομήσατε iit, Ρ1 άλλΛ τοΰ θβοΰ Αάγου Πατήρ. '0 εύΛο^Οζ τή»· {μ;οιμασμέτητ ύμΤτ βασΟείαυ άχό καταβο- ήμάc <*· xdtry βύΛογΙφ χνευμαηκζ έττοϊςέχου- Λ^ς κόσμου' χα\ πάλιν. Όχου είμϊ έγΰ>, OiAu ρβαΗοις άτ Χραττφ. Ιουδαϊκήν άνταϋβα αΙν(τ· Ira καΐ oitot ύσι.

τηαι ■ cOXorte μλν γάρ ήν χάχ((νη, άλλ’ οΰ πντυμα- α ν \, ι.

τική. Τ( γάρ 0«γεν ; ΕϋΛογήσαι σε ό Θεός' ΕύΛο·^ , J'· *^*«^*« »Χ*»νταΙς ΈπιστολαΙςτοΰτ»βπου-

χήσει T0itejvrariic κοιΜας σου, καΐ εύΛογήσει ^•‘^^“''ai, δτι ού νεωτερα τά χαβ’ ήμά;, άλλ’

τήτ έΐσοίύτ σου κεΛ τήτ ίξοόότ σου. Ένταοβα τετυπωτο, ούδ έχ μεταμελε(α;, άλλ’

« οΰγ οΟτως, άλλά τ( ; 'Er χάσχ( εόΛογΙφ χτευμα^ νχονόμητο χαλ ιψχοριοτο. Κα\ τούτο δλ χΐ)δε-

τ«ί. Τί γάρ Ιτι eot λείπει; Γέγονας άθάνατο?, γί- πολλήί. Τί Ιοτιν, 'Er αίιτφ έζεΛέξατο; Διά

·|β»ας λλεΰθαρος , γέγονας υίδς , γέγονας δ(χαιο( , αύτδν π(ατεως δ Χριοτδ;, <?ησ\, τούτο χατώρ-

γί|««ας άδελφδ« , γέγονβι; βυγχληρονδμος, βυμδααι- ®®**t ή γενίβθαι ήμά;, μάλλον δλ πρλν ή τδν

λεΰεις, βυνδοξάζ|) · πάντα εοι χεχάριβται. Λώς· ούχΙ χαταδληβήναι. Καί χαλώς καταβολήν είπεν,

καί abr αύεφ, φηΛ, τά xdrra ijpir χαρίσεται ; Χ*^«6«6λημ<νον μεγάλου αύτδν

Ή άχαρχή βου ύπδ άγγέλων προβχυνεΐται, ύπδ των , Τ4ρ μίγβ χ»^ 4?»wv τδ ύψος τοΰ θεού.

Χερουβίμ, ύπδ τών ΣεραφΙμ· τί ίτι λείπει; 'Er “ίφ τδπιρ, Λλά τφ άναχεχωρηχδτι τής φύσεως, αάστιενΑ>τ*<»Λ»ΐν/ιαΓ«ή.Ούδδνσαρχιχδνένταύβα. ***»»'' χτίττου. Αίβχυ-

Διά τούτο πάντα έξείλεν δχείνα εΙπών, eai^ir δξετε ο« αίρετιχολ ταΰτα άχούοντες. Τί δδ έξ»

ίτΓφ χόσμφ, πρδς ταυτα ήμ5ς άγαγών. *Ώσπερ ύστβ sTrai ήμάς άγιους χαϊ άμώμονς

γάρ οΐ τά βαρχιχά δχοντες, τών πνευματικών άχοΰ- *«^βτώχίοτ αϋτοΰ. Ίνα τοίνυν μή, άχούοας, δτι βαι οδχήδύναντο* ούτως οί τών πνευματικών τυγχά* ΕζεΛέξατο, τήν πίατιν άρχεΙν νομ(ο|]ς μάνον, χαλ νοντες. ού άίνανται αύτών έπιτυγχάνειν, άν μή πρδ- προβτίθησι * Διά τούτο έξελέήατο, φηΛ. xaV

τερβν τών βαρχιχών άποατώει. Τί Ιβτιν, Εύλογία ^ τούτφ, Ινα άγιοι ώ|Μν χαλ άμωμοι. Ίίιξελέξατο- πνευματική έντι^άπαυρανίοις; Ούχέν τή γή,φηοΐ, Ιουδαίους ποτέ. Πώς; Έθνος τούτο, φηβλν >>» χεθάχερ παρά Ίουδαίβις, Τά άγαβά τής rVC pd- ** έθνών. Et δδ άνθρωποι έχλεγδ.

-:εσθε·εΐςρίτρέουσατ·μέΜκαΙγάΛα· ΕύΛορ^· «άλλιοτα έχλέγονται, πολλφ μάλλον 4

C810 MςΓηrγηr σου. Ενταύθα^ ούβέν τοίουτον,

άλλλ τ£; *0 άγίκίώτ /χβ, τάς έτζοΛάς μου τηρή· ΚαΙ xb Ιχλβγηναι κβ\ τη^ του Θεού φκλανθροΗ {τει, χαϋγώ χαΙ ό Πατήρ έΛβνσάμβάα Λρός aiftdr^ νίας τεχμήρςον χαΐ τής αύτών άρετής · πάντως γαμ

χαΐ μσττρτ χαρ* αντφ ΛΟίήσομετ, *0 άχούωτ μου αύτούς 6οχ(μους έξελέξατο* έπο£ησεν ήμάς αύτύς.

tobq Λόγους τούτους^ χαΧ Λοιώτ αντοϋς, όμοιω· άγιους, άλλά δεϊ μεΐναι άγιους, *Άγιός έστιν ό τής.

Θήσετοί άτ^ρΐ ^ρονίμφ , δστις φκοδόμησβ τήγ πίστεως μετέχων άμωμος, 6 άνεπίληπτον βίον μετ-

€buar αότοϋ έχϊ τήτ xirpar, χαϊ iaraocar οΐ ιών. Άλλ’ άγιότητα χα\ τύ άνεπίληπτον ούχ άπλώς;

άημοι, χαΐ ήΛθον οΐ αοταμοί^ χαϊ Λροσέ^^ηζατ έπιζητεί, &Xkk τύ ένώπιον αύτού τοιούτους φαίνεσθαι..

οΙχίφ ixairfi^ χαϊ ούχ iaece ' τβθεμεΛΙωτο γάρ Ε1σ\ γάρ άγιοι χα\ άμωμοι, άλλ’ άνθρώποις ούτω

kxi τήτ χέτρατο Ή βέ πέτρα ποια έοτ\ν, άλλ* ή τά νομιζέμενοι, οΕ τάφοις έοικδτες χεχονιασμένοις «,

ουράνια πράγματα, τά πάσης μεταβολής άνώτερα ; χαθώς οΐ τάς δοράς τών προβάτων ίχοντες. Άλλ’ ού:

'Oirric γάρ άτ όμοΛογήση μ8 ^ φηβ\ν, ίμχροσθετ τοιούτους ζητεί, άλλ* οΓους ό Προφήτης φηοΕ' ϋβχΕ

τΰατάτθρώχωτ^όμοΛΌγήσω^γωαύτύτ ίμχροσθΒΤ χαζά τήτ χαθαρόνητα τώτ χειρωτ μου, Πο£αν; τοϋ Ώατρός μου τονέττοΤς ούρανοϊς · χα\, “Οστις Τήν ένώπιον τών όφθαλμών αύτού άγιωαύνην ζητεί, άζαρτήσεταί /ιβ, άρτήσομαι αύτότ χάγώ · xaV ήν δ τού θεού δφθαλμδς δρ^. Είπε χα\ τούτων τά *άλιν. Μακάριοι οΐ χαΘαροΙ τή χαρδίςί, δτι αύτοί κατορθώματα, χα\ πάλιν έπΐ τήν χάριν άνειαι, καί τύτ θεδτ δψοτται · κα\ πάλιν, Μακάριοι οΐ κτωχοϊ φηαιν · Έν άγάκχι^ ΛροορΙσας ήμάς, Ού γάρ άπύ Γφ xrmpazit δτι αύτων έστιτ ή βασιΛεία τώτ ^νων ούδέ κατορθωμάτων τούτο γίνεται, άλλ’ άπύ ούρατωτ · καΙ πάλιν. Μακάριοί ϊστε οΐ δεδιωγμέ· άγάπης, ούτε άπύ άγάπης μόνον, άλλά καΐ άπύ τής. TOihrTKar δ ίκαιοσί^ς^ δτι ό μισθός ύμωτ ήμετέρας άρετής. ΕΙ γάρ δή άτΛ άγάπης μόνης,,

έτ Γοΐς ούρατοΐς. Όρ^ παντοιχού τούς ούρανούς, έχρήν άπαντας σωθήναι · εΐ δέ άπύ τής ήμετέρας ώδαρού γην, ούδέ τά έν τή γή ; Κα\ πάλιν, *Ημώτ άρετής πάλιν μόνης, περιττή ή παρουσία αύτού, χαέ τό χ^τενμα έτ ούρατοΊς ύπάρχει , έξ οί χαϊ «Αντα τά οΐχονομηθέντα. Άλλ’ ούτε άπύ άγάπης μό- Σωτήρα άαειιδεχόμεθα Κύριον Ίησοΰν · κα\ πά- νης,ούτε[5] άπύ τής ήμετέρας άρετής,άλλ’ έξ άμφο- λιν, Μή τά έπίγεια φρονούντες, άλλά τά έν τοίς ού- ^έρων. Έξελέξατο γάρ ήμάς, «ησίν · δ δέ έκλεγό- ρανοΖς. Έτ Χριστψ ^Ιησου, Τουτέστι, διά Χριστού μένος οΐδεν δπερ έκλέγεται. Έτ άγάχχι, φη«\, Λρο~ Ιησού, ού διά Μωύσέως ήν αύτη ή εύλογία. ·Ωστε ού ^ρίσας ήμάς, Ουδένα γάρ d άν Ισωσεν ή άρετή, τής μόνον τή ποιάτητι, άUά καΐ τψ μεσίτη διαφέρομεν άγάπης μή ούσης. ΕΙπέ γάρ μοι, τί Παύλος άν ώφε- ήμείς, ώσπερ κα\ έντή πρδς Εβραίους φησί·^ Καί χήΟη. τί δέ άν επεδείξατο, εί μή χα\ άνωθεν αύτόν, ΜΐιΛ>σης μέτ χιστός^ έτ δΛφ^ τφ οΐχφ αύτούς ώς έχάλεσε, κα\ άγαπήσας εΓλχυσε πρδς έαυτόν ; Άλλως ότράχωτ εΙς μαρζύριοτ τώτ ΛαΛηθησομέτωτ^ 5έ, κα\ πδ τοσούτων άξιώσαι, άγάπης ήν, ού τής Χριστός δέ ώςΤίόςέχΙτότοΐχοτ αύτού, οί όΐκός ήμ£τέρας άρετής. Τδ γάρ έναρέτους γενέσθαι xaV έσ/ίβκ ήμέϊς. Καθώς χαΧ έζεΛέξατο ήμάς^ ΦησΙν, πιστεύσαι xaV προσελθεΤν, χαΐ τούτο μέν αύτού ήν. έτ αύτφ [4J χρό χαταβοΛής κόσμου, είναι ήμάς .^ού καλέσαντος, πλήν άλλά καΐ ήμέτερον · τδ δέ άγιους καί άμώμους χατετώχιοτ αύτού. "Ό δέ «ροσελθόντας τοσούτων άξιώσαι τιμών, ώστε εύθέως λέγει, τοιούτόν έστι* Δι’ ού εύλόγησεν ήμάς, διά τού-

WU κα\ έξελέξατο. Αυτδς τοίνυν ήμίν έκεϊ δώσει b CoidmiaDus unus notov Ιθνος τ. φ.

® Κεχονιαμένοβς? V. Matth. 25, 27 ; Act. 23, 3.

, d Coislinianus unus, προορίσας ήμάς. Καλώς’ ούδένα ■Ctxlex ααοε φάγεσθε* δώσω ύμΐν γήν ^'ουσαν γάρ, etc., quse leciio ηυη speroenda.

IS 8. loams chrysostovi archirp. corstartinop. u

&«6 Ιχθρίς είί υΙοθεσίαν άγαγεϊν, 6περβαλλούσης 6ντως αγάπης. *Er άγά^χι, φησί, αροορίσας ήμας Λίς νΙοΘεσΙατ 6ιά Ίτ\σον Χριστού είς αύτάτ^ Όρ^ πως ούδέν άνευ Χρίστου; πώς ούδδν άνευ του Πατρδς ; Εκείνος προώρισεν, οδτος «ροσήγαγε. Κα\ ταΰτα τίδησιν &πα(ρων τά γεγενημένα, χ«ι5άπερ χολ έτέ- ρωΟ< φησιν * Οϋ pdror άΛΛά κτΛ κοιϋχώμβθα διά τον ΚνρΙου ήμώτ Ιησού Χριστού. Μεγάλα μλν γάρ τά δοβέντα, πολλφ δέ μείζονα γίνεται τφ διά του XpwtoG δοθ?;ναι · δτι ού* Ιπεμψέ τινα των δού- λων πρδς τους δούλους, άλλ' αύτδν τδν Μονογενή. Κατά z^r εύδοκίατ^ φησ\, τού θεΛήματος αϋτον. Τουτέστιν, διά τδ σφοδρως θελήσαι. Ή έπιθυμία αύτου, ώς άν τις είποι, αΟτη δστί · πανταχου γάρ εύδοκία τδ θέλημά έστι τδ προηγούμενον. "Έστι γάρ κα\ άλλο θέλημα* οΤον, θέλημα πρώτον, τδ μή άπο- λέσθαι ήμαρτηχύτας * θέλημα δεύτερον, τδ γενομέ- νους κακούς άπολέσθαι. Ού γάρ δη άνάγκη αύτους λολάζει, άλλά θέλημα. Τοιούτον καΐ έπ\ Παύλου Κστιν ΙδεΙν, οίον ώς δταν λέγη* βά.ΐ4ίι> χάττας dr^/xtH Λονς εΙτΜ ώς χαϊ έμαντότ* χαΐ πάλιν, θέΛω τ%ΐΜίρας γ€ψέίτ^ τεχτογοτεϊτ· Εύδοκίαν oSv τδ πρώτον θέλημά φησι, τδ σφοδρδν θέλημα, τδ μετά Ιπιθυμίας θέλημα, τδ τιείσμα * ού γάρ παραιτήσομαι κα\ κοινοτέρ^ λέξει χρήσασθαι οαφηνείας ένεκεν των άφελεοτέρων * οΟτω γάρ xaV έ^μεΖς τήν έπίτασιν του θελήματος δηλουντες, Κατά τδ πείσμα ήμών, λέγο- μεν. ούν λέγει, τουτύ έστι * Σφύδρα έφίεται, σφύ* δρα έπιθυμεί της σωτηρίας της ήμετέρας.

Τίνος Ινεχεν ούτως ήμάς άγαπςί, χα\ πύθεν ουτω φιλεί ; *Απδ άγαθύτητος μύνής · ή γάρ χάρις άγαθύτητύς έστι. Αιά τουτύ φησιν, ΕΙς νΙοΟεσΙατ 'ήμάς npodipurSf θέλοιν, καί σφύδρα τούτο βουλύμε- νος, ίνα ή τής χάριτος αύτου δύξα δειχθή. Κατά zi\r εύδοκΙατ τού ΘεΛήματος αύτού^ φησ\ν, είς §ααι· ror δόξης τής χάρηος αύτού, ή έχρφίτωσετ ήμάς kr τφ ήγαπημέτφ. Ίνα ή τής χάριτος αύτου δύξα δειχθή, φησίν, έν ή έχαρίτωσεν ήμας έν τ$ ήγαπημένιρ·

γ*. ΟύχουνείεΙς τούτο έχαρίτωσεν, βΙς Ιπαινονδύξης [θ] τής χάριτος αύτου, χαΐ ίνα δείξη τήν χάριν αύτου, μείνωμεν έν αύτή . ΕΙς iaairor δόξης. Τί έστι τούτο ; ινα τις αύτδν έπαινέση; ίνα τις δοξάση; ήμείς, άγγελοι, άρχάγγελοι, άλλά πάσα ή χτίσις; ΚαΙ τί τούτο ; Ούδέν * άνενδεές γάρ τδ Θείον. Τίνος ούν ένε- κεν βούλεται έτιαινείσθαι χα\ δοξάζεσθαι παρ* ήμών; ^Οστε τήν πρδς αύτδν άγάπην θερμοτέραν ήμίνέγγε- νέσθάι. Ούδενδς γάρ έφίεται τών παρ* ήμών, άλλ* ή τής σωτηρίας μύνης, ού διακονίας, ού δύξης, ούχ άλλου ούδενδς, και τιάντα διά τούτο ποιεί. '0 γάρ έπαινών χα\ θαυμάζων τήν είς αύτδν χάριν γεγενη- μένην, προσεχτιχωτερος έσται χα\ σπουδαιύτερος. *ϋς έχαρίτωσβτ ήμας, Φη^ίν. Ούκ εΐπεν, 'Ής, έχα- ρίσατο, άλλ’, Εχαρίτωσετ ήμάς · τουτέστιν ού μύ- νον άμαρτημάτων άπήλλαξεν, άλλά καί έπεράστους έποίησε. Καθάπερ άν εί τις λαθών ^ψωραλέον τ»νά, χλ\ λοιμφ χα\ νύσφ διεφθαρμένου, καί γήρφ καί πενίφ χλ\ λιμφ, εύθέως εύμορφον νεώτερον έρ- γάσαιτο, πάνταςάνθρώπους νικώντατψ χάλλει, σφο- δράν » μέν τήν αυγήν άφιέντα άπδ τών παρειών, και

ε ΚυτεΙ , Ofoopx,

τάς μαρμαρυγάς του ήλιου άποκρύπτοντα ταίς τών ύφθαλμών βολαίς, εΤτα έν αύτψ καταστήσειε τφ τής ήλιχίας άνθει, καί μετά τούτο άλουργίδα περιδάλοι και διάδημα καΐ πάντα τδν χύσμον τδν βασιλικύν · ούτως έξήσχησε τήν ψυχήν ήμών, χαΐ καλήν και ποθεινήν χαΐ έπέραστον έποίησεν. Επιθυμούσε γάρ άγγελοι παραχύψαι πρδς τήν τοιαύτην ψυχήν, άρχάγ- γελοι, πάσαι αΐ άλ^ι δυνάμεες· Ούτως ήμάς χαλ έπιχάριτας έποίησε, χαλ έαυτφ ποθεινούς. Έχιάυ· μήσεί γάρ, φησίν, άβασιΜ/ς τού τιάΛΛους σσυ. *Ορα γάρ οΓα πρδ τούτον έπιθλαβή φθεγγύμενοι, οΤα χεχαριτωμένα βήματα φθεγγύμεθα νυν. Ούχέτι πλού- τον θαυμάζομεν, ούχέτι τά ένταύθα, άλλά τά ούρά- νια χαλ τά έν τοίς ούρανοίς. ΟύχΙ χαρίεν έχείνο τδ Μιδίόν εΤναί φαμεν, δπερ άν μετά τής τού σώματος ώρας χαλ πολλήν Ιχει τήν έν τοίς βήμασι χάριν ; Τοιούτοί είσιν οΙ πιστοί. *^Ορα οΤα φθέγγονται οί με- .μυημένοι. Τί γάρ χαριέστερον έχείνου τού στύματος γένοιτ' άν, τού τά θαυμαστά βήματα άφιέντος, χαλ χαθαρ|ί χαρδίφ χαλ χαθαροίς χείλεσι μβταλαμ6άνον«· τος τραπέζης μυστικής τοιαύτης μετά πολλής τήςλαμ- πρύτητος χαλ τής παββησίας ; τί χαριέστερον τών βη- μάτων, δΓ ών άποτασσύμεθα τφ ώΜιβύλφ; δι* ών συν- τασσύμεθα τφ Χριστφ ; τήςδμδλογίας έχείνης τής πρδ τού λουτρού ; της μετά τδ λουτρύν ; Έννσήσωμεν δσοε διεφθείραμβν τδ βάπησμα, χαλ στενάξωμεν,ίναδυνη- θώμεν αΰτδ πάλιν άναλαθείν. Αιά τού ήρχΛημέτον^ φησλν. έτ φ §χομετ τήτ άχοΧύτρωστ^ διά τού ϋΧμαχος αύταύ. ϋώς ; Ού μύνον 5ti τδν ΤΙδν Ιδωχε θαυμαστδν, άλλ' δτι χαλ τούΤφ τφ τρύπφτ, ώστε σφα- γήναι ^ αύτδν τδν άγαπώμενον. Πολλή ή ύπερθολή · τδν άγαπώμενον ύπέρ τών μισουμένων έδωκεν, "Ορα πόσου ήμάς τιμάται. Εί, οτε αύτδν έμισούμεν χαλ έχθρολ ήμεν, χαλ άγαπώμενον [7] Ιδωχε * τί ού ποιή- σει λοιιών, δταν τούτφ χαταλλαγώμεν διά τής χάρι- τος; Τήν Αφεσιν, φησλ, τών χαραχτωμάτων. *Ανωθεν χάτω χάτεισι* πρότερον υιοθεσίαν είπων χαλ άγιασμδν χαλ άμώμους, χαλ τότε τδ πάθος, ού μειών, ούδέ άπδ τών μεγάλων έπλ τά μιχρά χατ- άγων τδν λόγον, άλλ* άπδ τών μιχρών έπλ τά μεγάλα άνιών. Ούδέν γάρ ούτω μέγα, ώς τδ αίμα έχχυθήναι τού Θεού ε 6πέρ ήμών * Χαλ τής υΙοθβσίας χαλ τών άλλων δο)ρεών τούτο μείζον, τδ μηβέ τού Τ!ού φεί- σασθαι. Μέγα γάρ τδ άφεθήναι τών άμαρτημάτων, άλλά τδ μείζον, τδ διά τού αίματος τού άεσποτιχου. *Οτι γάρ τούτο πολλφ μείζον άπάντων, δρα πώς χαλ ένταύθα άνεβόησε λέγων · Κατά τόν χΧούτον τής χά· ριτοςαύτού, ής έχερίσσενσενείς ήμάς. Πλούτος μέν γάρ χάχείνος, πολλφ δέ πλέον ούτος. ΤΠς έχερίσ^ σενσε, φησλν, είς ήμάς* Καλ πλούτος, χαλ, Έαβ- ρίσσευσε, τουτέστι, άφάτως έξεχύθη. Ούχ Ενεστι λόγφ παραστήσαι, ών διά τών έργων έπειράθημεν* Πλούτος γάρ έστι, πλούτος περισσεύων, πλούτος ούχ άνθριδπων, άλλά Θεού, ώστε πανταχόθεν άμή- χάνον αύτδν λεχθήναι. Αειχνύς βέ πώς είς περισσείαν έδωκέν, "Εν Χάση σοφίφ χαΐ ρροτήσει, φησλ, γν<»φίσας ήμϊν τό μυστήριον τού δεΧήματος αύ^ τού * τουτέστι, σοφούς χαλ φρονίμους ποιήσας τήν δντως σοφίαν, τήν δντως φρόνησιν.

b Omdain mss^, σφάξοη, male.

' Alii, του Πού. infra Savil. et Moref. male, μή γάρ τά άφιθ. i oiiiMiaous, μέγα γάρ, et aic legit interpaea

«5

14

W EPIST. AD EPHES. CAP. I. n04flL. Ϊ.

ibspensationcm. Sed neque ύ sola caritate , neque a aostra Tirlote» sed ex utrisque· Elegit enim nos, inquit : qui autem eligit » scit quid eligat, incantate, inquit, pnedestinavit nos. Nullum enim saWum fecis- set Tirlus, iiist esset caritas. Nam , dic mihi , quid profuisset Paulo, et quid elTecisset , nisi ipsum evo« casset e superis, et dilectum ad se traxisset ? alioquin autem, quod lam mullis dignatus sit , caritatis fuit , iion nostrae virtutis. Nam fuisse houos et virtute pr%« ditas et credidisse et accessisse , fuit lioc quidem ejus qui vocavit , sed nostrum quoque : quod autem ciuD accessissemus tam mullis dignatus sil honoribus, ut confeslini ex inimicitia duceret ad (iliorum ad- uplionem , est re vera exsuperantis caritatis. Qui in caritate. Inquit, prcedesttnavil nos tn adoptionem filio· rnm par Jesum Christum in ipsum· Vides quomodo nihil sine Christo ? quomodo nihil sine Patret Ilie pnedestinavit, hic adduxit. Et hxc ponit extollens qice lacia sum, sicut etiam dicit alibi : iVon solum autem, sed eiUnn gloriamur per Dominum nostrum Je· nm Christum (ilont. 5. 11). Nam magna quidem sunt quae data sunt, multo autem fiunt niajora, quod d.iu sint per Christum ; quod iion quempiam ex ser- vis miserii ad servos, sed ipsum Unigenitum. Secun- dum propoalum, inquit, voluntatis suce; id est, pro- |)lerea quod valde velit. Hoc est, ut ita dicam , ejus desideriuiD. Ubique enim «ν^οχία ( hoc enim voca- hti/um hic usurpat Paulus ) esi voluntas princeps el qux praecedit : est enim etiam alia voluntas : utputa, voluntas prima est, ut non pereant qui peccarunt : voluntas secunda est, ut qui facti sunt mali pereant. Non enim eos castigat necessitas , sed voluntas. Id rtiam videre licet in Paulo, ut quando dicit, Volo omnes homines esse sicut meipsum ; el rursus , Volo juniores nubere, filios procreare { 1. Cor. 7. 7; 1. Tias. 5. 14). EvSoxtav ergo primam dicit voluntatem, illam qum est vehemens et desiderio juncta persua- sienera : non enim recusabo dictione uti commu- niore, ut simplicioribus res sit dilucidior : sic enim , DOS dicimos, χατά το ιαίσμα ^μων, id est , secuiidiiin persuasioiiein nostram. Hoc ergo sibi vult : valde cupit, valde desiderat nostram salutem·

Gratia est a bomtaie. — Cur sic nos amat? cur sic DOS diligit? A sola bonitate : gratia enim est a boni- tate. Propterea diett , Prcedestinavit nos in adoptio· arm fiHorum, volens , el admodum volens , ut osien- dainr gloria ejus gratiae. Secundum propositum volun· latis sute, inquit, 6. in laUdem glorice gratice suce , in gua gratificavit nos in dilecto. l)t ostendatur, \n* quit, gloria ejus gratiae , in qua nos gratos fecit in dJecio.

3. Ergo si ad hoc gratos fecit , in laudem glori:e gratiae ejus , et ut ostenderet ejus gratiam ; manea- ittiis in ipsa. Ad laudem glorice. Quid sibi vult illud ? ut quis ipsum laudet ? ut quis ipsum glorificet? ut DOS, angeli , archangcli ? sed et omnis creatura? Et quid hoc? Nihil : Deus enim nullo eget. Cur ergo vulta nobis laudari et glorificari? Ut in ipsum cari- u^ati in nobis ferveniior. Ex nostris enim nihil aliud

cupit quam nosiram salutent ; non imnisterinm, imh» glotiam, non aliquid atind, et propter boc faeit om- nia. Nam qui laudat et admiratur eam quse lit se facta est gratiam, vittemior erit et dillgeniior. Qua gratificavit nos, inquit. Non dixit, Ιχαρίοατο, id est, quam gratis donavit, sed ixapiraasv. Id est, gratos fecit : hoc est, non solum liberavit a peccatis , sod etiam fecit amabiles. Quemadmodum enim si quis scabiosum et peste ac morbo senioque et paiiperiais ac fame confectum et perditum, staiim formosum fe-* ceril juvenem, omnes homines pulchritudine vineeii- tem, e genis quidem splendorem valde emitteutem , et micantium oculorum ejaculationibus aolis hilgOres occultantem ; deinde eum constituerit in ipso flore aetatis, et postea eum purpura indnerit et diadema imposuerit, et omni regio ornatu decorarit ; iia no- stram instruxit et ornavit animam, pulchramque fe- cit, desiderabilem et amabilem. Cupiant enim angeli talem aspicere animam, archangeli quoque et omnet aliae Virtutes. Ha nos etiam fecit graiiosissinHiS , et sibi desiderabiles. Concupiscet enim, inquit, Rea spe· dem tuam ( Psal. 44. ^12 ). Vide enim quam noxia antea loqnenles, quanu plena gratia nunc loquamur» Non amplius admiramur divitias , non ampliua qum bic sunt , sed caelestia et quae suiit tn caelis. Nonne puerum illum dicimus esse scitum et griiiiosero ^ qui cum elegantia et decore corporis , mullam eiiaiii in verbis habet gratiam ? Tales sunt fldeies. Vide qualia loquuntur qui sunt initiati mysteriis. Quid fuerit illo ore gratiosius , quod verba emittit admirabilia , el mundo corde et mundis labiis cj^^niodi mysticas mensae est particeps, cum multo splendore et fiduciat quid verbis illis gratiosius, per quae diabolo abrenun- tiamus? per quae in Christi militum numerum ad- scribimur ? confessione iila quae At ante lavacrum , et illa quae post lavacrum? Cogitemus quam multi baptisma corrupimus, et gemamus, m id possimus recipere, in dilecto, inquit, 7. in quo habemus redem- ptionem per sanguinem ipsius. Quomodo? Non solum est admirabile quod Filium dederit , sed quod etiam eo modo dederit, ut ipse dilectus mactatus sit. Multa est hyperbole i dilecium dedit pro iis qui habeban- tur odio. Vide quanti nos aestimet. Si, qu.nndo Ipsum habebamus odio et eramus inimici , dedit suum dU lectum, quid non deinceps faciet , cum fuerimus el reconciliati per gratiam ? Remissionem, Inquit, pecca» torum. A supernis descendit ad inferiora : cum prius dixerit filiorum adoptionem et sanctificationem et immaculatos, tunc quoque vilium dicit; non mi· naens, neque a magnis ad parva deducens orationem, sed a parvis ascendens ad magna. Nibil est enim aeque magnum atque Dei sanguinem pro nobis esse effusum ; et filiorum adoptione et aliis donis boc est majus , quod ne Filio quidem pepercerit. Magna res est remissa esse peccata , sed majus est quod per sanguinem Domtniciiiii. Nam quod hoc sil longe ma- jus omnibus, vide quomodo hic quoque exclamavit, dicens : Secundum divuias gratias ejus , 8· qua supe- rahundavil in nobis. Nam illae quoque sunt divitiae ,

15 ^ S. lOANNlS CflRTSOSTOMI ARCHIEP. CONSTmUIOP. 16

fed hs mullo magis* Qum mtperabundimtf inquit» In imiMs. Et dWitMe soot, et supenbuiHUiiies» id esi» af* falim effus». Yerbis exprimi non possunt ea» quae nos re esperti sumus. Divitim enim sunt* divitiae super« abundanies, divitiae non hominum» sed Dei» quae nullo modo verbis exprimi possint. Ostendere autem, ▼olens quomodo superabundanter dedit » in omni sepisnfln sf prudentia» Inquit» 9. ni nolam faceni no- Atf picromMHmvoluHUUU me. Hoc est» cum sapientes fecisset et prudentes in ea quae vere est sapientia, in ea quae vere est prudentia.

4· Papae ! quanta amicitia ! Nobb enim dicit sua mysteria. Voiuniaiis nur» inquit; ac si dice- ret » nota nobis fecit quae sunt in suo corde : hoc enim est mysterium quod plenum est omni sapien- tia et prudentia. Qnld enim par dices huic sapien- tiae? qui nullius erant pretii» eos invenit ut pro- veheret ad divitias. Quid potest aequiperari huic solerti facilitati? qui erat inimicus, qui exosus» is re- pente sursum ascendit. Nec boc solum, sed etiam in boc tempore; idque erat sapientiae» et quod per cru- cem. Prolixa hic se offert oratio ad ostendendum »* quomodo hoc erat sapientiae » et quomodo nos effe- cit sapientes. ScAmdum tenepiacUum suum» inquit» quod proposnii tn Ipso. Hoc est» boc cupiebat» boc parturiebat» ut ita posset nobis effari mysterium. Quodnam ? Quod hominem velit apud superos sedere. Hoc autem factum est » 10. in di$penauionem p/eat- iudims temporum f tnslaararo omnia in CAristo, quce in ctelie^ et qwe in terra eunt in ipso. Abscissa fue- rant» inquit» caelestia a terrestribus» non habebant unum caput. Nam quod attinet quidem ad rationem creationis» onus erat Deus ; quod autem ad rationem conjunctionis» non item : nam errore gentium diffuso» abscissi erant ab ejus obedientia. in dispensationem, inquit» pieniindinis temporum. Plenitudinem tempo- rum ipsam appellavit dispensationem. Vide quam accurate loquatur. Et cum ostendisset quidem a Pa- tre principium» propositum» consilium» primum in- ciUmentum; eam autem» quae per opera fit » adim- pletioiiem per Christum : nusquam eum nominat ministrum. /Vos elept, inquit» tn ipso, cum nos praule· stinasset ad iliorum adoptionem per Christum Jetum in ipso , et ad laudem glorim gratim ipsius : in quo habemus redemptionem per sanguinem ejus, quam pro- posuit in dispensationem pteniiudinis temporum, instau- rare omnia in Christo. Et nusquam eum dixit mini- strum. Si autem et tn et per siiiit ministri» vide quo res redeat (a). Nam in principio epistolae dixit» Per

(a) Id au^ dicit Chrysostomus, quia Ariani et alU hve- retia qui dicebant Christum rem facunii, el minorem Pa- tro .iU|Uc ministrum ejus esse, pugnaljant etiam, illud» in C hriMo, el per chrisiwn, qu» frequenter occumiat in Novo TesUniciito , sigiiilkare Clirisliini es^e ministrum; quos ipse |>riirihus cunhital iti Homilus de Incomprehensibili et alibi.

voluntatem Patris. Paler» inquit» voluit; Filiip est operatos. Sed nec quoniam Paler voluit » Filios est extra operationem ; neque» quouiara Filius est ope- ratos» voluntate privatas est Pater ; sed Patris et Fi- lii communia sunt omnia : nam Otiinta mea tua suni, inquit» et tua mea sunt (Joan. 17. 10). Plenitudo autem temporum erat ejus advenias. Quia igitur om- nia fecerat» et per angelos» et per prophetas, et per legem , et nihil proficiebat ; et periculum erat no temere factus esset homo» ne temere esset prodoctus, imo vero in suam perniciem » pereuntibus omnibtis et magis quam in diluvio» hanc dispensationem inve- nit» quae fit per gratiam, ne lonere et frustra creatus esset. Hanc temporum plenitudinem dicit et sapien- tiam. Quare? Quia» quando maxime erant perituri, tunc salvi fuerunt. inquit. Quid

est άναχβψχ}Λίώσ«β0Λΐ ? Conjungere. Caeterum studea- mus quam proxime accedere ad Ipsam veritatem. Nam a nobis quidem» ut etiam in more est positum, dicitur uvetxepeLjmieteii, qtue prolixe dicta sunt iii breve contrahere » et omnia qo» prolixe dicu sunt com- pendiose dicere. Nam boc quoque ita habet : qu» enim longo tempore dispensabantur in ipso ^ιώνατο, hoc 681» III siimmam redegit. Verbum enim consummans» et in justitia abbrevians, et illa com- prehendit » et alia addidit. Hoc est » et

reductio in summam. Est et aliud quod significatur. Quodnam boc ? Unum omnibus posuit caput, nempe Christum secundum carnem» et angelis et hominibus : hoc est» et angelis unum dedit principium» et homi- nibus : his quidem id quod est secundum carnem» illis auiem Deum Verbum ^ Ut si dicas de domo» quas parlim quidem est marcida ac debilis» partim autem valida et fortis» Domum reaedificavii» hoc est, fortiorem fecit» fortiorem imposuit basim : ita hic quoque omnes uni subjecit capiti. Ita enim fiet uni- tas» ita accurata et perfecta fuerit conjunctio» quando omnia redacta fuerint sub unum caput» superne quod- dam necessarium habentia vinculum. Tanto ergo dono dignati, tanto honore» tama benignitate, ne dedecore afficiamus eum qui nos affecit beneficio» ne faciamus ut tanta sit nobis inanis gratia » vitam ostendamus angelicam et angelicam virtutem» et vitae agendae ra- tionem ; rogoque el quaeso » iie haec omnia sint nobis in judicium et condemnationem » sed ad fniendorum bonorum perceptionem : quae utinam nos omnes con- sequamur, gratia et benignitate Domini nostri lesa Christi, cum quo Patri et Spiritui sancto gloria » im- perium » etc.

< Ccxlev unus, lioc est, allerim 4nneUf, alterum homini- bus principhon dedit : his quidem id quod ett secundum comem, tUis autem secundum spvrUum,^ erbum Deum^ Quae lectio non spernenda.

IN £P1ST. AD EPHES. GAP. L HOMIL. h IA

9. ΐΒ0«η φιλία I ΤΑ γΑρ μυστήρια αύτου ήμίν λέχκι. Τον θ9Jήjtazoς αύτον^ φησίν · ώς Αν βΓποι τις, ΤΑ έν τϋ χαρβίφ αΟτου ήμϊν έγνώρισβ. Τούτο γάρ έστι %6 μυστήριον τό πάσης σοφίας τβ γέμον καΐ φρονή- β*ως. Τί γΑρ ταυτης τής σοφίας Γσον έρεΤς ; τους ού- &εν6ς Αξίους βντας, τούτους εζρεν δπως είς πλούτον ΑναγΑγτΐ. Τί ταυτης τής εύμηχανίας Γσογ ; δ έχθρδς, δ ^μισημένος, ο^τος έξαίφνης Ανω γέγονε. ΚαΙού τούτο ρδνον, ΑλλΑ χα\ 4ν τούτιρ τφ χαιριρ · χα\ τούτο σοφίας ήν, χαΐ τδ διΑ σταυρου. Μαχρδς ΙνταυΑα βείξαι δ λδγος, πως σοφίας ήν τούτο, χα\ αως σοφούς ήμ^ εΙργάσατο. ΔιδπΑλιν, ΑΓατΑ τήτ tb^oxiar a&rov, φησίν, ήτ Λροέθετο ίτ αϋτφ. Τουτέστι, τούτο έπεθύμει, τούτο ώδινεν, ώς Αν Ιχοι έζειποΓν ήμΤν τδ μυσ^ριον. Ποίον δή τούτο; *Ότι ΑνΟριυπον Ανω χαθίσαι βούλεται. Τούτο δδ yiyovev, £1ς οΐχονομίατ τον ΛΛτιρώμαζος τώτ ηαιρώτ^ άκαχεροΛαχιΚΓαίτθαι ζά χάγζα kr ζφ Ιζρισζφ^ζά ir ζοΐς ούρατοΊς^ καϊ ζά έαΐ ζής γης δκ αϋζψ, *Απέσχιστο, φησί, τΑ δπουράνια των έπιγείων, οδχ είχε μίαν κεφαλήν. ΚατΑ μδν γΑρ τδν τής δημιουργίας λόγον εΤς Θεδς ήν · χατΑ δδ τδν τής οΐχειώσεως ούχδτι, τής Έλληνιχής πλάνης χεχυμένης, άλλ’ απεσχισμένοι ήσαντής ύτΜίχοήςαδτδύ. Εις οΐχοτομίαν^ τρΰ χΛηρώμαζος ζώτ χαιρώτ»

ΙΓλήρωρα των καιρών αύτδ έκάλεσεν. ’Ορα πώς Ακριβώς φβέγγεται. Κα\ τήν μδν Αρχήν άπδ του Πατρδς δείξας, [8] τήν πρόθεσιν, τήν βουλήν, τήν πρώτην δρμήν, τήν δδ διΑ τών Ιργων έχπλήρωσιν &Α τού Χριστού, ούδαμού διάκονον αύτδν δνομάζει. ^(Λϋξβζο ήράς^ φησ\ν, έτ αύζφ^ Λροορίσας ήμάςΟς vMeciar διά Xpunov Ίησον εΙς αύζάτ^ «αί ζΐζ ixatror δόξης ζής χάριτος αύζον, έτ φ έχομετ ζήτ άχοΛύζρωσιτ διά τον αϊμαζος αύζον, ήτ χροέθεζο έτ αύζφ εΙς οΙκοτομΙατ ζον χΛηρώ· ματος ζώτ χαιρωτ^ άταχ8$ραΛαιώσασθ(Η ζά χάτζα έτ ζφ Epurzip, Κα\ ούδαμού διάκονον αύτδν εΐπεν. Εί δδ τδ, Ar, χα\ τδ, διά, διακόνου έστ\ν, βρα πού τρίπει τδ πράγμα^ Άρχόμενος γάρ εύθέως τής Επιστολής, Αιά ζον θοΛήμαζος, είτ», ζον Βατρός. Ό Πατήρ ήβέλησε, φησ\ν, δ ΤΙδς ένήργησεν. Άλλ* οδτε, έπειδή δ Πατήρ ήθέλησε, τής ένεργείας έκτός δστιν δ ΥΙ^ · ούτε δπειδή δ ΥΙδς δνήργησε, τού •ελήματος Απεστέρηται δ Πατήρ, Αλλά κοινά Πατρδς χΛ Πού πάντα · Πάντα γΑρ ζά έμά σά έσζι, φηΛ, ηβά ζά <τά έμά . Πλήρωμα δδ τών καιρών ή παρου-

σία αύτού ήν. Έπε\ ούν πάντα Ιπραξε κα\ δι* Αγγέλωνι καλ διά προφητών, κα\ διά νόμου, κα) ούδδν πλέον έγένετο, Α^’ έκινδύνευεν εΙκή γεγενήσθαι Ανθρωπος, είχή παρήχθαι, μάλλον δδ καί δπ\ καχφ, πάντων Απολλυμέ^ον Απλώς, κα\ μειζόνως ή έπ\ τού κατα- κλυσμού, εύρε ταύτην τήν οίκονομίαν τήν διΑ τής χάριτος, ώστε μή είχή μηδδ μάτην αύτδν γενέσθαι. Τδ πλήρωμα τών καιρών τούτο λέγει, κα\ σοφίαν. Πώς; *0τι δτε μάλιστα f μέλλον Απύλλυσθαι, τότε διεσώθησαν. ^ΑτακεφαΛΜώσασθΜ, φησίν. Τί δστιν, Αταχ8ξραΛααίΗτασθαι; Συνάψαι. Πλήν ΑλλΑ σπου· δάσωμεν δγγύς αύτής γενέσθαι τής άληθείας. Παρά μδν γΑρ ήμίν κα\ έν τή συνηθείφ ^αχεφαλαίωσις λέ- γεται κα\ τΑ διΑ μακρών λεγόμενα είς βραχύ συ- στεΐλαι, καλ πάντα τΑ διΑ πολλών λεγόμενα συντόμως είπείν. *Έστι μδν γΑρ καλ τούτο · τά γάρ διά μακρου χρόνου οίχονομούμενα άνεκεφαλαιώσατο έν δαυτφ, τουτέστι, συνέτΙ με. Λόγον γάρ συντελών, καλ συντέ- μνων έν δικαιοσύνη, καί έκείνα περιέλαβε, κα\ έτερα προσέΟηκε. Τούτό έστιν Ανακεφαλαίωσις. *Έστι κα\ Ιτερόν τι δηλούμενον. Ποίον τούτο; Μίαν κεφαλήν Απασιν έπέθηκε τδ κατά σάρκα Χριστδν, χαΐ άγγέ- .λοις καΐ Ανθρώποις * τουτέστι, κα\ άγγέλοις μίαν Αρχήν έδωκεν, κα\ Ανθρώποις, τοίς μδν τδ κατΑ σάρ· χα, τ<^ς δδ τδν Θεδν Λόγον ώς Αν περί οικίας τις εί^ ποι τΑ μδν σαθρά, τά ik ίσχϋρΑ έχούσης* Άνφχοβό- μησε τήν οίχίαν, τουτέστιν, Εσχυροτέραν εΙργάσατο, ίσχυροτέραν κρηι^δα ύπέθηκεν * ούτω κα\ ένταύθα πάντας ύπδ μίαν ήγαγε κεφαλήν. Ούτω γάρ Αν γέ- νοιτο δνωσις, ούτως [Αν γ^ιτο] Ακριβής συνάφεια, δταν ύπδ μίαν Απαντα Αχθείη κεφαλήν, σύνδεσμόν τινα [9J Αναγχαίον Ανωθεν έχοντα. Τοσαύτης τοίνυν Αξιω- θέντες δωρεάς, τοσαύτης τιμής, τοσαύτης φιλανθρω* πίας, μή χαταισχύνωμεν τδν εύεργετήσαντα, μή είς κενδν τήν τοσαύτην χάριν ποιήσωμεν, Αγγελιχδν βίαν έπιδειξώμεθα. Αγγελικήν Αρετήν κα\ πολιτείαν * vaV δέομαι χα\ Αντιβολώ, ίνα μή είς κρίμα μηδ* είς χα· τάκριμα γένηται ταύτα πάντα ήμίν, άλλ* είς Απόλαυ- σιν Αγαθών · ών γένοιτο πάντας ήμάς έπιτυχείν, χέι- ριτι κα\ φιλανθρωπίφ τού Κυρίου ήμών Ιησού Χρι- στού, μεθ* ού τφ ΠατρΙ, Αμα τφ Αγίφ Πνεύματά δόξα, κράτος, κα\ τΑ έξης.

• Codex ODOS, τουτέστι κβΐ άγγέλοις Αρχήν Ιδωχεν Ιτ^αν χαί Ανθρώποις* τόΐς μέν τό χατά σάρπα, τοίς δέ πατά πνεύμα τδν Οεδν Λόγον.

17

S. JOANNIS CHRYSOSTOMl ARGHIEP. CONSTANTINOP.

{8

'Er <!> nal έχΛηρώθτυΛετ Λροορισθέττες χαζάπρό- θεσιν T(w τά srdrta έτεργονγτος κατά τήτ βον^ Λ^ν τον θεΛήματος αύτον^ είς χ6 slrat ή/fdc είς ixeuror τής ίίόξης αϋτου^ ζ^ς χροηΛπικ^ rac έτ τφ Χριστφ · ir φ xeU ϋμεϊς άκούσατ·^ τες τύτ Λόγον τής άΛηβεΙας^ τό εύαγγέΛιον ζής σωτηρίας ύμων^ έν φ χαΐ Λίστευσανζες έσ· φραγίσθητε τφ Πνεύμάτι τής έχαγγεΛΙας τφ ar/φ, δ^στιν ά^βαόών τής χΛηρονομΙας ήμών^ είς άποΛύτρωσιν ζής Λεριχαήσεως^ είςεχοί- νον ζής δόξης αύτον^

α'· Πανταχου χήγ του Ηβου oiXavOpiimCoiv

Ιοιτούδαοβν 6 Παύλος τ^ν icep\ δείξει f ώς αύτφ

δυνατόν. *Οτι γ&ρ μβτΑ άΜμΰείας ούχ οΓ0ν τβ» &χου- βον τί φτ]σιν αότός · "Ο βάθος αΛούτον χαΐ cro- φΐας χαΐ γνώσεως Θεόν ! ώς άνεξερεύνηζα τά κρίματα αύζον, χάΐ άτεξιχνίαστοιοά όδοί αύτσν !

άλλ* ώ( οΤόν τό ioxt δβίχνυοι. Ti οδν δστκν δ λέγει, Έν φ χαΐ έχΛηρώβημεν χροορισθέντες ; £Τπβν, ^ΕξεΛέξατο ήμάς^ Ανωτέρω · ένταΰθά φηοιν · ΕχΛηρώβημεν. Άλλ’ έτϊβιδί| 6 χλήρο^ συντυχίας κράγμά έστιν, ού ηροαιρέσβως ούδλ Αρετής * αγ- νοίος γΑρ κα\ Ιπιτυχίας Ιχεται, κα\ τους ένορέτους «)λλΑκις Αφε\ς, τους ούδενδς άξιους λόγου, τούτους είς μέσον «αρήγαγβν · δρα πώς αύτδ διορθοΰται. Προορισθίνζες^ φησ\, χαζά αρόθεσιν τον τά χάν· τα ένεργονντος. Τουτέστιν Ούχ Απλώς έχληρώθη- μεν ώσπερ ούδδ Απλώς έξελέγημεν · Ηεδς γάρ 6 έχλβξάμενος · ούδέ Απλέ^ όχληρώθημεν * ΗεδςγΑρ ό χληρωσΑμενος · ΑλλΑ χατΑ πρ^εσιν. Τούτο χαι έν τυ πρδς 'Ρωμαίους Επιστολή γρΑφων φησί · Τοϊς χαζά χρόθεαν χΛητοΤς οίσιν. Ούς έκάΛβσε^ rot)- ζονς χοΛ έδιχαίωσεν * οΰς δέ έδιχαίωσε^ ζούζονς ηαϊ έδόξασε. Πρότερον βίπών, Τοϊς χαζά χρόθεσιν χΛητοϊς οδαν, όμου χα\ τ6 έξαίρετον · τδ πρδς τους Αλλους δήλώσαι βουλόμενος, κα\ xXfjpov βΤπεν, ώστε τ6 αύτβξούσιον μή Αφελέσθαι· "Όπερ έστ\ τοίνυν μα- χαριότητος μάλλον αύτδ τίθησιν. '0 γάρ κλήρος ούχ Αρετής [10] έστιν, ΑλλΑ, ώς Αν τιςεΓποι, συντυ- χίας, Ός Αν βΐ έλεγε* Κλήρου γενομένου ήμΑς έξελέξατο, Τ6 βέ δλον, άπδ τής προαιρέσεως προορι* σθέντας, τουτέστιν, έαυτφ έκλεξάμενος άφώρισεν · οΤον, έώρα ήμΑς πρ\ν ή γβνέσθαι κεκληρωμένους. €>αυμαστή γάρ ή του Θεού πρόγνωσις , κα\ πάντα βίδυϊα πρ\ν γενέσεως αύτών. Συ δέ θέα πώς παντα- χου σπουδήν ποιείται δεϊξαι,δτι ούχ έχ μετανοίας,άλλ* Ανωθεν τά πράγματα οΟτω τετυπωτο, ώστε μηδέν ύ μΑς Ιχειν τών Ιουδαίων έλαττον κατά τούτο, κα\ διά τούτο πάντα ύπέρ τούτου ποιεί. Πώς ούν φησιν αύτδς ό Χριστές, Ούχ άχεστάΛην, εΐ μή είς τά χρόδαζα τά άχοΛωΛότα οϊχον ΊσραήΛ; καΐ πάλιν τοΓς μαθη- ταΐς Ιλεγεν, ΕΙς όδόν έθνώνμή άχέΛθητε, χαΐ είς χόΛιν Σαμαρειτών μή εΙσέΛθητε ; χα\ αύτέςδέ πάλιν ό Παύλος έλεγεν, ΎμΙνήν άναγχαιον χρω· τον ΛαΛηθήναι ζόν Λόγον τον θεόν * έχειδή δέ άχωθεϊσθε αύτόν^ χαϊ ούχ άξίονς κρίνετε έαν- τούς τής αΙωνίον ζωής^ Ιδού στρεφόμεθα είς τά έθνη ;Λιά γάρ τούτο ταΰταλέγεται, ?να μήώς έχ πάρ- εργου νομίση τις τούτο γβγενήσθαι. Κατά χρόθεσιν, φησλ, τον τάχάντα ένεργονντος χατά τήν βονΛήν τον θεΛήματος αύτον. Τουτέστιν , ούδέν μετά ταύ- «t ένήργησε, πάντα Ανωθεν διατυπώσας. Ούτως αύ-

■ Coislin. υηυε, ούσιν, ώστε τ6 έξαίρετον.

ΙΑ1Α

τbς έπάγει τέ τέλος κατά τήν βουλήν τού θελήματος αύτού. ·Πστβ ούχ έπβιδή Ιουδαίοι ού προσεΐχον, διά τούτο τά Ιθνη έκάλεσεν, ούδέ άναγκασθελς, ούδέ έξ έχβίνων όρμηθείς. Είς τό είναι ^ας, φησ\ν, βΙς έχαινον τής δόξης αύτον, τούς χροηΛχιχότας έν τφ Χριστφ · έν φ χαϊ ύμεϊς άκούσαντες τόν Λό· γον τής άΛηθείας, τό εύαγγέΛιον τής σωτηρίας ύμών· τουτέστι, δΓοδ. *Όρα πβνταχού αίτιον πάν- των γενόμενον τδν Χριστέν, κα\ ούδαμού τέ τού ύπουργού δνομα, ούδέ τδ τού διακόνου · ώσπερ κα\ Αλλαχούς φησιν Έβραίοις γράφων , δτι ΠάΛαι ΛαΛή- σας τοϊς χατράσιν ήμών έν τοϊς χροφήταΐς , έχ' έσχάτωγ των ήμερων έΛάΛησεν ήμϊν έν ΪΊφ. Τουτέστι, δι* ϊ*ίού. Τόν Λόγον, φησ\, τής άΛηθείας · ούκέτι τδν τού τύπου, ούδέ τδν τής είκόνος.

Τό εύαγγέΛιον τής σωτηρίας ήμών. Κα\ καλώς βύαγγέλιον αύτδ σωτηρίας καλεΓ, τδ μέν πρδς τδν νόμον αίνιττόμενος, τδ δέ πρδς τήν μέλλουσαν χό- λασιν. Ούδέν γάρ Αλλο έστί τδ κήρυγμα, άλλ’ ή σω- τηρίας εύαγγέλιον, δτι τούς άξίους άπόλλυσθαι ού- χέτι άπόλλυσιν. Εν ζί χα\ χιστεύσαντες έσφραγί- σθητε έν ζφ Πνεύμάτι τής έχαγγεΛϊας τφ άγίφ, δς έστιν όφραδών τής χΛηρονομίας ήμών. Πάλιν πολλής προνοίας δείγμα τδ σφραγισθήναι, ού τδ Αφορισθήνα^ ούδέ τδ χληρωθήγαι μόνον. Αλλά χα\ τδ σφραγισθήναι. Καθάπερ γάρ βΓ τις τούς λαχόνταις αύτψ δήλους ποιήσειεν, ούτω χα\ δ βεδς άφώρισεν είς τδ πιστεύσαι, έσφράγισεν είς τδ χληρονομήσαι τά μέλλοντα.

β^ ΌρΑς πώς, προϊόντος του χρόνου, θαυμαστούς αύτους ποιεί ; *Εως μέν γάρ ήσαν έν τή προγνώσει, ούδενί ήσαν δήλοι · έπειδή δέ έσφραγίσθησαν, δήλοι γεγόνασιν,άλλ’ ούχ ώς ήμείς· Ισονται γάρ [11] πλήν όλίγων δήλοι. Έσφραγίσθησαν χα\ οί Τσραηλίται , Αλλά περιτομή , καθάπερ χα\ τά βοσκήματα χα\ τά άλογα * έσφραγίσθημεν κα\ ήμείς, άλλ’ ώς υΙο\ , Πνεύμάτι. Τί έστι, Πνεύμάτι έχαγγεΛίας ; *Ήτοι δτι κατά έπαγγελίαν αύτδ έλάβομεν. Δύο γάρ είσιν έπαγγελίαι , μία μέν διά τών προφητών, έτέρα δέ άπδ τού Υίοΰ · διά τών προφητών · Ακούε του *1ωήλ λέγοντας· Εχχεώ άχό τον Πνεύματός μου έπϊ χάσαν σάρκα, χαϊ χροφητεύσονσιν οΐ νΙοΙ ύμ{^ χαϊ αΐ θυγατέρες ύμών, χαϊ οΐ νεανίσκοι ύμών δράσεις διμοντα^ , χλΧ οΐ χρεσδύτεροι ύμών ένύχνια έννχνιασθήσονται · Αχουβ δέ πάλιν τού Χριστού λέγοντας* Καί Λήψεσθε δύναμιν έχεΛ~ θόντος του άγίον Πνεύματος έφ' ύμάς, χαϊ έσε· σθέ μοι μάρτυρες έντεΊερονσοΛήμ, χαϊ έν χάση τή Ιονδαίςι χαϊ Σαμαρείφ, χαϊ έως έσ^υάτον τής γής. Καίτοι έδει, φησ\ν, αύτδν ώς Θεδν πιστευθή- ναι · άλλ’ ούχ άπδ τούτου διισχυρί^εται , άλλ’ ώς περ\ Ανθρώπου Ιξετάζει, ώσπερ έν τή πρδς Εβραί- ους, λέγων * ^Ινα διά δύο χραγμάτων άμτταδέ^ των, έν οϊς άδύνατον ψεύσασθαι θεόν Ισχνραν χαράχΛησιν έχωμεν. ΟΟτω χα\ ένταύθα τεκμήριον ποιείται τής τών μελλόντων έπαγγβλίας τά ήδη δε- δομένα. Διά τούτο κα\ άββαβώνα χαλεϊ * ό γάρ άβ- βαβών μέρος έστί τού παντός. Ήγόρασε, τά παρ’ ήμών, τήν σωτηρίαν τήνήμετέραν, καΐέδωκεν ήμίν άββαβώνατέως. Διά τί ούν μή τδ δλον βύθέως έδω- χεν ; Επειδή μηδέ ήμείς τδ δλονείργασάμεθα. Έπι- στεύσαμεν · τούτο Αρχή · έδωχε και αύτδς άββαβώ-

!7

IN EPIST. AD EPHES. GAP. I. HOMIL. II.

1«

HOMILIA II.

CiF. I T. 11. in guoeUam nos sorievncali sumu$^ frmd€$iiHaii secundum propositum ^us^ qui operatur omnia secundum consilium voluntatis sua^ 12. ut simus in laudem gloria tjus , nos , qui ante speravi· mus in Christo : 15. tit quo et vos cum audimetis vahum veritads , evangelium salutis vestra , in quo d eredenses signati estis Spiritu promissioms sanr cto» 14. qui est pignus hereditatis nostra ^ in redemptionem acqnwtionis^ in laudem gloria ipsius^ 1. Ubique Ρ9ο1ιι« ineffabilem Dei in ooe benigni- utem suiduU ostendere» quoad ejus fieri potuit* Nam qood accurate non possit» audi quid ipse dicat : 0 altitudo dwiiiarum et sapientia et scientia Dei / quatn mscrutahitia eunt judicia ejuSf et investigabiles via ejus i Rom, 11· 55)! verumtamen ostendit quoad ejus fieri potest. Quid ergo dicit, in quo et nos sorte vocati summe pradestinati ? Dixit superius : Noe ele· gU : bic didi· iSorie vocati sumus. Sed quoniam son est casee, iion liberi arbitrii nec rinutis ; adiise· rei enim ignuralioni et fortuito casui , et saepe Lia onimUqui sunt rirtate praediti , eos in medium pro»* dudl qua indigni sunt quorum ulla liabeatur ratio; vide qumnodo id ooirigat. Pradeetinalif inquit, secun· dum propeokam ήηο qui operatur omnia, iloc est » nou fartuAo et sorte vocati vel electi sumus; Deus enim est qoi elegii; neque fortuito ad bauq sortem venn mas ; Deus enim est qui ad sortem vocavit ; sed se-> cundun propodlum. Iloc etiam in Epistola ad Ro- manos scribens dicit : Qui secundum propositum vo· eaii sunt eaucti. Quos vocavit , eos et justificavit ; quos autem juotifieamt , eoset glorificavit {Rom. 8. 28. ZO )· Cum prius dixisset· iie qui secundum propositum roeaii snal, simul etiam volens ostendere quanta sit eorum prssuntia · si . conferantur cum aliis· dixit fUam sortem ; ita ut liberum non tolleret arbitrium. Qoed igitur magis ad beatiludinem pertinet· hoc po- niL Son enim nou est virtutis· sed» ut iia dicaro, cisas. Ac si quis diceret. Sorte facta nos elegit* To- tum autem sie inielligas · ab animi instituto et libero arbitrio praedeslinatos , boc est» sibi electos destina- vti ac posuit : ulpula» vidit nos priusquam essemus surie vocari : est enim admiranda Dei praescientia · qum omnia novit priusquam ea fierenu Tu autem vide quomodo ubique ponit studium · ut ostendat , quod iHw ex poeniientia· sed ex ab alio petito principio res fHunes ita sint effennaUB· ut in hoc nihil simus Judxis minores· et ideo pro boc lacii omnia. Quomodo ergo dicti ipse Christus , se non esae missum, iVtri ad oves qua perierant domus Israel {Matth. 15. 24) ? et rursus dicebat diacipuUs· ia riarn gentUm ne abieritis^ et ia eimtatom Samaritanorum ne intretU ( Matth, 10. 5) ? et ipae quoque Paulus dicebat. Vobis erat necesse pri- mum toqm verimm Dei : quoniam autem ipswm repelli·- tit ^ et oos non judkalit dignos vita aterna , ecce con· wertimmr ad gentes ( Act, 15. 4G ) ? Proplerea enim bacc dicuntor, ne quis existimet hxc fuisse remou a suo instituto. Secundum propositum , inquit, ejus qui

operatur omnia eecundum consiiium voluntaUs eua. Hoc est, nihil postea operatus esi, quippe qui omnia sursum disposuerit. Ita ipse finem imponit secundum consilium voluntatis sum. Quamobrem non quoniam non attendebant Jud%t, propterea vocavit gentes , neque coactus · neque ex illis impulsus. Ut simus , inquit, nos in laudem gloria ejus , nos qui ente spera- vimus in Christo ; in quo et vos cum oudissetis verbum veritatis , evangelium salutis vestra : hoc est , per ' quem. Vide Cbrislum nbique esse auctorem omnium, et nusquam esse nomen administri , neque ministri. Sicut etiam dicit alibi scribens ad Hebraeos ; Qui oli$n loquulus patribus nostris in prophetis , novissimis tem- poribus loquuius est nobis in Filio (Hebr. 1. 1. 2) ; Ιιος est, per Filium. Verbum dicit veritatis^ non amplius verbum figurae, nec imaginis.

Evangelium salutis cur ita dictum, — Evangeliunp salutis nostra. £l recte ipsum vocat evangelium salu- tis, parlim quidem ad legem, pariim autem ad futu- ram punitionem significandam subobscure loqiiens.Ni- hil est enim aliud praedicatio, quam evangelium salutis · quod non amplius perdit eos qui digni sunt qui pereant, in quo4 et credentes signati estis Spiritu promissionis sancto, qui est pignus hereditatis no- itra. Rursus magnum est indicium curae et pro- videntiae, quod sint signati, non separati; atquq quod nori solum sint sorte vocali , sed etiam signari. Quemadmodum enim si quis eos qui sorte obtigerunt manifestos fecerit, ?ta etiam Deus eos separavit ac secrevit ad credendum : signavit ad hoc ut sint he- redes futurorum.

2. Vides quomodo procedente tempore eos facil admirabiles. Mam qiiamdiu fuerunt iu praescientia, nulli fuerunt manifesti : postquam autem fuerunt signati, fuerunt manifesti, sed non sicut vos : erunt enim manifesti praeter paucos. Signati fuerunt etiam Israelitae, sed circumcisione, sicut pecora et bruta : nos quoque sumus signati, sed sicut filii. Spiritu. Quid est, Spiritu promissionis? Aut quod^e.x promis- sione ipsum acceperimus. Dua; enim sunt promissio- nes, una quidem per prophetas, altera autem per Filium : per prophetas; audi Joelem dicentem. Effun- dam ex Spiritu tneo super omnem eameni , et prophe- tabunt filii vestri et filia vestra^ et adolescentes vestri videbunt visiones, etsemores vestri somnia somniabunt {Joel 2. 28): audi autem rursus Christum dicentem. Et accipietis virtutem supervenientis sancti Spiritus su- per vos, et eritis mihi testes in Jerusatem et tota Judaa et Samaria et usque ad extremum terra (Act. 1. 8). Atqui oportebat ipsum tamquam Deum esse creditum : sed de hoc non acriter contendit, sed examinat tam- quam de homine, sicut in Epistola ad Hebraeos dicens, Ut per duas res immobiles, in quibus imposeibile est mentiri Deum, fortissimum solatium habeamue ( Ilebr, 6. 18). Ita etiam bic ex iis quae data sunt ducH argiK iiieiiium promissionis futurorum. Propterea eriam arrham vocat : arrha enim est pars loiMis. Amiiv

19

5. JOANNiS CRRTSOSTOMI ARCIIIEP. GO.NSTANT1NOP. 90

%mod ad nos quidem attinet, nosirnm salutem, et interini nobis dedit arrbaiH. Cur ergo non slatim lotnm dedit? Quoniam neque nos totum fecimus. Credidimus : hoc est principium ; dedit ipse quoque arrham. Quando fidem per opera ostenderimus, tunc addic totum, imo vero aliud quoque dedit pretium» proprium sanguinem, et rursus aliud est pollicitus· Perinde ac si gentibus bellum esset adversus gentes, dant obsides : ita Deus dedit Filium suum pignus pacis et foederum, et Spiriium sanctum qui est ex ipso : nam qui vere sunt Spiritus participes, sciant eum esse arrham hereditatis. Talis erat Paulus, qui bic gnstarat ea quae illic sunt : et ideo urgebat et parturiebat ut quae hic sunt dimitteret· et gemebat : aliis enim videbat oculis, ui qui mentem omnem illuc transtulisset. Rerum non es particeps : propterea etiam a verbis excidis. Si essemuS omnes Spiritus participes, ut parUcipes esse oporteret, et caelos vi- deremus et quis illic sit staiiis. Ciijiisnam rei est ar- rha? Redemptionis, acquisitionis : pura enim tunc fit redemptio. Nam nunc quidem et in mando versamur, et multa humana nebis accidunt, et suiniis cum im- piis : pura autem tuiic est redemptio, quando nec sunt peccata, nec humanae affectiones, neque pro- miscue sumus cum omnibus. Nunc autem est arrha. Nam et nunc ab ipsis absumus, et conversatio nostra non est super terram, et nunc sumus extra prsesentia : nam nunc quoque sumus advenae, in laudem gloriee iptiui. floc ponit assidue. Quanam de causa? Ut quod satis sit ad faciendam fidem auditoribus. Nam siqui< dem nostra causa haec faceret, inquit, res non esset sine dubio ; si autem propter se, et nt suam ostendat bonitatem, tamquam quoddam testimonium ponit causam quod haec non aliter facta sint : quae in Israe- lltb videmus frequenter dici : Fac noH$ propter no· men iuum (Peal. 108. 91); rursusque Deus ipse dice- bat, Facio propter me {/sai. 18. 11); et Moyses, Fac nobis propter nomen fnem, etiamsi propter nullum sUerum. Hoc enim certiores reddit auditores et erigit, ut qui didicerint quod propter suam bonitatem omnia sit fiteturus quae promittit. Sed dum haec au- dimus, ne simus pigri el otiosi : nam etsi propter se facit, sed tamen etiam nostra a nobis exigit. Nam si, Eos qui me glorificant glori ficabOf inquit, et qui sper- mml spernentur (1. Reg. 9. 30), cogitemus quod nostra quoque a nobis exigat. Laus est sutem ejns gloriae, sslvos facere inimicos, sed eos, qni post- quam facti sunt amici, amici manent. Qoqd si ad priores redierint inimicitias, temere et frustra fiunt omnia.

3. Non est enim alterum lavacrum , neque secunda reconciliatio· sed terribilis quaedam exspectatio judi- cii · et aemulatio ignis exesuri adversarios. Nam si curo eo semper gerentes inimicitias, veniam impe- tremus , non oessabimus ei esse inimici, et voluptati indulgere , et fieri deteriores , et orbati esse sole justitiae qui accessit. Vis accipere radium tuos ape- rientem oculos? Fac eos pulchros, sanos, perspicaces. Osiemlit tibi lucem veram: si earo fugiens ad tene- _

bras accurreris , quaeiiam erit excusatio , quaeuam venia ? Nulla amplius : boc est enim signum odii ineffabilis. Nam quando Deum quidem nescielias» quod ei esses inimicas , utcumque aliqua tibi danda erat venia ; postquam autem benignitatem et mei gustasti, si iis dlmiss^ ad tuum revertaris vomitum, nihil aliud quam magna profers signa odii et contem- ptus. Non, inquit, sed necessitatem mihi affert natura . atque Christum quidem diligo , cogor autem a natu- ra. Si necessitatem et vim sustineas , tibi dabitur venia : si aotem ob socordiam cadis et negligenliam» minime.

Peccata non fiunt ex necetittata·— Age ergo hoc ipsnnf examinemus, peccatane flant ex necessitate et violentia , an ex multa socordia et negligentia. Non occides ( Exod. 90. 13 ) , inquit. Qumnam ergo necessitas? quaenam vis eo adigit? Vis est ergo occidero. Quis eiiiro sua sponte elegerit intingere ensem in gutture proximi, et cruentare dexie- lam ? Nemo. Vides quod contra , peccare est ma- gis necessitas et violentia ? Indidit enim Dens na- turae nostrae quoddam amatorium , ut alter alterum invicem diligamus : Omne enim, inquit, animal diligit eimile eidi , et homo suum proximum { Eecii, 13. 19). Vides quod ad virtutem semina habeamus a natura ? Vitium autem est praeter nataram ; si vitia magis dominantur , boc est argumentum nosirm segnitiei magns et ignaviae. Quid vero? quaenaiti necessitas nos docit ad adolterium ? Certe , inquit , tyrannis libidinis. Quare , dic , quaeso ? non licet tabi tua uti uxore, et libidinem sedare? Sed capior, inquit , quodam amore uxoris proximi. Non est hoc utique necessitatis ; non est enim amor necessitatis : nemo smat necessitate, sed sponte et libera electione. Atque ad coitum quidem fortasse impellit necessitas ; ut hanc autem aut illam ames , non est necessitatis : neque ea res est desiderium coitus , sed inanis gloria et contumelia , et quae modum excedunt delicisp. Nam utrum magis est rationi consentaneum , eamiw habere quae est desponsa , quae est socia filioro:s procreationis , an eam quae non est cognita ? nescH tis quod consueindines pariuui amidtias? Qiiain« obrein non est naturae. Noli accusare ooncupiscen· tlam : data est propter matrimonium , exhibita esi ad liberorum procreationem , non propter adulteriom neque propter ttupnim. Sciunt etiam leges ignoicers peccatis quae fiunt ex necessitate : imo vero milium est peccatam quod fiat ex necessitate, sed omnia a contumelia. Non enim Dens sic fabricatas est natu- ram , ut necesse habeat peccare : alloqui si ita esset, non esset poena. De iis enim quae vi fiunt et neees- siiaie , ne nos quidem eiigimus rationem ; nedum Deus qni est adeo clemens ,. benignas et bonus. Sed quid, furari est necessitatis? Etiam, inquies; boc enim facit paupertas. Imo vero paupertas affert ne- cessitatem operandi, non furandi. Paupertas ergo facit contrarium : furari enim est otii et desidias ; paupertas autem non solet parere otium et desidiam , sed laboris amorem. Quare illud quoque est segiii-

i9 * IN EPIST. AD EPHES. GAP. 1 HOMIL. IL 20

fft. ·Οτοηί τήν πίστιν διά των ίργων δβ^ξωμεν, τδτβ τδ «3ν προ9τ{θησι. Μάλλον δέ χα\ άλλην Εδωχβ^ι- μήν,τδ {δςον αίμα, χα\ πάλιν άλλην ύπέσχετο. ΚαΟ· ά^ρ β! πόλεμος εΓη , ίΟνεσι πρδς Ιθνη διδόαοιν όμήρους * ουτω χα\ 0 Θεδς Ιδωχε τδν ΤΙδν αύτου, της εΙρήνης χβΛ των σπονδών ένέχυρον, χα\ τδ Πνεύ- μα τδ άγιον τδ Ιξ αύτοΰ · οΐ γάρ δντως Πνεύματος μετέχοντας» Γσασιν δτι ά^^αδών τής χληρονομ(ας ήμών έστε. Τοιουτος ό Παύλος ήν, έντεύθεν ήδη των έχεϊ γεγευμένος · δΛ xaV ήπείγετο χαΐ ώδινε τά ένΟάδε άφειναι, χα\ Κστενεν * έτέροις γάρόφθαλ- μοίς έώρα» πάντα τδν νουν μεταστήσας έχεί. Ού μετ- έχεις των πραγμάτων * διά τούτο χαΐ των ^ημάρ των (χπ£πτεις. ££ μετε£χομεν πάντες Πνεύματος» ώς μετέχειν €δει» xaV τούς ούρανοΟς έωρωμεν χα\ τήν έηΐ χατάατασιν. ’Α^^αβωνδδ τίνος έστί ; Τής άπο- λυτρώαεως » τής περιποιήσεως * ή γάρ χαθαρά άπο- λύτρωβις τότε γίνεται. Νυν μδν γάρ χα\ iv χόσμφ άναστρεφόμεΟα » χα\ πολλά ήμιν άνθρώπινα συμπί- πτει, χα\ μετά άσεδων έσμεν * ή δδ χαθαρά άπολύ- τρωστς, δταν μήτε άμαρτήματα ή, μήτε πάθη άν- θρώπινα, μήτε άναμ\ξ μετά πάντων ώμεν, τότε δστί. Νΰνδδ ά^^αβών. Κα\ γάρ χα\ νυν αύτών άπέστη- μεν * ού γάρ Ιστι τδ πολίτευμα ήμών έπ\ τής γής * χολ νύνδχτ^ έσμεν των δνταύθα * πάροιχοι γάρ έσ- μεν χα\ νυν. Εις isiwror τής δόξιις αύτον· Συν- εχώς τούτο τιβησι. Τί δήποτε ; "Οτι Ικανδν πληρο- φορήσει τούς άχουοντας. [12] ΕΙ μλν γάρ ήμών δνε- χεν, φησί, ταΰτα έποίει, οΰχ άν ήν άναμφίβολον * εί tt U' αύτδν, χα\ ώστε τήν άγαθωσύνην αύτου δείξαι, ώσπερ τινά μαρτυρίαν, αίτίαν τίθησι τού μή άν έϋϋιοις ταύτα γενέσθαι * άπερ χα\ έπ\ των Ισραηλι- τών άνω χαΐ χάτω όρώμεν λεγόμενα - ΠοΙησοτ ήμϊτ διά τό άτο/ιά crov * χαι πάλιν αύτδς 6 θεδς έλεγε * ΠοΜ ir^xsK έμον * χα\ ό Μωύσής, HoLiiCor ήμΐτ διά τδ ΰτομά σου , εΐ χα\ μηδε^ς Ινεχεν έτέρου. ϋληροφορεί γάρ τούτο τους άχούοντας χα\ άνίησι, μαθόντας άτι διά τήν οΐχείαν άγαθότητα πάντως ποιήσει, άπερ έπαγγέλλεται. Αλλά μή ^αθυμώμεν άχούοντες * εΐ γάρ χα\ δι’ έαυτδν τιοιεΤ, άλλ' δμως χαΐ τά παρ’ ήμών άπαιτεΐ. £1 γάρ. Τούς δοξάζοτ· τάς με δοξάσω, φησ\, παί οΐ έξουθετουττές με ίξον&ετίΐθήσοπΜ · έννοήσωμεν, δτι χα\ τά παρ’ ήμών έπεζητεΐ. Έπαινός έστι τής δόξης αύτού τδ τους έχθρους σωσαι, άλλ’ έχείνους τούς μετά τδ γε- νέσΟαι φίλους μείναντας φίλους * ώς, εί πάλιν έπ\ τήν προτέραν έχθραν δπανέλθοιεν, πάντα είχή χα\ μάτην.

γ*.*Εχ&ρσν γάρ ούχ έστι λουτρδν, ουδέ χατα>λαγή «άλιν δαυτέρα, άλλα φοβερά τις έχδοχή χρίσεως,χαΐ πυρδς ζήλος έσθίειν μέλλοντος τούς ύπεναντίους. Εί γάρμέλλοιμεν, άε\Ιχθραίνοντες αύτφ,άξιούσθαι παρ’ αύτοΰ συγγνώμης, ού παυσόμεθα έχθραίνοντες χα\ βρυπστόμενοι χαΐ χείρους γινόμενοι, χα\ πεπη- ριαμάνοε του- ήλίου τής δικαιοσύνης παραγενο- μένου. Βουλει λαβεΙν τήν άχτΖνα άνοίγουσάν σου ιούς όφθαλμούς; Καλούς αύτούς έργασαι, ύγιεΖς, 3ξ\ιδερχεΙς. Έδειξέ σοι τδ φώς τδ άληθινόν * άν πά- Uv αύτύ φυγών , τφ σχότει προσδράμης, τίς έσται ιχολογία, ποία συγγνώμη ; Ούδεμία λοιπόν ' μίσους γάρ έατιν ά^^του τούτο σημεΖον.*Ότε μέν γάρ ούχ ήδαις τδν βεδν , Ιχθραίνων αύτφ, όπωσδήποτέ τινα συγγνώμην είχες· Ιπειδήδέ Ιγεύσω της χρηστότη-

το; χα\ τού μέλιτος, άν πάλιν άφείς, έπΙτδν έμετον έλθης τδν σαυτού, ούδέν έτερον άλλ’ ή μεγάλου μί- σους χα\ χαταφρονήσεως έχφέρεις σημεία. ΟΟ, φη- σ\ν, άλλ’ ύπδ τής φύσεως άναγχάζομαι * φιλώ μέν ο5ν τδν Χριστδν, άναγχάζομαι δέ ύπδ τής φύσεως. Εί ανάγκην χαΐ βίαν ύπομένεις, έξεις συγγνώμην · εί δέ άτιδ βφθυμίας καταπίπτεις, ούχέτι·

Φέρε οδν, αύτδ δή τούτο έξετάσωμεν, πότερον έζ άνάγχης χα\ βίας τά άμαρτήματα γίνεται, ή άπδ βφθυμίας χαΙ όλιγωρίας πολλής. Ού ^οκεύσεις, φησί. Ποία τούτο άνάγχη, ποία βία; Βία μέν ούν έστι τδ φονεύειν. Τίς γάρ άν ήμών Ιλοιτο βαπτίσαι ξίφος είς τδν λαιμδν τού πλησίον, χα\ αΙμάξαι τήν δεξιάν; Ούδέ εΤς. Όρ^ς δτι τούναντίον, άνάγχη τδ άμαρτάνβιν μάλλόν έστι χα\ βία ; Ένέθηχε γάρ δ βεδς φίλτρον τή φύσει τή ήμετέρφ, ώστε άλλήλους άγαπ^ν · ilar γάρ, φησ\, ζώοτ άγοΛςί τό όμοιοτ αύτον, καΐ άτβρωΛος τότ ΛΧψτίοτ αύτον. Όρ^ς δτι πρδς τήν άρετήν έχομεν άπδ τής φύσεως σπέρ- ματα ; Τά δέ τής χαχίας παρά φύσιν έστίν* εΐ δέ ταύτα μάλλον κρατεί, τής πολλής ήμών νωθείας τούτο τεχμήριον.Τί δέ τδ μοιχεύειν ; ποία [45] άνάγχη έπ\ τούτο άγει ; Να\, φησ\ν, ή τής έπιθυμίας τυραν- νίς. Διά τί, εΙπέ μοι ; ού γάρ ένεστι τή οΐχείφ χεχρή- σθαι γυναιχί, χα\ παύσαι τήν τυραννίδα ; ’Αλλ’ έρως μέ τις λαμβάνει τής τού πλησίον, φησί, γυναιχδς. Ούχέτι τούτο άνάγχης· έρως γάρ ούχ έστιν άνάγχης · ούδείς άνάγχη φΐ^ί, άλλά προαιρέσει χα\ έχοντί. Τδ μέν ούν μίγνυσθαι άνάγχη ίσως · τδ δέ τήνδε φίλείν ή τήνδε, ούχ άνάγχης · ούδέ έπιθυμία μίξεως τδ πρέ^· γμά έστιν, άλλά κενοδοξία χαί ύβρις καί πέρα τού μέτρου τρυφή. Ποίον γάρ, εΙπέ μοι, κατά λόγον έστί ; τήν χατεγγυηθείσαν, τήν χοινωνδνούσανπαιδοποιίας, ταύτην Ιχειν, ή τήν ούχ έγνωσμένην; ούχ ίστε, δτι αΐ συνήθειαι τάς φιλίας τίχτουσιν; ’Ώστε ού τής φύσεώς έστι. Μή αίτιώ τήν έπιθυμίαν ή γάρ έπι- θυμία διά γάμον έδόθη, διά παιδοποιίαν παρεσχέθη, ού διά μοιχείαν ούδέ διαφθοράν. Ίσασι χα\ οΐ νόμοι τοίς έξ άνάγχης συγγινώσχειν άμαρτήμασι · μάλλον δέ ούδέν έστιν άμάρτημαέξ άνάγχης γινόμενον, άλλά πάντα άπδ ύβρεως. Ού γάρ ούτως ό Θεδς τήν φύσεν έδημιούργησεν , ^ άνάγχην έχειν άμαρτάνειν· έπεί εΐ τούτο ήν,κόλασις ούχήν. Των γάρ κατά άνάγ- κην καί βίαν ούδέ ήμείς άπαιτούμεν λόγον, μήτι- γε ό Θεδς δ ούτω φιλάνθρωπος χα\ άγαθός. Άλλά τί ; τδ χλέπτειν άνάγχης έστί ; Να\·, φησίν · ή γάρ πενία τούτο ποιεί. Ή πενία έργάζεσθαι μάλλον άναγ- χάζει, ού χλέπτειν. Ή πενία τοίνυν τούναντίον ποιεί· τδ γάρ χλέπτειν,' άργίας έστίν, ή δέ πενία ούχ άργίαν, άλλά φίλοπονίαν * τίχτειν εΓωθεν. *Όστε καί τούτο ^θυμίας έστί. Καί ώδε μάθης ' τί γάρ, εΙπέ μοί, δυσχολώτερον, τί δέ άηδέστερον, τάς νύκτας άγρυπνούντα περιιέναι, καί τοίχους διορύττειν, χαί έν σκάϋει βαδίζειν, καί τήν ψυχήν έχειν έν χερσί, χαί πρδς φδνον παρατετάχθαι, χαί τρέμειν, χαί τεθνηχέναι τψ δέει, ή πόνοις προσέχειν χαΟημερι- νοίς, χαί άσφαλείας άπολαόειν μετά άδείας.;Το^ εύχολον* χαί δτι τούτο εύχολον, οΐ πλείους τούτο πράττουσιν, ή έχείνο.

ο Edill, φιλοιρτωχίαν. Kecle anguraliis est SavillM 1β- gendoin esae φι>οι«>νίαν. Nam mas. sic babeiil, et sice·· nes desiderare videtur.

9\ S. JOANNIS CHR\SOSTOill ARCiUEP. €ONSTANTINOP. »

Opjl; GT( χατά φύσιν μ^ν ή άρβτή, Tzapk φΰσιν δλ ή χαχία, xa6dicep ή νόσος χα\ ή ύγ£{α ; Τ( δέ τ6 ψβύ- δεσδα( χα\ έπιορχε?ν, τ;οίαν &ν £χοι άνάγχην ; Ούδε^ μ.ίαν, ο6δΙ βίαν, dXV έχόντβς έπΙ τούτο έρχόμεθα. Ά^στούμεθα, φησίν. Άπιστούμεθα, έπειδή ^υλό* μέθα * έξην γάρ άπδ του τρό^του πιστεύεσθαι μάίλλον ήμ£ς, f) άπ6 τών δρχων· Διά τί γάρ, εΙπέ μοι, το?ς μέν ουδέ δμνυουσι ιειστεύομεν, τοΙ)ς δέ χαΐ χωρίς δρ- χων πιστούς ήγούμεθα ; Όρφς δτι ούδαμου χρεία δρχων ; "Αν δ δε?να εΓπη, φησ^ν χα\ χωρ\ς δρχων πιστεύω * σοΙ δέ ούδέ μεθ' δρχων. Άρα περιττδν δ δρχος, χα\ τούτο μάλλον Απιστίας, ή πίστεως τεχμή* ριον. [14] Τδ γάρ εδχολον εΤναι πρδς τδ όμδσαι ούχ Δφίησι δ^ν εύλαβείας έχειν. "ύστε 0 μάλιστα συν- εχώς τφ δρχφ χεχρημένος, οδτος ούδαμου τού δρχου τ^ χρβί^ν ίχβι άναγχαίαν * δ δέ μηδαμού χεχρη- |ΐΔνος, αύτδς αΟτου της χρείας Απολαύει. Χρεία δρχου πρδς τδ πιστεύεσθαι λοιπόν ; Ούδαμως * δρωμεν γάρ, δτι οί μή δμνύοντες, οδτοι μάλλον πιστεύονται. *Αλλά τί ; τδ ύβριστί^ν είναι άνάγχης έστί; Να\, φησίν* δ γάρ θυμδς έξάγει, χα\ φλέγει, χαΐ ούχ άφίησι tJjv ψυχήν ήρεμειν. Ού του θυμού έστιν, άνθρωπε, άλλά τής μικροψυχίας « τδ ύδρίζειν* εΐ δέ θυμού ήν, πά';τες άνθρωποι όργι(όμενοι, ούχ άν διέλειπονύβρί- ζοντες. θυμδν έχομεν, ούχ ?να ύβρίζωμεν τούς πλη- σίον, άλλ’ tva τούς άμαρτάνοντας έπιστρέφωμεν. Να διανιστώμεθα. Να μή νωθεΤς 2>μεν. "Ωσπερ τι χέντρον δγχειται ήμίν 0 θυμδς, Να χατά τού διαβό- λου βρύχωμεν τούς δδόντας. Να σφοδροέ ώμεν πρδς αύτδν, ούχ Να χατ* άλλήλων στώμεν. "Οπλα Ιχομεν, ούχ Να ή μάς αύτούς πολεμώ μεν, άλλ' Να χατά τού πολεμίου χρώμεθα τή παντευχίφ. Όργίλος εί ; "Εσο χατά τών Αμαρτημάτων τών σαυτού τοιούτος, έπί- ιΛηττετήψυχή, μάστιζε τδσυνειδδς, σφοδρδςϊσοχρι- τής χα\ πιχρδς διχαστής το7ς οΐχείοις άμαρτήμασι. Τούτο τής δργής τδ χέρ^ς · διά τούτο ήμΙν αύτήν έν- έθηχενδβεός. ·Δλλ' ή Αρπαγή έξ άνάγχης έστίν ; Ού- δαμώς* ποία γάρ Ανάγχη τδ Αρπάζειν, είπέ μοι ; ποία βία ; Πενία, φησ\, ποιεί, χα\τδ δέος τών άναγχαίων. Διά τούτο μέν ούν ούχ δφείλεις Αρπάζειν* ού γάρ Ασφα- λής ό τοιούτος πλούτος. Σύ δέ ταυτδν ποιείς, ώσπερ άν εΓ τις έροιτηθείς, τί δήποτε εις Αμμον τΑ θεμέλια τής οίχίας χαταβάλλοι, εΓποι, δτι ΔιΑ τδν χρυμδν , διά τδν ύετόν. ΔιΑ τούτο μέν ούν είς άμμον ούχ έχρήν χαταβάλλειν * Αναστρέφει γάρ αύτα ταχέως χαλύετδς καΐ πνεύματα χα\ άνεμος. "Ωστε εί πλουτεΝ θέλεις, μή πλεονέχτει, Εί παισ\ βούλει παραδούναι πλούτον,

• Jam επρε diiimos μιχροψι^ίαν apud ecdesiastifios acriptores pa«suD aigoificare simultatem et dimeusip- sem.

δίκαιον χτησαι, εΓ γέ τίς έστι τοιούτος* ούτο; μένει, χαΐ βέβαιος έστηχεν* δ δέ μή τοιούτος ταχέο>ς Απόλλυται χα\ διαφθείρεται. ΠλουτεΝ θέλεις, είπέ μοι, χ,α\ τΑ τών άλλων λαμβάνεις ; Καλ μήν τούτο ούχ έσφι πλούτος, Αλλά τδ τΑ Εδια χατέχςιν* δδέ τά Αλλότρια Ιχων, ούχ Αν εΓη πλούσιος * έπεί ούτω γε άν χα\οί τΑ σηριχΑ πωλούντες, ί μάτια παρ^ έτέρων λαμβάνοντες, χα\ εύπορώτεροι χα\ πλουσιώτεροι πάν- των λέγοιντο άν * χαίτοι γε αύτών έστι τέως , άλλ* δμως αύτούς ού χαλούμεν πλουσίους. Τί δήποτε ; *Οτι τΑ Αλλότρια Ιχουσιν. Εί γάρ χαΐ τΑ Ιμάτια αύ- τών τυγχάνει, άλλ* ή τιμή ούχ αύτών* εί δέ χα\ ή τιμή αύτών, άλλ* ούτος πλούτος ούχ Κστι. Εί δέ τά συμβόλαια διδόμενα ού ποιεί πλουσίους, διάτδ ταχέως ήμάς αύτών Αφίστασθαι, τά έξ Αρπαγής πώς ποιεί πλουσίους; [15] Εί δέ χαΐ δλως έπιθυμείς πλουτεΝ ^ού γάρ Ανάγχης τδ πράγμα)* τίνος Απολαύσαι βουλό- μένος πλείονος; άρα ζωής μαχροτέρας; ΚαΙ μήν οί τοιούτοι ταχέως όλιγοχρόνιοι γίνονται. Πολλάχις γάρ δίχην διδόασι τής άρπαγής χαΐ τής πλεονεξίας τδν άωρον θάνατον χαλ τδτών χτημάτων μή άπολαύσαι, άλλά μιχρδν, χαΐ τήν γέενναν άπελθεΝ λαβόντοις· πολλάχις δέ χα\ άπδ τής τρυφής χα\ άπδ τών πόνων χα\ άπδ τών φροντίδων νόσους τεχόντες ^ άπώλοντο. Όβουλόμην μαθεΝ τίνος Ινεχεν δ πλούτος διεσπού- δασται τοΤς άνθρώποις. Καίτοι δ θεδς διά τούτο τί) φύσει μέτρον χα\ δριον έθηχεν, Γνα μηδεμίαν Ιχω- μεν άνάγχην τού τδν πλούτον έπιζητεΝ, οΤον ένι tματίq) ή χα\ δευτέρφ περιβάλλεσθαι τδ σώμα έχέ- λευσε, χα\ περιττού ού χρεία πρδς τήν σχέπην· Τίνος ένεχεν τά μυρία ίμάτια, χαΐ τά σητδβρωτα; Μέτρον ώρισμένον έστ\ τής γαστρδς, χαΐ πέρα τούτου δοθάν έξ άνάγχης διέφδειρβ τδ πάν ζώον * τίνος Ινεχεν αΐ Αγέλαι χαΐ τά ποίμνια, χ^ αΐ τών χρεών χβταχοπαί ; Μιάς στέγης χρήζομεν * τίνος ξνεχεν οί περίβολοι , χα\ τά πολυτελή οίχημάτων ; Να γύπες χαλ χολοιοέ χατοιχώσι, τούς πένητας άποδύεις ; Καλ πόσης ούχ άξια ταΰτα γεέννης ; Πολλοί τ^λλάχις είς τόπους , οΟς ούδέ είδον, χίοσι χα\ λίθοις τιολυτίμοις οίχο- δομήματα έξαστράπτοντα κατεργάζονται (τί γάρ ούχ έ μηχανή σαντο ; ) xg\ ούδέ αύτο\ άπέλαυσαν , ούδέ άλλοι τινές * ή γάρ Ιρημία ούχ άφίησιν αύτούς άπελθεΝ * χαΐ ού^ ούτως άφίστανται. *Ορ^ δτι ούδέ χρηματισμού ένεχεν ταύτα γίνεται ; *Αλλά πάν- των τούτων άνοια χα\ άλογία χαΐ κενοδοξία αίτία * ήν, παρακαλώ, φύγωμεν. Να τά άλλα φυγεΝ δυνη- θώμεν χαχά , χαΐ τών έπηγγελμένων άγαθών τοίς άγαπώσιν αύτδν τυχεΝ, έν Χριστφ Τησού τφ Κυρίιρ ήμών.

b Alii, νόσοις περιπεσόντβς.

Si IN EPIST. AD EPllES. GAP. I. IlOMIL. II. ^

litt έϋ lOcardLc. Idque sic dUUceris : φιίιί eiuui, d>c, qiixso, esi difTicilius , quid inj acu udius , aooiesiio «bire Ti^ilaiiiein et muros perfodere el in tenebris aiu· bubre« «I animam liabcre in maiiibas, et instrucumi esse ad «sedem » et iremereet mori metu ; an quoti- diaiiis eperam dare laboribus» et in tiiio osse cum sccurilalet Moc est facile : el quia hoc estlacile» plores hoc faciunt , q«iam ftliid.

4. Virias esi secundum uaiwrmHf vitiBm eon&a .notu- nm./urameitlum esi supervaeaneum. Cdnlra ovarithfH a fepieudi eUpiditaiem. — Vides quod secundum u;i- timra quidem sit virtus » praeter naturam autem vitiiitt, siecil mOrilms et aenitas ? Quid vero mentiri el pejerare» qu;imnain fiadieant neoc^taiem ? Nullam^ ncc vim; sed lubenter ad id ^eiiiinns. Nobis, inquit» fides non habetur» Fides non habetur » quoniam vo- Imniis : licebat enim nobis magis 4idem haberi ex noribos, quam ex juramentis. Nam cur, die mibi » aliis ne jurantibus quidem credimus ; filios autem etain uijuralos fide dignos censemus? Vides quod nequaquam opufi sit juramentis? Si hic aut ille» inquit, dixerit» credo etiam injurato; tibi aulOni, nec si juraveris. Est ergo juramentum supervaca- neum ; ei hoc est magis argumentum incredalitfitis quam Iblei. Proelivera enhn esse ad jitraiYdum , non sinit ol bona concipiatur Opiiiio pietatis. Quare qui maxime jurejurando asskltiO taiuir, is jurainenti Dsma nequaquam babet necessariam : qui autem miniare olitur» is ejus usu fruiiur. Juramentonc opus est nt credatur ? filitiime : videmus enim quod qui nen jaranl» iis maxime creditur. Sed quid? oontii- mdiosancsse Oot necessilatis? Certe, biquit : movet enim ira et biflommai» nec sinit iit quietos el IrniH qoiUo6 sit animus. Contumelia afflcere,o homo, non est irae , sed simultatis ; si autem esset irce , omnes bomines irascentes non inlemiitierent contumelia allicere· iram habemus , non ut proximos contumelia aflkianius , sed ut eos qui peccant convertamus » ut nos excitemus, ne simus ignavi ct hebetes. Ira nobis inest tamquam quidam stimulus» ut adversus diabo- lom dentibus strideamne , ut in eum simus vehemen- tes: non ut alter in alterum stemus. Arma habemus» noD ut nos ipsos liello impetamus , sed ut adversus bestem utamur armatura. Esne iracundus? Sis talis adversus tua peccata » increpa animum, fl;igella con- scientiam : sis vehemens judex , ci acerbus arbiter iii tua peocau. iloe est lucrum ine : propterea Deus eam nobis indidit. At rapina est ex necessitate? Nequaquam : quid enim est , dic quaeso » necesse fapere ? quaenam vis te impellit ? Paupertas» inquit, ci timor de robus necessariis. Tu propterea quidum certe non debes rapere : non sunt eiitm stabiies ct firmae cjasnuMli tUvitias. Tu autem idem facis , atque si quis rogatus cur tii arcua domus fondameiita jar

ciut» dieat , Propter frigus ct propter pluviam. .Pxo» l»ler boc quidem cerie non oportebat fundamenta ccre in arena : ea enim cito evertunt et procellas d veiiii» Quare si vis esse tUves , ne sis avarus , JieC plora baliendi dtpulus. Si «vis 4iliis trailere divitiae « posside justas , si uttae elnt tales : em eirun maneM » sisatque Armas ac siabiloa ; quae auiom uon anni ejusmodi » pho pereunt et loteneuiit. Dic mihi » vis esse dives , el qumsilul aliorum aCcipere ? Afiqui boc non est diviilae» sed possidere quas sunt pirepris t qui ametn habet aliena » non fuerit dives. Nam sic eltani qui vendunt serica» et vestimenta ab abis ac- cipiunt, opulenlioreset ditiores diei poterunt: quam* visadiempuseorumsiniised lameneos non appella·* mus diviies. Quamobrem i Quoniam babentquaseniii aliena. Nam etsi eorum sunt vestimenta » non est tamen eorum pretium : quod si diam sit eorum pae- tiuin, nen suut Itas divitim. βί antem qu» damur mutua non faciunt divites » eo quod hos. cito ab eis recedamus : qum sum ex rapinsqaoaiodp faciunt ^i« vitesf Di autem vJs omnino esse dives ; neque enim ea oes esi iieceesitatis : quanam re vis Arui ampliore? viiane longiori f Atqui qui tales sunt , mox Aunt viim brevis. Smpe enim .dant posiias rapiiue et ava- ritias, quod morte immatura moriauUir » «l quod possessloifibns non frueiitur nisi parum » el •gehenna accepta excedant : aaspe etiam ex deliciis et ex la- boribus et ex solliciiudinibttsmorbis parii&psrieniiit. ^ Vellem scire quanam de eaosa studium ponqiit lio- mines in divitiis. Atqui Deus propterea nfit«ra> mo» dom posuit el teraiinnm, ne uUam habeamus neces- shateni ^requirendi divitias : nempe veste uno sui Alteraijussit corpus indui, nsc eo» quod nit superva* eaneum» opus est ad jiegumcnlum. Quorsum vestes innumerabiles» el qu% exeduatur .a tineis? Ventri certus modus est constilulus » et quod nlti^ eum fuerit datum , necessario perdit.et conuinpU omno animal : quorsum greges et oves » el carnium d^o* eiioiies? Uno lecto opus liabemus : quanain de causS sunt ambiiosei ambulacra, sumptuosaque et magnifica mdiAcia ? ut vultures ei graculi bahitent» pauperes exuis ? Quantam merentur hmc gehennam ? Et sxpe tnulit in locis quae ne viderunt quidem » efGciuqt cor lumnas, et lapides valde pretiosos, et Ijulgurantia ffidiilcia (quid enim uon . sunt macbinali?) et nec ipsi quidem bk usi siint» nec ulli alii : solitudo enim non sinit eos abire ; ci ne sic quidem desistunt. Vides* quod. ncc haec quidem ut ik utantur faciant? Sed iboruin omnium causa est amentk , et raiionk de- fectus, ct gloria iosiiis : qusqi rggo vos m fugiamus· ut alia quoque mala possimus fugere » el coasequi bona promksa iis qui ipsum diligunt, in Cbrkio JesU Domino nostro ·

Patbol. Gb. LXIL

Λ

S. JO.VNSIS CnUTSOSTOMI ARClIlfiP. CONStANtlNOP.

ii

HOHILIA ΙΠ.

Oap. 1 . V. 15. Propterea et ego muHens fidem veetram, qum ea in Chriao Jetu , el dileetionem in omnes oenoios· 16. non cesso gratioi agens pro vdns · me- moriam teori fadens in orationibus meis « 17. nt Deus Domini nostri Jesu Chriai » Pater gloria f det vobis spiriium sapientia et revelationis in agnitionem ejuSf 18. Hlundnatos oeulos eordis vestri , ut sciois qua sit spes vocationis ^us , el qua divitia gloria hereditatis ejus in sanctis , 19. et qua sit superemi^ nens magnitudo virtuUs ejus in «os» ^iit credimus secundum operationem potentia virtaUs ejus^ 30. '^fnorn operatus est in Christo ^ suseitane illum a mortuis·

i · Nibil fuit quod posset aequi parari visceribusaposto· licis: nibil fuit simile commiserationi et beneroieniim beati Pauli, qui omnes suas fundebat preces pro civi- tatibus et populis. Et ad omnes hocscribit, Deo gratiae ago pro vobis , memoriam vesirt faciens in orationibus meis· Cogitate quam multos habuerit in mente , quo- rum erat etiam diffieile meminisse : quam multorum meminisset iti orationibus pro omnibus Deo agens gratias, tamquam Ipse maximis afficeretur beneficiis. Propterea^ inquit; boc est, propter futurum, et bona reposita iis qui recte credunt et vivunt. Atque aequum quidem est et justum gratias agere Deo, et pro om- nibus qum ab ipso collata sunt humano generi, et antea et postea : aequum auiem et justum est etiam gratias agere pro fide eorum qui credunL Audiens , biqiiit, fidem vestram , qua est in Christo Jesu ^ et di· lectionem in omnes sanctos· Ubique conjuiiglt et con- glutinat fidem eiAilectlonem» bigam quamdam ad- mirabilem Non solum dicit Indigenas , sed etiam omnes. Non cesso •gratias agens pro vobis , mentionem vestri faciens tn oratiombus meis. Quid petis et rogas? Ut Deus Domini nostri Jesu CAfliii, Pater gloria , dei vobis epiritum sapientia et revetaiionis. Vult eos duo discere , nl discere oportet , et propter quae vocali sunt, et quomodo liberati sunt a prioribus. Dicit nutem ipse ea esse ‘trie. Quomodo ergo sunt tria ? De futuris sl discamus. Nam a bonis quidem repositis ‘sciemus ejus tiieillibiles et qum naturam superant divitias : ex eo autem quod didicerimus, quinam xuni dssemiis quomodo credidimus, ejus imicntiain et auctoritatem, eo quod converterit eos qui tanto tem- pore fuerant alienati. Nam Quod eet Dd infirmam , est fortius homimbut (1. Cor. 1. 25). Ex eadem enim potentia , qua Christum suscitavit , nos quoque ad se traxit. Neque usque ad resurrectionem solum est ejus 'potentia , sed longe amplius. El sedere fecit ad dexteram suam, 21 . super omnem principatum el poto· sialem et virtutetn et dominationem et omm nomen quod nominatur ; 22. et omnia subjecit sub pedibus ejus , et

* Goidinianus anus hicquaedam adjicit... bigam φιamdam mhnirabilem, yide enim : sub exordium epiatola dixit , 8anais qui sunt Ephesi; nunc autem profert dilccHonetn in omnes soaclostUc vocans non indigenas lunluin, sed omnes.

ipsum dedit caput supra omnem Ecclesiam , 25. q«ar est corpus ipsius et plenitudo ejus , qui omnia in emnt- bus adimpletur· Magnorum revera mysteriorum et arcanorum nos fedt participes : nec ca aliter licet dicere , quam ab iis qui sancit Spiritus sunt parti- cipes, et multa fniumur gratia. Propterea Paulus quoque SIC precatur : Pater gloria , inquit : lioc est , qui magna nobis dedit bona. Ab iis enim qum suiit subjecta eum seniper vocat , ut quando ilick , Paser miserationum et Deus totius consoktiotds (2. Cor. 1 · S) ; et rursus propheta, Dominus fortitudo mea et auxi- lium meum (Psal· 17. 2. 5). Pater gloria. Ea suo nomine non potest explicare ac proferre» et ubique appellat gloriam , quod quidem est apud naa nomen et appellatio omnis splendoris. Ecce Pater gloriae ^ inquit , Christi autem Deus. Quid ergo , esine Filios minor gloria ? Sed nemo, ne si insaniat quidem, boc dixerit·. Del vobie, hoc est , mentem vestram extol- lere et exigere. Hacc enim non licet aliter discere. Animatis enim homo non percipit qua sunt spiritus c sunt enim et stultitia (1. Cor. 2. 11). Opus est ergo spirituali sapientia, ut spiritualia iiiteliigamos , ut videamus quae sunt occuba : ipse spiritus omnia aperit et revelat (1. Cor. 2. 10) : Dei est narralunis mysteria. Mysteriorum autem Dei cognitionem solua novit Spiritus » qui eiiam scrutatur ejus profunda : non angelus, non archangelus, non ulla alia potestaa creata dederit ; hoc est, vobis eliarisina pnebeat. Si autem boc e&i revelationis , superflua est rationum inventio. Nam qui Deum didicit et Deum novit, nuM amplius de ullo dubitabit : non dicet , Hoc potest fieri, hoc uon potest» et quomodo boc facturo sit. Si . Deum didicerimus ut scire oportet, si didicerimus n quo discere oportet ,''iienipe ab ipso Spiritu, non amplius de ulla re dubilabiraas. Propterea dicit , In agnitione ejus illuminates oculos cordis vestri· Qui didicerit quid sit Deus, non dubitabit de promissio- nibus : non de iis quae jam facta sunt erit incredu- lus. Atque optat quidem eis dari spiritum sapienti» et revelationis; exterum ipse quoque confirm:ii rationibus quxciimque potest ex iis quae jam fuerunt. Nam quoniam erat dicturus alia quidem quae jam ibeta fuerant, alia autem qiix nondum contigerant : ex iis quae facta sunt , fidem fecit iis quae faeia iiou sunt : cujusmodi est hoc : Ifi erieife, inquit, qua sil spea vocationis ejus· Est adime , inquit , occuUa , sed uon fidelibus. Ef qua divilia gloria hereditatis ejus in sanctis· Hoc quoque est adbue non manifestum. Quid est autem inaiiifesium ? Quod credidimus eum sua virtute CbrUlum suscitasse : est enim longe admi- rabilius persuasisse animis , quam suscitasse mor tuum. Et quomodo ? Ego tentabo boc vobis persua- dere : audi enim. Christus dixit mortuo, Laaare,V€ni foras (Joan· 11. 45), el sUlim ol)cdiii : Petrus dixit Tabilhx, Surge (Aci· 9. 40), el non contradixit. Ipse dicet in die ultimo, el omnes resurgent, et cum tanU

IN lOMST. AD CPHES. CAP. 1. BDIIIL. ΠΤ.

U

i 161 ΟΜΙΛΙΑ Γ.

MA zovto ιΛγώ άχούύτοζ χαέΓ ύμάς xlcttr tr Xpttrt^ Ίησον^ καί άγάχητ rijr είς xdrrac τους Αγίους^ ού χαύοφίΐ εύχεψιστώτ ύχίρ μνβίατ ύμώτ Λοα^μετοζ έχϊ τώτ

χροσΒνχΰητ μου > fra 'SedTc τον ΚνρΙον Ϋιμωτ Ίψτον Xpterzov, ό Παχ^ τ$ίς·δόξης, δφηύμίτ χτενμα σοφίας καί άχοκοΛύ^εοπ: ir Ιχι^ώσει αυτόν· χαφι^ατμέκους τούς όφθοΛμόύς τής xapdiacyM^t βΙς τ0 εΐ^ίτοι ύαας Τις ίσζατ ή ίΙχΙς τής χΛήσεως αΰτον^ χαΐ τις ό χΛοντος r^c Wit|c τής χΛηροτομΙχίς αύτσν έτ το7ς Αγίοις^ 4 τΐ τό ύχερβάΧΛοτ μέγοθος τής ^ντά· μοως άύτον είς ήμας^ τούς χι^τεύογτας κατά ri}r itrApYBunr του κράτους τής Ισχύος αύτον, ήτ έτήργτισβτ ir τφ Χρκττφ, έγείρας αϋτότ έκ ντχρύψ-^

α\ Ούδ^ ηΛί Γοαν τΰν βκλάγχνων των άιωστνλιχων, cuttv ομοκον τής βυμκαθτίας κα\ τής φιλοστοργίας iyivcto τής τοΟ μαχαρίοο Παύλου, δς ηά^ας αυτού τις εύχάς ύηλρ «όλβων όλοχλήρων (ποιβίτο χα\ δή- μων. ΐίαλ «δσι τούτο γράφει, δτι Εύχαριστω τφ θεφ άχάρ ύμωτ, μνείατ ύμοιτ χοιού μένος έχΐ τωτ χροσ· ενχώτ μου. Εννοήσατε δσους εΤχεν έν τή διανοί^, ων χολ μνησθήναι £ργον ήν* δσων &μέμ^/ητο Ιν ταΤς εύχάις, ύτέρ άπάντων εύχαριστών τψ θεφ, ώς αύ- τδς τά μέγιστα εύεργετού μένος. Αιά τοντο^ φησί * τουτέστι, διά τδ μέλλον, χα\ τά άιωχείμενα άγαΟά τοίς δρθως ιαστεύουσι χα\ βωύσίν. *Αξιον μλν ούν εύγαριστεΐν τψ βεψ χα\ ύττλρ «άντων των ύπηργμέ- νων παρ* αύτού τψ των Ανθρώπων γένει, χα\ πρδ τούτου χα\ μετά ταύτα* Αξιόν 61 ευχαριστεΐν αύτψ χάΐ ύπλρτής πίστεως των πιστευδντων. Άκούσας^ ΦησΙ, τίξτ xlcrtr τήν κα&* ύμας dtAtob Xptazod^ καΧ τήτ άγάχην τήν βΙς χότζας τούς Αγίους, Παν- ταχου συνάπτει χα\ συγχόλλ^ τήνπίστιν χαΐτήνάγέ^ «ην, θαυμαστήν τινα ξυνωρί^. Ού τούς έπιχωρίους ΦησΙ μάναν. Αλλά χάΐ «άντας «. Ού χαύομαι έύχχψι· στώτ ύχΑρ ύμωτ μτεΙατ ύμώτ χοίούμενος έχΐ τώτ χροσευχώτ μου. ΊΙ 6έ|], χαΙτίπαραχαλεΙς; "Ίτα ό θεός του Κυρίου ήμώτ Ιησού Χριστούς ό Πατήρ τής άόξηςψ θφη ύμίτ χτευμα σοφίας καΧ άχοκα· Λύή^οως., άύο άξιβί αύτους μαθεΐν, ώς χρή μαθεΓν, bd τέσνν Ιχλήθησαν, χα\ πώς άπηλλάγησαν των πρατάρων· Φΐ}σ\ 6λ αύτδς αύτά τρία είναι. Πώς ούν έβτε τρία ; Περί των μελλόντων Αν μάθωμεν. Άπδ μέν γάρ των άπαχειμένων Αγαθών τδν Α^^τον χα\ ύπερ^μ^ πλούτον αύτού εΙσόμεθα- Απδ 61 τού μαθεΐν τίνεςθντες πωςέπιστεύσαμεν,[Ι7] τήν δύναμιν αύτού ' χαΐ τήν αυθεντίαν τψ τούς λπ\ τοσούτψ χρόνιμ Αλλο- τριωθέντας έπιστρέι^ι. Τό γάρ Ασθενές τον ^ον Ισχνρότερον των άνθρώχων έστί, Άπύ γΑρ τής αυτής δυνάμεως, Αφ* ής τδν Χριστδν ήγειρε, χολ ή μάς εΠίχυσε πρδς έαυτόν. ΚαΙ ού μέχρι τής Ανα- στάσεως ή θύναμις , Αλλά xaV πολλφ πλέον. ΚαΧ έκάθισετ έν δεξιά αύτού ^ ύχεράτω χάσης Αρχής ηαΧ έξονσίας καΧ δυνάμεως καΧ κυριότητος ΜΪ χαττός όνόματος άνομαζιομένοΌ * καΧ χάνζα ύχ·

a Conlioianus, ξυνωρίδα. *Όρα γάρ*^ε1πεν έν Αρχή tijc Τόΐς Αγίοιε τοίΐς έν Έρέσψ* νυν πάλιν τήν εΧς πάν- τ«ε τούς Αγίους έιγάπην νησίν, ού τούς έπιχωρ ίους μόνους οΰτιο χβύιών, Α>.λα χαΐ παντας.

ύττιξεν ύχό τούς χόδας αύζον^ καί αυτόν ίδωκε κεφαΛήν ύχέρ χάνζα τ ή 'ΈκχΛησίφ^ ήτις έοτί τό σώμα αύτον^ ζό χΧήρωμα τού ζά χάνζα έτ χασι χ.Ιηρονμένον. ΜεγΑ^ύον δντως μυστηρίων χα\ Απο^ (ίήτων ήμΑς λποίησε χοινωνούς. Καλ ταύτα Αλλως ούχ Ινι μαθεΤν, ή Πνεύματος μετέχοντοις Αγίου, χα\ πολλής Απολαύοντας χΑριτος, ΔιΑ τούτο χαλ Παύλος ούτως εύχεται· *0 Πατήρ τής δόξης, φησί· τουτ- έσην,δ μεγάλα ήμΤν δβδωχώς Αγαθά. Άπύ γάρ των ύποχειμένων ΑΑ αύτδν χαλει, ώς όταν λέγ^* *0 Πατήρ ζών οίκζιρμών^ καί Θεός χάσης χαρεμ κΛήσεως· χα\ πάλιν ό προφήτης, Κύριος ισχύς μον, χαϊ βοήβειά μου. Ύ> Πατήρ τής Adi^ifc· Ούχ Ιχει έπ* άνόματος αύτΑ τεαραστήσαι, χα\ πανταχού δό^ν παλεέ, βπερ πάσης έστ\ λαμπρότητος ,παρ* ήμίν Ανομα χαΐ προσηγορία* Ιδού τής δόξης, φησλ. Πατήρ, τού δλ Χριστού θε^. Τί ούν ; έλάττων τής δόξης Α ΤΙός ; 'AXk* ούδε\ς, ούδ* Αν μαινόμενος, είποι τούτο. Αφη ύμΤν^ τουτέστιν, έπΑραι τήν διάνοιαν ύμων χαΐ Αναπτερώσαι. Ού γάρ £στιν Αλλως ταύτα μαθεΤν. Ψυχικός γάρ άνΟρωχος ού δέχεται τά τον χνεύ- ματος· μωρία γάρ αύτφ έστιν. Άρα πνευματικής δει σοφίας, ινα τά πνευματικά νοήσωμεν, Γνα τά κρυπτόμενα Ιδωμεν · αύτύ τά πάντα Αποκαλύπτει, μυστήρια μέλλει διηγεΤσθαι Θεού. Τών δλ μυστηρίων τού θεού τήν γνώσιν τδ Πνεύμα οΐ6ε μόνον, τδ xaV τά βάθη αυτού έρευνών * ούχ Αγγελος, ούχ Αρχάγγε- λος, ούχ Αλλη τις χτιστή δύναμις δψη, τουτέστι, χάρισμα ύμΤν παρΑσχοι. Εί Αλ Αποχαλύψεως τούτά λστι, περιττή λοιπδν τών λογτσμών ή εύρεσις. '0 γάρ τδν θε^ μαθών, χαΐ τδν Θεδν γνούς, ούχέτι περ\ ούδενδς Αμφισβητήσει* ούχ λρεΤ· Τόδβ Αδύνατον; χαΐτόδε δυνατόν χα\. Πώς τόδε λγένετο; "Αν τδν Θεδύ μάθωμεν, ώς είδέναι χρή, Αν τδν Θεδν μάθωμεν παρ' ού μαθεΐν δεί, παρ' αύτού τού Πνεύματος, ούχ- έτι περ\ ούδενδς Αμφισβητήσομβν. Διά τούτό φησιν* ^Εν έχιγνώσει αύτον αεφωτασμέτσυς τούς όφβοΛ· μούς τής καρδίας ύ^ιών, Ό μαθών τί λστι Θεδς, ούχ ύπλρ τών έπαγγελιών Αμφισβητήσει, ούχ ύπλρ τών ήδη γενομένο)ν Απιστήσει. Εύχεται μλνούνδοθηναι αύτοΓς πνεύμα σοφίας χα\ αποχαλύψεως* πλήν χα\ αύτδς Απδ λογισμών, όσα δύναται, χατασχευΑξει, χαΐ Απδ τών ήδη ύπαρξάντων. Επειδή γάρ τά μλν ήδη γενόμενα έμελλε λέγειν, τά δλ ούπω συμβάντα, άπδ τών γενομένων τά μή γενόμενα πιστούται [18]. ΟΓόν τι λέγω* ΕΙς τό εΙδέτΜ ύμάς, φησ\, τις έστιν ή έΛχΙς τής χΖήσεως αύτον. ^Ετι Αδηλός λστι, φη- σλν, άλλ* ού τοίς πιστοΐς. Καί τις ό χΛοντος τής δόξης αύτού τής κΛηρονομίας έτ τοϊς ά^Οίς. "Ετι χα\ τούτο Αδηλον. Τί δλ δήλον ; "Οτι έπιστεύ- σαμεν, άπδ της δυνάμεως τής αύτού Ατι ήγειρε τδν Χριστόν* τού γάρ Αναστήσαι νεχρδν πολλψ θαυμα- σιωτερον τδ πείσαι ψυχ^. Κα\ πώς ; Έγώ τούτο πειρΑσομαι ποιήσαι φανερόν* Ακούε γάρ* Είπε ν ό Χριστδς τψ τεθνβώτι, Αάζαρε^ δεύρο έξω^ χα\ εύ- θέως ύπήχουσεν* είπεν ό Πέτρος Ταβιθ^, ΆτάστηΟι^ χα\ ούχ ΑντεΙπεν. ΈρεΙ αύτδς έν τή τε^υταίφ ήμέρφ, χα\ πάντες Αναατήσονται, χα\ μετά τοσούτου τάχους, ώς τούς Ιτι (ώντας μή φθΑσαι τούς χοιμηθέντας, ώς λν Ατόμψ, έν βιπή όφθαλμού πάντα γενέσθαι χαλ συνΑραμειν.

1^. Έιι\ moTcOmi, ούχ οΟτως * άλλί ιιώς ; *Αχουε αύτοΟ πάλιν λέγοντος * Ποσάκις ήθέΛησα έχισυταγαγκιτ τά τέκνα ύμών^ καΐ ούκ tratsl Όρ^ς βτι τούτο δυσχολώτερον ; *Όατ^ ά^ τούτου τ6 παν χατασχευάζει· ΙΙολλφ γάρ έατι λογι- σμοίς άνθρωπ(νοις δυσχολώτερον προαίρέσΓ^ πεΤααι του φύοιν έργάσαοΒαι. Tb tk αίτιον, έπειβή αύτ6ς όυτω βούλεται έχόντα^ γενέσθαι άγαΟούς. Ού- τως εΙχύτως εΤπε * Τ6 ύπερβάΧ^οτ μέγεθος της θντάμεως αύτον είς ήμάς τοϋς ίηστενοττας. *Ότε γάρ προφήται ούδΙν ήνυσαν, δ* άγγελοι χχ\ Αρχάγγελοι, δτε πάαα χτίσις δρατ^, χα\ αόρατος, άρατή μλν είς μέσον προχειμένι}, χα\ μή Γσχύουσα χειραγωγήσαι , άέρατος βέ πολλή, ψχονόμησε τήν αύτοΰ παρουσίαν τύτι, δειχνυς δτι.θείας έχρ^^ζε τδ έτράγμα δυνάμεις· ΠΛοντοτ θόξης^ Τουτέστι, άφα^ τον δύ^ν. Ποιος γάρ λόγος τήν δόξαν έχείνην παρα«^ στησαι δυνήσεται, ής ο( άγιοι τότε μεΟέξουσιν ; Ούδείς* άλλά χάρ^’Γος όντως δεί πρδς τδ τήν διάνοιατν μάδεΤν χα\ δλως άχτίνα μιχράν γοϋν τινα δέξασθαι. Τινά μέν ^άρ ήδεσαν Χα\ πρότεμον^ έδούλετο δΐ νυν πλέον* αύτοδς μαθείν χα\ σαφέστερον γνωναι· *Όρ^ δσα εΙργάσατο; "Ηγειρε τδν Χριστόν· μιχρδν τούτο; *Αλλ* δρα χα\ πάλιν* Έχάθισεν Ιν δεξι^ αΰτου · άρα τ(ς λόγος τούτο παραστήσαι δυνήσεται ; Τδν άπδ της γής, τδν των ίχθύων άφωνότερον, τδν παίγνιον των δαιμόνων γενόμενον, είς ύψος εύδέως άνήγαγεν. *Οντως ύπερδάλλον μέγεθος τής δυνάμεως αύτού.

Κά\ θέα που άνήγαγεν Έν τοΤς έτιουρανίοις πά- σης χτίστης φύσεως άνώτερον έποίησεν, ύτιεράνω π^ς άρχής χα\ έ^υσίας. Ύαεράνω χάσης άρ- ψηβίν. *^Οντως πνευμαίος χρε(α^ διανοίας σο- ^ς έν τή έπιγνώσει αύτοΰ · όντως άπω6αλύψεως χρεία. Έννόησον δοον Ιστ\ν Ανθρώπου χολ ^εοΰ φύσεως τδ μέσον* άπδ τούτης τής εύτελβίας βΐς έχείνην αύτδν Ανήγαγε τήν τιμήν * ουχ ένα βάθμδν ύπερέδη χα\ δεύτερον ied\ τρίτον. Βαδαί ! ούχ Απλώς εΤπεν, "Ανώ, Αλλ*, Ύχεράνω. ΤώνγΑρΑνωδυνάμεων άνώτερός -έσην ό Ηεός; "Πστε έχεί αύτδν άνήγογε, τδν έξ ήμών, άπδ τής έσχάτης νύσσης ε!ς [19] τήν έσχάτην ήγαγεν άρχήν, μεθ’ ήν ούχ έστιν έτέρα τιμή. Πόσης άρχής, φησίν · ού τής μέν, τής δέ ο0. Αλλά, Ωάσης άρχής κάΙ έξονσίας κάϊ θυνάμεως παί Χυριότητος, καί χαντός ότόματος άτομαζα· μέτον, εί τί έστιν έν τίρ ούρανφ, πάvtωv άνώτερός γέγονε. ΤοΟτο περ\ τοΰ έχ νεχρών έγεβΟέντος* δπερ Αξιόν θαυμάσαι. Περ\ γάρ του θεού Λόγου ούδαμώς, '*Οπερ γάρ είσι χώνωπες πρδς άνΟρώποος, -έουτο πάσα ή κτίσις πρδς τδν βεόν. ΚαΧ τί λέγω, *χώνοΗ· πκ; εΐ πάντες άνθρωποι ώς σίελος λογισθήσονται, χαλ ώς ροπή ζ^γοΰ έλογίσθησαν, θές τάς Αοράτους Ιυνάμης ώς πώνωπας. Ού τοί,νυν iupX τού θεού Λό- γου οΰηος είπεν, Αλλά περ\ του έξ ήμών τούτο .μέγα όντως παλ θαυμαστόν. Άπδ γάρ των χατωτάτων τής γής αύΛν άνήγαγεν. ΒΙ πάντα τά έθνη ώς σταγών, ιίΤς άνθρωπος πόσον Apx μέρος τής σταγόνος; Άλλά τούτον πάντων άνώτερον έποίησεν, ού μόνον έν τφ αΙώνι τούτψ, άλλά ποΛ έν τφ μέλλοντι. Άρα έστν δονάμέών τίνων όνόματα ή μΝ Αίτημα, χα\ ού γνω- ριζόμενα. Καί Xdvfa ύχέτίίζέτ ίύχό τούς χόθος αύτον,' Όάχ άι^λώς άνώτερον έποίησεν, ώς προτιμά- σθαι αύτών, ούδέ κατά σύγχρισιν, άλλ’ ώς δούλων προχαθήσθαι. Βαβα\,. φριχτά δντως τά πράγματα !

άνΟρώπου γέγονε δούλη πάσα ή κτιστή θύναμις διά τδν ένοιχοΰντα Θεδν Λόγον. "Εστι γάρ τινα έπάνω είναι ούχ έχοντα ύπαχούοντας, άλλά προτιμώμενον · Ινταύθαδέ ούχ ούτως, άλλά πάντα ύπέταξεν ύπδ τούς πόδας αύτοΰ * χαλ ούχ άπλώς ύπέταξεν , άλλά τήν έσχάτην όποταγήν^, χαί μεθ* ήν έτέρα ούχ έετι. Διά τούτο ειπεν* *Τχό τούς χόθας, ΚαΧ αϋτάτ έάωκβ χοξραΛήν ύχέρ χάντα τή ^κκΛησίζτ. Βαβα\, που πάλιν ■ χα\ τήν Εκκλησίαν άνήγαγεν 1 "Οσπερ διά γινος Ιλχοίν μηχανής, είς ύψος αύτήν άνήγαγε μέγχ» ka\ άέτήν έάάθισεν είς έχεΤύον τδν θρόνον, "έ'νθσι γάρ ή κεφαλή, έχεΤ χα\ τδ σώμα · ούδενΙ γάρ μέσ<ρ διείργεται ή κεφαλή, χα\τδ σώμα* εί γάρ διείργετο, ούχ άν είη σώμα, ούχ Αν είη χεψαλή. Ταφ xdrr//, φησί.Τί έστιν, Ύχέρ xdrta; Ή ^ν^τα ύπέβ πάντα τά δρώμενα χαΐ τά νδούμενα Χριστόν * ή ύπέρ πάντα τά άγαθά τούτο πεποίηΧε, τδ τδν ΐΓίδν δδυναι κεφαλήν. Ούκ άγγελον, ούκ Αρχάγγελον^ ούχ άλλον ούδένα άφ- ήχεν άνώτερον. Ού ταύτη δέ μόνον ήμάς έτίμησε, τδ έξ ήμών άναγαγών^ άλλ* δη χαέ τδ χοινδν γένος άπαν έχείνφ έπεσθα· παρεσχεύασεν , άχείνου έχε- σθαι,Ιχείνφ άχολουΟείν. ΤΙέΐς έοττί τό σώμα αύτον, "ίνα γάρ μή , άχούσας κεφαλήν, τήν αρχήν μόνον νομίσης, άλλά χα\ τήν βεβαιότητα, μηδ* ώς άρχοντα μ^ον, άλλ* ώς σώματος ίδης κεφαλήν, Τό ΛΛήρίψα, φήσ\ν, Τον τά χάντα έν χάσι χΛειρονμένον. *Ος ούχ άρχοϋντος τούτου θιίξαι τήν συγγένειαν χάΐ τήν έγγότητα, τί φησι ; Τό ήΛήρωμα τοϋ Kpittov ή ^ΕκκΛησία, Και γάρ πλήρωμα χεφαλής σώμα, κα\ πλήρωμα σώματος [20] χεφαλή. *Ορα πόση τάξει χέχρηται Παύλος, πώς ούδενδς φείδεται βήματος, ώστε παραστήσαι τού θεού τήν δόξαν. ΠΛήρωμα, φησί * τουτέστιν, οΓόν χεφαλή πληρούται παρά τού σώματος^ διά γάρ πάντων μερών τδ σώμα συνεστηχε, χα\ Ινδς έχάστου χρήζει. *Ορα πώς αύτδν κοινή πάντων χρήζοντα είσάγει. Άν γάρ μή ο>μεν πολλοέ, χα\ ό μέν χεΙρ, ό δέ πούς, ό δέ άλλο τι μέρος, σΰ ιύιήρσύται δλον τδ σώμα; Διά πάντων ούν πληρούται

δώμα αύτού. Τότέ πληρούται ή χςφαλή, τότε τέ- Χέιον ΑώμΑ γίνεται, δτάν όμού πάντες ώμεν συνημ- μένοι παί συγχβχσλλημένθί.

γ'. ^ίδες πλούτον δόξης χληβονομία^ ; έΤδες ύπερ- δάλλον μάγεθοςδυνάμεώς είς τούς πιστεύοντας ; είδες έλπίδα χλήσεώς ; λίθεσθώμεν ^^ΐών τήν κεφαλήν^ έννοήσωμεν τίνος έσμέν σώμα χεφαλής, ή πάντα ύποτέταχται. Κα\ των άγγέλων κατά τούτο Λ Από- δείγμα βελτίους ήμάς εΤναι χρή^ χα\ των άρχάγγέ-* λθ)ν μείζους^ ώς πάντων αύτών προτεΥιμημένοΰς. ,Ούκ ύγγέΛων έήεΜθετο ό Θεός, χάθώ’ς γράφίσν Έδραίοις φησλν, dJlM σχέρματος *Άθρθάμ· ούΧ Αρχής ουδέ έξουσίας ούδέ χύριότητος ούδέ ά).λης ούδεμιάς δυνάμεως · άλλά τήν ήμετέραν φύσιν άνέλαβε, χαλ έχάθισεν άνω. Κα\ τί λέγω, έχάθισεν ; I Ιμάτιον αύτού έποίησεν, χαΐ ούχ άπλώς, ά)λ* ύπδ τθύς πόδοις αύτού πάντα ύπέταξε. Πόσους βούλει θείναι θανάτους ; πόσος ψυχάς ; μυρίουςχαΙ πολλα- πλασίους ; Άλλ* ούδέν ίσον Λρείς. Δύο γάρ τά μέ- γιστα πεποίηχεν, αύτός τε είς έσχατον ταπεινότητος ήλθε, χα\ τδν άνθρωπον είς μέγα ύψηλότητος άν- ήγαγε. Είπεν έχείνο · πρώτον, δτι έαυτδν έταπείνωσε τοσουτον · λέγει τδ τούτου ύψηλότερον νύν, τδ μέγα

ε Idem codoi CoisKn. et Sovil., άνήγαγεν. ^£χά0 ισε γά^ αύτδν, φησίν, έν διξιξ αΜύ. Είπεν eiuZvo.

S. JOAlfNlS CHRYSOSTOm ARGHIEP. GONSTANTINOP.

IN »>IST. AD UO^. CAP. I. UOMIL. Ul. ^

ΜΠ), «ea solum in boc easeulo , led-cliMi ia faMim^

U

«etefiiste, Hl «iHladliuc.vimnl . non sint larventari «M dormieruM, a«loe ai «nwia fl«|kiin qKWMnia H in irlnoenli.

1 |n erc^d·· ouien» non i|» 8*; a»d qummidoT Andi CttB aiinwdicealreu» ; (}Ko(iw ήβΜ con^re^we ceitnit, << noWstis A3. Vides hoaeteft difficUinsT Quamobfem ei hoe piel>at iuiiver«u«. ΕβΑ rnim mullo diflMIius humanis rationibus persoadere Uhern arbitrio, quam operari naiarani. Causa, est aur·- lem . quonmn ipse sic ruU nq» nostra, sponte 8ηά Imuos. Sio aserit«.diaii^Sq|MrinmA[e>W m<wii(ado.air-. Miis gw w Noa qw er«diib'iWM. Quando oaim pro· pheui nibii profecerunt, quando angoli et archangeli, qmuilQ omnia creatura aspectabilis , et non aspecta^ Uis: aspectabilis quidem in medio proposita, et non «ilew dedocere , muUa aulcni inaq^:tabtlis : tnpq. mmndiqmosvii adirentqiq, oaiendens rem egere di- «ua rirtutp. JNfiim giernt. Ilcg; esi, gluriam ineffa- Ulem. Nam qomnam oratio poieial iUo«. explicare lloriam, mqos sancti tunc erunt participes T Nulla; sed n ren opus gratia, m mens discat, etonmino pamun «tiquo radium excipiat. Aliqua etiam prius qanlem noieaut , volebat autem oos uioc amplius dneoe et nossq apertius. Vides quam muUa sit ope* mtusT Chralum SMScUavit ; Imcno parxiiqi? Sed rur- sus fide. Sedere fecit ad ifexteram auam : uJIaiiq «laiia hoc poterit explicaret Eum qui fuit e terra, ewa qui est magis mutus quam pisces, qui fectns est Iptlibrium damonum, in altum sialim extulit. Bexpra, ^ sapereminena tpagniuidq ejim victutia.

Quemollf D«u$ Ammumm txlnt/rU, — Vi^ autem φ(0. niaierii : in cmlestibas eum fecit superiorem omni qeaia Mlnra,snpra omnem prineipalnm et potesUlera: As|m «mMw, inquit, pmeipalm. Rerera spiritu opna. «t, ei lapiBMi mente i» agnitione ojus; revera opui est ravcblione. Cogita qtmatim imcrsii inter bominis etDeinnuwaratelab hae «litate el abiectione eum ad illam henorem spslulit; neu uuum aut allenim , aut teriium gaadqm ttansceadit. Papal Neo aoiom φιίι. Sapre, aed, Ltm§t lupn. Sapemie enbn pote· siatibos Dens est superior. Ipsum Haqtie illpe extulit, ciqui erat es nobis, eum ali oxlremis carceribuf «que ad aliimnm diuit prindpamm, post quem nop mt honor alius. Omnem, inquit, fnmeipalum, no% Imae quidem , illum auteiR uou., sed, Qmnem. prm· ripatam et poiaieUm et dammatianpn, et omm nomen quod nendnntnr, si quod est in cslo , anmibiis emisit sacrior. Hoedeeo qni est exjCilata· a mertuis : quod quidem digiuun est admiratiene. Nam de Deo Verbo ueuaaquam. Nam quod sunt eiilices ad homine·, lioe m omnis creatura ad Deam. Et quid dico, culioesf ti ouHies boflunea repalabanlor ut saliva, et. rcpnuti Sont ut dtomeulum siatene ( faci. 40. iS) r eas qwe tnb aspectam non cadunt potestates pone tamquam ralioes. Non igitur de Deo Veibo sic dixit, sed de eo qaidem qui fuit ex nobis : hoc est vere miq;nuffl et admirabile. Ab infimis enim terra partibus eum ex· lalli. S omnes gentes tamquam siiNa , unus horne qu<iia est pars stjUp:? Sed.eum fccit emnibiM sufierio·

Sunt ergo potcslaliipi quarumdam nomina nobis nen signata , neque nota. Et omnia nubjetit suA pedUnt, φΐβ· Non solum feoit superiorem oi eis honore pim> ferretur, neque per comparmlonism, sed ut lamqiMm., servis immesset. Pagm, raq pbme sunt siupeiida:,l be·. minis faeta est serva emnia potestas «reaia, propter. Detim Verbum qui inbabiiat. Potest enim ease ut sb aliquis supra* non babens qui obediai, sed ut honora, prmfciatar : hic autem non sie, sed onuia subjecit sub pedibus ejus ; et non solum suhjeeit, sod ultima auhieciione, et poei quam non eal aKa. Proplere^ dixit , SiiA petUbue. Et iptnm dedit eapnt mpm nmnin Eecletm. Papm, quo rurans susinlU Eodetiwn l lam· quam per quamdam trahens maebinain, eam in ian>. gnam sustulit alUtudincm , et eam sedero curavit in. illa sede. Ubi enim est c-iput , illic et corpus : nulbx, ioco iutermedio arcenine eapnt et corpus : st antens arcerentur, eorpus non fiierii, non luetiteeput. Super emnie, inquil. Quid ust. Super etmiMf Aut Chiislnm dieb, qui est super omnis qftat ccrmmlur et qn» ior teiliguAlNr; sm supra omnia bona boc fecit, quod Filium dedorii eapnt. Non angelum, non arahauge· Ium , non uihim alium dimisit snperiOKm. Non bao. aoium ratione npa honorafit, quod eiun. qui erat e nobis in a|Uun exbilerjt, sed quod etiam fecerit ut totum commuue genua iUura leqneretw, iUi adhaere- ret , iJUtim assectaremr.. Qnm ett torpu ipAu. Nam ; ne oudilp capite , bee solnm cxiaiimes initium , sed. etiam firmitatem et siabiliMem , uou tamquam sot imu principem, aed tamquam eorpmris caput consi· deree. PUmtudo , inquit , φια qni emme in eomfeiir mimpletnr. Tamquam hoa noa naflieerei ad osten· dendam cognationem et propimpninlero , igiitl dieiif. Plenitudo Christi Ecclesia. Plenjiudo e···» capitis est corpus, pleniludoi corporis caput VMo quo ordine usus sil. Paulus , et quomodo uulU verbo parat , ut Dqi Dstpudat. glimiam. Plemtndn, inquil | ifiud est,, uipote caput ianplpiur a.oorpoue : nam oorpne cen· sistit per membra omnia, et tingulis opus habet Vj· de qiipmodo iUum omnibus opns habentem ipduat Etenim si uon simus mniti , et non sit alius manus , afius vero pa. alius. aliqua alm para, non bvpielwr. lotum corpus. Per omnia ergq iinpieilor oma carpe·.. Tunc impietur apot Mino perfectum fit corpus, quan- do omnes simul fuerimus conjuneli et oenglutieiii.

3. Vidisti divitias giorim hereditatisi vidisti emioeuiem magniuidinam virtutis in eos qui ereduntt viilisti spmn voationis ? Qevereamur nostram apufe oogiiomus oujm capitis sumus corpus ^ cui omnia •uui auhjoou. Boc exemplo uos etiam angelis oportet esae meiiores, et arebangcl» maiera, ut qui iis om- nibus simus honore prmpositi. Ifon angelot appiuAnir dii ( Mek·. SI. 6 ) Deus , sicut dieii acribena ad Ha· brama , sad amwi Akrakm : non principatum, neque, potealatem, neque dominationem» neque ullam alfent virtutem; sad.noalnm naturam appreltendit,elan·. pra ledere juieit Et quid dieo, aedera jussit T auam fecit vestimentum , neo id solnm, aed eju· ii^bus

S. lOANinS CflRYSOSTOy! ARCH1KP. CONSTANTINOP. »

siilijecit omnia. Quam mullas Vis mories ponere* ec quam mullas animas , deciesne inHIe , et his longe pluresTSed nihil dieesquod sii ei aequiperandum. Duo enim feeil maxima ; et ipse ad summam venit liumiliutem, et hominem sustulit ad magnam allitu- dinem. Dixit illud primum* quod se adeo humiliave- ril : dicil hoc flrmius et solidius, id quod est magnum et summa rerum. Atqui si nullo dignati essemus* suffiecisset ; vel etiam hoc si dignati essemus* absque eo, quod esset roaclaios, suffecisset : cum autem haec duo sint, quam dicendi facuhalem non vieerit et su- peraverit? Non magna res esi resurrectio, quando haec repuio^ De hoc dicit* Deu$ Domini no$iri /esu CAHs/f* non de DeoYerbo. Revereamur propinqtiihi- lem cognationis, timeamus ne quia abseindatur ah hoc corpore* ne quis excidat, ne quis appareat indi- gnus. Si quispiam diadema nostro imposuerit capiti, fi coronam auream, annoii omnia fecerimus, ul digni videamur inanimis lapidibus f Nunc autem non est nostro eapiii imposkum diadema, sed caput nostrum factus esi Christus , qned est majus , et e)us niiliani habemus rationem. angeK quidem ipsum reveren- tur et archangeli el omnes iHae YirtiHes : nos autem* cum etiam ejus corpus simus , neque propter liec ,

, neque prepter iMud reverebimur? et quaenam crii spes nostrae sahilis ?

Regni cmlorum emfssio p^or gehemn. — Cogita thronum regium, cogita summum honorem : hoc iios*

, si velimus , magis nos poterit terrere quam gehenna . \ Nam si non esset gehenna , tanto honore affectos k inventos esse indignos el malos , quam non haberet l poenam, quod non supplicium? Cogita prope quem sedeat loiun eaput ; hoc solum ad universum suffe- cerit; ad cujus sedeat dexteram. Sed illud quidem super omnem principatum , potestatem et virtutem ; ejus autem corpus conculcatur etiam a daemonibus ? Sed absk : si vero sit, hoc non fuerit amplius cor- pus. Caput tuum venerantur servi frugi, el qui bonae annt existimationis ; et corpus subjicis iis qui offende- runt? quo non dignus eris supplicio? Si quis pedes vegiS' pedicis alliget et iu compedes injiciat , ani\pn eril obnoxius extremo supplicio? Tu totum corpus objicis feris immanibus* et non horres? Sed quoniam agilor de corpore Domini, age illius etiam memineri- miis , quod in crucem fuit actum , quod clavis con- hximi, et Sacrifiostur. Si es Christi corpus, fer cni* cem; nam ille quoque tulit : fer sputa, fer cola- |dme* fer clavos. Tale erat illud corpus. Corpus illud impeccabile erat : Peccatum non (eeit^ nec e$i kaeniu» tiolns m ore ejus ( /sm\ 55. 9) r manus ejus omnia agebant ad benefaciendum iis qui egebant : os ejus nihil emisit quod non deceret ; audivit * Habes tUemomum (Joan. 7. 20), et nihil dicebat. Quia dc corpore a nobis agitur, quicumque corporis sumus participes, quicuroque gustamus sanguinem , cogite- mus quod illius participes simus, qui nihil ab illo differt* qui aupra sedet, qui adoratur ab angelis, qui assidet prope illam incorruptam Virtutem : hunc gu- stamus. Hei mihi quam multae vise nobis patent ad

salutem ! Nos corpus suum fecit, sutim corpus nobis impertiit, et nihil herum nos aveitil a malis. 0 tene- bras * o profundum abyssum , o stuporem et sensus egestatem 1 Qum sursum etiiii* inquit* Mptie* ubi est Christus ad dexteram Dei sedens {Coioss. 5. 2. i ) ; el post haec quidam de pecuniis sunt soUiciti * alii ca*- pluniur ab animi perturbationibus.

4. Non videtis quod in nostro quoque corpore ab*· seinduntur el ampiiiaiitiir qmreumqne sunt superva- canea el inutiMa? ei nullum hicrum attulerit id corpo- ri * quando fuerit mutilatum, quando morte affeetum» quando putrefactam , quando etiam corruperit relt« quum? Ne ergo confidamus, quod semel feerimas eorporb, Si autem hoc corpus cum sit naturale, tamen abecindilur : si non maneat stabile et firmum animi institutum , quid non grave patietur? Quando non feerit corpus hujus alimenti particeps , quando obstructi fuerint pori, tunc mone alBciiur : quando obturati meatos el fistul» , Ione fit matictim. Ita nos quoque quando aures obturaverimus, manca ac. mutila nostra fit anima ; quando non fuerimus participe!» alimenti spiritualis , quando corruptorum humorum pravitates noxam nobis attulerint , litee omnia mor- bum pariunt , morbum gravem , morbum qui tabem affert et consumptionem : et de cmtefo illo igne opus habebit , aut opus habebit ut dividatur. Non eniiu «lalilur Cbrislus cum tali corpore ingredi in tbaia- nium. Si eum abduxit ct expiiHt qui sordida vesie erat indutus ; ei qui corpori sordes adliibnerit, quid non faciet, quomodo non cum afficieit

Christi corpus quomodo sumendum ^ quibus diebus ad id accedebatur. — Mullos video qui Christi cor- poris sunt participes inconsiderate et temere* ct magis ex consuetudine et ex praescripto* quam ex cogitatione el eonsideratione. Si advenerit* inquit * tempus sanctae Quadragesimae * qualiscuinque fuerit quispiam, fit particeps sacrameiUorum* si advenerit dies Epiphaniorum (a). Atqui illud tempus accedendi non est : non Epiphania , neque Quadragesima facit dignos qui accedant, sod animae sinceritas el puri- Uis. Cum ea semper accede, absque ipsa ntimquam. Quoties €xim, inquit* hoc facitis, mortem Domini an- nuntiatis (1. Cor. il. 26). Hoc est, in memoriam re- vocatis vestram salutem , meum lieneiicium. Cogit.i qui veleris participes erant sacrificii, quanta uteban- tur frugalitate et abstinentia ; quid non agebant? quid non faciebant? Undique et semper expurgaban- tur : tu autem accedens ad sacrificium quod ipsi stupent et venerantur angeli, temporum periodis rem definis ac circumscribis ? Et quomodo stabis ad tri- bunal Ctiristi* qui pollutis manibus el labris ad cor- pus illud audeas accedere? Et regem quidem ore

(a) Epiphaniorum et Theophaniorum tempus idipsuic erat, et a quibusdam EcclesiasUcis scriptoribus pro die Na- tali Christi habetur; verum iiiHomilia de beato Philogonio, Tom. I, goI.753, GbrjsosUmius Epiphaniam a Nativitate dia< tinguit. VideUirque tamen illam Natalem Christi diem esse dicere Homilia 1 de S. Peoteooste, T. II* ool. 454. De Epi- phania alibi quoque loquitur. Yerum ea de re plenius la- quuluri sumus Tomo XIII, in Diatrii)a de Disciplina et de consuetudinibus Ecclesmlicis tempore Gbrysosiumi.

ϋ

βντως χλ\ %h χεφάλαιον. Καίτο( tl χαΐ μηββνδςήξΜΐΗ θηρχν, l^pxec - ή χαΐ τούτου tl ήξιώθημβν » χβι>ρ^ ταΰ βφάξαι ήρχει * δταν ^ τά 80ο τ£ν« οΟχ &ν Oxftp6o3J|y ΧΟγου νιχήσειβ χα\ ΰπβ^(η ; Ού μύγα ή Ματασις , δταν ταύτα λογίσωμαι. Ikp\ τούτου φηοίτ· *0 θ80ς του Κυρίου ήμώτ 7V}<rov Χρ«- crro$, ού τοϋ Θεού ΛΟγου. ΑΙδεοθώμβν τήν

Ιγγυτητα της συγγενείας, φοβηθώμεν μή τιςάπο- χοχ{ του σώμχτος τούτου , μή τις έχτεέση, μή τις άνΟξιος φανή. ΕΙ 8ιά8ημ& τις ήμων περιέθηχε τή χεφαλή, στέφανον χρυαοΰν,έρα ούχ &ν πάντα έπράξα- μεν,ωατετων άψυχων λίθων όφθήναι άξιοι ; Νυνδ^ οΟ διάβημα ήμων περίχειται τή χεφαλή , άλλά χεφαλή^ ήμων γέγονβνόΧριστδς, δπερ iox\ μείζον, χα\ ούδένα λάγον ηοιούμεθα. *Αλλ* άγγελοι μλν αύτήν αΐβουνται. χαΐ άρχάγγελοι χα\ πάσαι έχείνάι αΐ δυνάμεις * ήμείς 8έ, οΐ αωμα αύτου δντες,,οΟτε διά τούτο, ούτε 4ι’ έχεΤνο αίδεσθηβΟμεθα ; χαΐ τ(^ ήμΦν Ιοται σω^ τηρίαςΙλπίς;

Έννδει τύν ^ρΟνον τδν βααιλιχδν, έννΟει της τιμής τήν ύιεερβόλήν * τούτο χα\ γεέννης, [ϋ] εΓ γε βου- λοίμεθα, μάλλον ήμάς φοβήσαι. δμνήσεται. Εί γάρ μή γέεννα ήν , τδ τιμηθέντας τοσαυτην.τιμήν, άνα- ζίους εύρεθήναι χαΐ χαχοΰς, τ(να οΟχ άν βχοιαόλα- σιν, τ£να τιμωρίαν;. ΈννΟηαον τΕνος.έγχύςή χε^αλή αου χάΑηται.* τούτο μΟνον χαΐ άιιΟχρη πρδς πάν· ^ιουν * τίνος Ιν δεξι^ ϋδρυται· 'Αλλ* αύτη μλν ύπερ- άνω χάσης άρχής χα\ έξρυσίας χα\ δυνάμεως * τδ 81 τούτης σώμα χα\ ύπδ δαιμάνων πατεΤται ; Άλλά μή γάνοιτο * εΐ. γάρ γένοιτο » ούχ &ν είη τδ τοιουτον σώμα λικχύν. Τήν χεφολήν σου χαλ οΐ εύδοχιμούντος των δούλων πεφρίχασι , χα\ τδ σώμα τοϊς προσχε- χρουχύσιν ύχοβάλλεις ; χα\ πόσης ούχ Ιση χολάσεως ά^ος; E? τις τους πόδας του βασιλέως χλοιοίς περί* δάλοι χαΐ πέδαις , άρα ούχ\ της Ισχάτης δίχης ύπευ- θυνος Ιστοί ; £υ δλον. τδ σώμα θηρίοις παραβάλλεις χαλεποίς, χα\ ού φρίττεις; Άλλ’ έπειδή περ\ σώμα- τος Κυριαχου ό λόγος, φέρε, χα\ περ\ έχείνου μνη- μοντΰσωμεν , του σταυρωθέντος, τού προσηλωθέντος» τού θυομένου. ΕΙ σώμα εΐ τού Χριστού , φέρε τδν συαυρόν * χα\ γάρ Ιχεινος ήνεγχε * φέρε έμπτύσμα- τα, φέρε ^πίσματα, φέρε ήλους. Τοιουτον έχεΤνο τδ σώμα ήν. Τδ σώμα έχεΤνο άνσμάρτητον ήν * "Αμαρ· riar γάρ, φησίν, ού» έχοΙί\σετ^ οϋδέ δόΛος ‘έτ τφ στόμαζι ainov εύρέθη * αΐ χεΤρβς αύτού πρδς εύερ<* γεσίαν - άπαντα Ιπραττον τών δεομένων * ούδέν τδ στόμα έξέβαλε τών ού προσηχόντων * Ααψόηον ύχεκ» ήχουσε, χολ ούδδν άντείπεν. Έπελ δδ περλ σώματος ήμίν δ λόγος, όσοι μετέχομεν τού σώματος, όσοι του αίματος άπογευόμεθα τούτου , έννοεΖτε δτι του μηδδν έχείνου διαφέροντος ούδδ διεστώτος μετ- έχομεν πρδς μετοχήν δη έχείνου τού άνω χαθημέ· νου, τού προσχυνουμένου παρά άγγέλων, τού τής άχηράτου δυνάμεως έγγύς, τούτου άπογευόμεθα. ΟΓμοι, πόσαι πρδς σωτηρίαν ήμίν όδοί 1 Σώμα ήμάς Ιαυτου έποίησε, σώμα ήμίν τδ έαυτού μετέδωχε, χαΐ ούδέν τούτων ήμάς άποτρέπει τών χαχών. *Ώ τού σχότους , χαΐ τού βυθού τού πολλού ! ώ τής άναλγη- σίας! Τάάτω, φην^ φροτειτε^ οΰ ό Χριστός hcxiv

• Vrrfta, κρό; μετοχήν, recte inclusit Savil. ut su- specta.

Ar δεζιφ τον Θβον χαδήρετος · χα\ μετά ταΰτα χρημάτων φροντίζουσί τινες , Ετεροι ύπδ τών παθών- όλίσχονται.

δ'. Ούχ δράτε, δτι χα\ έν τφ σώματι τψ ήμέτέριρ,^ δσα μέν άν ή περιττά χα\ άχρηστα, άποτέμνεται, . περικόπτεται; χαΐ ούδέν χέρδδς, δτι γέγονετού σώ- ματος, δταν πεπηρωμένον ή, δταν νενεχρωμένον,^ δταν σεσηπδς, δταν χα\ τφ λοιπψλυμαίνηται ; Μή τοίνυν θαββώμεν, δτι γεγόναμεν άπαξ τού σώματος. ΕΙ δέ τδ σώμα τούτο φυσικδν δν, δμως άποτέμνεται, . τά τής προαιρέσεως άν μή μένη, τί ού πείσεται δει- νόν ; "Οταν μή μετέχη τής τροφής ταύτης τδ σώμα, δταν οΐ τοόροι έμφραγώσι, τότε, νεχρούται * δταν οΐ όχετο\,τότε πηρούχαι..Ούτω,χαΙ ήμεΤςδταν άποφράξω-, μεν τάς άχοάς, ττηρούται ήμών ή ψυχή· δταν μή μετ- έχωμεν [^2] τής πνευματικής τροφής, δταν πονηρίαι^ τινές άντ\ χυμών διεφθαρμένων ήμάς λυμαίνωνται,.. πάντα ταυτα τίχτει τήν νόσον χαλεπήν, νόσον τηχε- δόνα *» έργαζομένην · χα\ δεήσεται τού πυρδς έχεί- νου λοιπδν, δεήσεται τού διχοτομηθήναι Ού γάρ* άνέχεταί' μετά τοιούτου σώματος είσελθείν είς τδν. νυμφώνα 6 Χριστός.. Ε! τδν (μάτια βυπαρά ένδεδυ- μένον άπήγαγε χοΧ έξέβαλε , τδν τφ σώματι βύπον προστιθέντα τί ούχ έργάσεται ; τί ού διαθήσει ;

Πολλούς όρώ τούς σώματος τού Χριστού μετέχον- τας άπλώς χα\ ώς Ιτυχε,.χα\ συνηθείφ μάλλον χα\ νό- μφ«.ή λογιαμφ χαΐδιανοίφ. Άvέπtστήt φησ\ν, ό της. άγίας Έεσσαραχοστης χαιρδς, οΓος έάν ή τις, μετ- έχει τών μυστηρίων, άν έπιστή ή τών Επιφανίων ήμέρα.. Καίτοι χαιρδς ού τούτο προσόδου · ού γάρ^. Επιφάνια, ούδέ Τεσσαρακοστή ποιεί άξίους τού προσ- ιέναι, άλλά ψυχής βίλιχρίνεια χα\ χαθαρότης. Μετά ταύτης άεΐ πρόσιθι, χωρ\ς ταύτης μηδέποτε. *Οσά- πις Φησν τούτο ποιείτε^ τόν δάτατοτ τού' Κυρίου καταγχέΛΧετε · τουτέστιν , Ύπόμνησιν ποιείτε τής σωτηρίας τής ύπέρ ύμών, τής εύεργε- σίας τής έμής. Έ'ννόησον, οΐ τής θυσίας μετέχοντες τής τιαλαιάς πόση Ικέχρηντο τή φειδοΓ. Τί γάρ ούχ - slxparwv ; τί 8έ ούχ έποίουν ; Πάντοτε έχαθαίροντο* σύ δέ θυσία προσιών ήν χα\ άγγελοι φρίττουσι, και- ρών περιόδοις τδ πράγμα όρίζεις ; χα\ πώς παρα- στήση τφ βήματι τού Χριστού, μιαραΖς χερσ\ χα\ χείλεσι χατατολμών αύτού τού σώματος ; Κα\ βασι- λέα μέν ούχ άν Ιλοιο χαταφίλήσαι, όδωδότος σου τού στόματος · τδν δέ Βασιλέα τού ούρανούι.ψυχή χλ* ταφίλείς όδωδυίφ; *Υβρις τδ πράγμά έστιν. ΕΙπέ μοι, άρα άν Ελοιο χερσ\ν άνίτιτοις τή θυσίφ προσ-t ελθεΐν ; Ούχ. Ιγωγε οίμαι* * άλλ* έθέλοις άν μηδέ δλως προσελθεΐν, ή βυπαραίς χερσίν. Εΐτα έν τφ μιχρφ ούτως ών εύλαβής, ψυχήν Ιχων βυπαράν προσ- έρχη, χα\ άπτεσθαι τολμψς ; Καίτοι ύπδ μέν τών. χειρώνπρδςχαιρδν χατέχεται, είς δέ έχείνην όλόχλη- ρος άναλύβται. Τί δέ ; ούχ όρψς τά σχεύη ούτω πε- ριχλυζόμενα ; ούτως άπολάμποντα; Τούτων χαθα- ρωτέρας ήμίν είναι δεί τάς ψυχάς, τούτων άγιωτέ-^ ρας χα\ λαμπροτέρας. Τί δήποτε ; *Ότι έχείνα δι^' ήμάς τοιαύτα γίνεται. ΈχεΖνα ού μετέχει τού ένόν- τος, ούχ αίσθάνεται * ήμείς δέ, ναί. Νύν δέ βυπαρφ.^ μέν ούχ άν Ιλοιο χρ ήσασθαι σχεύει, βυπαρ| βέ ψυχή

^ Codex unns et niarg. Savtl., σηπίδόνα,

• Quidam mss. el marg. Savil., θεοφβνίω·^.

m BPIST. AD EraBS. GAP. I. HOMIL. IU;

fzpoci^XT^ ; 6ρω toO ιζράχμάτος τήν άνωμα·

^ίαν. Έν τοίς &λλοις χαιροΐς ού^έ χα6αρο\ πολ'- λάχις δντβς προσΙρχετΟβ, έν ίέ τψ Πάσχα» »άν fj τ* τ^τολμημένον [25j ύμϊν» πρόσιτε, "ίΐ^ τής αυνη[Οβίάς ! ώ τής ι:ρολήψβως Ι είχή Ουατία χα,Οη^μερινή, εική •πάρεστήκαμεν τφ Ουσιαβτηρίφ^ ούδεις ό μετέχων. Ταΰτα ούχ Γνα άπλώς μετέχητε , λέγω , άλλ' Γνα άξιους έαυτους κατα^ευάζητε. Ούχ β> τής δ^μσί^ άξιος, ούίέ τής μεταλήι{(εως ; Ο&κουν ούδε τής ευ- χής. ^Ακούεις άστώτος του κήρυχος, χα\ λέγοντας · •όσοι έτ μίτ^γοίηί^ άηέΧΟετε Λά^βς. ''Uaot μή μετέχουσιν, iv μετανοί^ βΙσίν. Εε των έν ματανοί^ εί, μβτασχεϊν oftx άφε^εις · ό γάρ μή μετέχων, τών^ έν μβτανοίφ ^^Τίνοςουν ένεχεν λέγει, ^A^LXOste^ ς/ >ιή δντάμΕτοι ^εηΟήΥαι , συ δέ Ιστηκας Ιτα- μώς ; Άλλ’ οδχ εΤ τούτων, άλλά των δυναμένοιν μετέχειν, χβ\ ο^έν φροντίζεις ; ούδέν ήγή τέ τρραγμα ;

ε\ Σχέτ^ει, χαρφχαλω^ Τράπεζα πάρεστ^ βασιλική, άγγελοι διαχοναύμενοι τή τραπέζι , βύτδς ^ραστιν 6 βασιλεύς, χαλ σϋ Ιστηχας χασμιόμενος ; βυπαρά βοι τά ί μάτια, και ούδείςσοι λόγος ς’^λά χαθ^ά έστιν ; Ούχουν άνάτκσαν, χαΐ μέτεχε« ΈρχετΟ;! καθ’ έχά- στην Ιδεϊν τους άναχεςμένοι^, πασι διαλάγεται · χα\ νυν έντψ συνειδότι έρεϊ· Εταίροι, πφς έστήχατε 2>δε, μήΐχοντες ένδυμα γάμου; Ούχ εΐπε,Διά τί άνέπεσες; άΧλά πρδ τής χαταχλίσεως χα\ τής εΙσόδου άνάξιον άδτδν είναί φησιν · οΰ γάρ ε!πε. Διά τί χατεχλίθης;’ αλλά, Τί εΐαήλ&ες ; Ταϋτα χα\ νυν πρδς άπαντας ήμάς διαλέγεται τοδς'άναισχύντωςχαλ Ιταμως έστώ- τας. Πάς γάρ ό μή μετέχων t&y μυστηρίων, άνα(·>> σχυντος καΧίτάμ^ς έστηχώς. Διά τούτο πρότεροι έχ- βάλλονται oi έν άμαρτήμασι. Κα&άπερ γάρ έπ\ τρα- πίζης παραγεναμένου τού δεσπότου ού δεί τούς χεχρουχότας των οίχετοόν παρείναι, άλλ* έκτΒοδών γίνονται * ουτω δή χαΐ ένταύθα, έχφερομένηςτής θυ- σίας, χαΐ τού Χριστού τεΟυμένου, χα\ τού προβάτου τού Δεσποτιχού,δταν άχούσης, ΑεηΟώμετ Λάγτες κοι· riif όταν (δης άνελχόμενα τά άμφίθυρα, τότε νόμισαν άιαστέλλεσθάι τδν οήρανδν άνωθεν, χα\ χατιέναι τούς αγγέλους, "ίλσπερ τοίνυν των άμ^ήτω?* ού^να χρή παρεΐναι, ούτως ούδά των μεμυημένων χαΧ βυπαρών. Εΐπέ μοι, εΓ τις είς έστίασιν χληθεΧς, τάς χείρας νί- ψαιτο χαΧ χαταχλιΟείη, χαΧ έτοιμος γένοιτο πρδς τήν τράπεζαν, είτα μή μετέχοι, ούχ υβρίζει τδν χαλέσαν- τα ; ού βέλτιον τδν τοιούτονμηδέ παραγενέσθαι ; Ούτω δή χαΧ σύ παραγέγονας * φ/ ύμν^ν ήσας, μετά πάν- των ώμολόγησας είναι των άξίων τω μή μετά των άναξίων άναχεχωρηχέναι * πως έμεινας, κ^Χ ού μετ- έχεις τής τραπέζης ; 'Ανάξιό; είμι, φησίν. Ούχούν καΧ τής χαινων(«ΐς έχείνης τής έν ταϊς εύχαίς. Ού γάρ διά

50

προχειμένων μόνον, άλλά χαΧ διά των ψδων έχείνων τδ Βνσύμα πάντοθεν χάτεισιν. Ούχ όρ| ς τους ήμετέ* ροας οίχέτα); τή σιόογγιά τήν τράκαν περιπλύνον- τας, χαΧ τδν οίχον χαθαίροντας, χαΧ ουτω τούς πίνα* χας τιθέντας ; Τούτο γίνεται διά των ευχών, διά τή^. βοής τού χήρυχος * ώσπερ σηογγια περιτόιύνομεν τήν έχ)^ησίαν, [2Δ] ΐνα έν χαθαρά έχχλησία πάντα^ προτεθή, 7να μηθεΧς ή σπίλος, μηδέ βυτΓς. 'Ανάξιοι χζ\ οφθαλμοί των θεαμάτων τούτων, άνάξιρι χαΧ άχοαί. Κάγ 0r\plcr^ φησΧ, ΘΙγχ^ τον δρονς^ΜβοβοΛ^Οήσεταί· Ούτφς ούδέ τής έπιβάσεως άξιοι ήσαν ' χαίτοι γε μετά ταύτα χαΧ προσήλθον, χαΧ είδον πού έστήχει ό Θεός. "Έξεστι μετά ταύτα προσελθεϊν, καΧ Ιδείν · δταν μεν- τοι παρή, άπιθι * ούχ έξεστλ* σοι μάλλον, ή τψ χατ- ηχουμένω. Ού γάρ έστιν Γσον μηδέπω τυχεϊν μυστη- ρίων, χαΧ μετάτδ τυχειν προσχρούσανταχαταφρονειν, χαΧ άνάξιον έαυτδν χαταστήσαι του πράγματος, 'ξνήν χαΧ πλείονα λέγεινχαΧ φοβερώτερα, άλλ' ώστε' μή βαρήσαι τήν διά'^ιαν ύ{λών, άρχεΤ χαλ ταύτα - οΙ. γάρ μή τούτοι; σωφρονιζόμενοι, ουδέ τοίς πλείοσιν. *Ιν' συν μή μείζον ύμίν τδ χρΤμα έργασώμεθα, πςι- ραχαλώμεν υμάς, ούχ Γνα μή παραγίνησΟε, άλλ’ Γνα, χα;ι χής Ttapouqia; χβ^ τής προσόδου άξίους έαυτους καταστήσητε. Είπέ μοι, εί βασιλεύς τις επέταξε, χαΧ' είπεν, ΕΓ τις τόδε πρά·ςτει, τής τρα άπέχέτω. τής έμής, άρα ύπ^> τίόύτόυ ούχ άν πάντα έπράξατε; Είς τούς ουρανούς ή μάς έχάλεσεν, είς τήν τράπεζαν' τού βασιλέως τού μεγάλου χαΧ θαυμαστού, χαΧ άνα- δυόμεθα χαΧ μέλλομεν, χαΧ ού σπεύδομεν ούδέ έπιτρέ- χομεν τψ πράγματι ; καΧ τ(ς ήμΐν έστιν ελπίς σωτη- ρίας Ούχ έστιν αιτιάοασθαι ά#ένειάν, ούχ έστιν αΐτιάσασθαι φύσιν* βαθυμία μόνιον άναξίους ήμάς χαΟ- ίστησι. Ταύτα μίν παρ' ήμών είρηταε* δ δέ χατα- νύσαων χαρδίας, ό διδΟυς πνεύμα χατανύξεοις, χατοι- νύξητάς χαρδίας ύμών, χαΧ είς βάθος τά σπέρ- ματα, ώστε άπδ τού φόβου αύτού λαββίν έν γαστρΧ χαΧ texslv πνεύμα σοΐχηρίας, χαΧ μετά παββησίας παραγενέσθαι. 01 νΙοΙ σου γάρ, φηιΧν, ώς νεόφυτα έΛαίώγ κύκΛφ της τρξΙΛέζης σου. Μηδέν τοίνυν έστω παλαιδν, μηδέν άγριον, μηδέν άνήμερον, μηδέν ώμόν· ΐοι.αύτα γάρ τά νεόφυταε πρδς καρπόν έστιν έπιτή- δεια, χαρπδν δέ τδν θαυμαστδν, τδν τής έλαίας λέγ€θ, χαΧ Ισχυρά ώστε πάντα; γενέσΟαι χύχλι;) τής τραπέ- Cn»» έτυχεν ένταύθα συνέρχε-

σΟαι, άλλά μετά φόβου χαΧ δέους. Ούτω γάρ χαΧ αύτδν βψεσΟη^ έχει τδν Χριστδν μετά παββησίας, χαΧ τής ουρανίου άξιωΟήσεσΟε βασιλείας · ής γένοι-έο πάντας ήμάς έπιτυχειν, χάριτι χαΧ φιλανθρωπία τού Κυρίου ήμών Ιησού Χριστού, μεθ' ού τψ ΠατρΧ άμα τψ άγίω Πνεύματι δόξα, κράτος, τιμή, νυν χαΧ άεΧ» χαΧ είς τούς αίώνας αίών,ων. Αμήν.

S. JOAmiS CIIAYSOSTOUI ARCH1EP. CONS^^ANTINOP.

IN EnST. AD EPUES. GAP. I. IH. 3D

tmic olente cleoseubri nolueris ; cxli autem Dcgem losienii et mole olenti anima oscularis? Id plane est rontameUa. Dic milii» Yellesnc ad sacrificium maiii- Uhs iilolis adedere? Non opinor; sed malles potius (vorsue non accedere» quam sordidis ninmbus. Ilanc OM» in ve parva sis adeo reverens ei religiosus» sor- didam et imiiiundam habens animami» accedis cl ai\> des tangere? A Ιφιί ad tempus quidem tenetur maiu- has; ia ilhiin autem totus ei integer resolvitur. Quid ^ v^? annoa vides, vasa sic ablata? adeo ntt.da ct splendida ? Ilis longe mundiores nobis oportet esse aaimas» Ius sanctiores ct splcndidmrcs. Quare ? Quo- ■ian iUa propter nos ibini talia. Ilia cum ({tii mesl vm participant» non senUiin^; uos aiUeni participa - M«€t scniimiis. Nm»c aiilcin yasp qubkmi s^>rdido Ql ΜίηΜίηϋο ali netiieris» sordida^autem accedis ani· ma ? Multam valeo vei ititcqualiialctii.. Iii «*diis quMcni Uvnpnribas €uiu ne HHui.di ipiiikiii sa^pq silis» acce- ditis; ia l^iscliaie nuteai etiamsi aliquod seclusa yobis sil ailuiissiim , .ncecditis. 0 consucliidhiem» o pnrsaaiptioBetii ! Fi mira est quotidianiini sacrill· cinoi » frustra atlslauiiis aluri : nciiio est qui parti- 6|«i. 11.TC dico» iiou nt. temere participetis» sctl ut VIIS dignas vcOilaiis. Non es dignus sacriGcio» nc(]iie pariirtpalMne? F.rgii iioe prece. Autiis prtecoiicm sianlaa etdkeiiteitt : Qmcumque otii ht /xriiitcii/io» akke. Omnes qui mni partieipani, sunt in iMenitcii- lij. Si ct Cl iis qui snut ia pmiiUicntia, iismi debeg poftici|ave : naai qui non participat» est in pmiiiien- ia. t.urcrgo dUriI» Abilc, qui »on petee/ie pneari; tu amem sias im|Hidciilcr? At non es cx his, sed c* iis qui possiiiil |iarli€i|)arc» cl nihil curas? rcin mbil CS8C putas ?

5. Coffisiilcra· qtueso. Adeit mensa regia» adsunt angeli ministranles» adest Hex ipse» cl tu stas osci- tans? vestes tibi siuU soididm» et nulla a le hiijiis liabetnr ratio ? At sunt niimdac? Accumbe ergo , ct imticipa· Venii quotnlic iH viilcal accumbentes» om- nes alliiqnitur : ct Illinc in vestra dicit consctcnlia» Amici» qnoHioilo bic sUitis non Imbeotes vestem nu- ptialem (J/nrt/i. 23. 13)? Non dixit» Cur accubuisti? sed ante accubitum et ingressum cum dicit esse in- dignnu : non dixit enim » Cur accubuisti? sed , Cur intrasti? liaec ergo mmc quoque dicit nobis omnibus» qni imptidenlcr cl inverecunde stamus. Qiiicumqnc ennn mystcrioram noiiest particeps, is impudens sint ot nimis audacter. Qui sunt in peccatis , propierca priores ejieiantur. Sicut enim cum dominus adost in mensa» non oportet adesse famulos qui oilenderunt » aed proenl amandantur : iU bic quoquo cum effer· tiir sacrificiam» et ChHsles sacriAcatur, et ovis Do- minica : quando audieris» Oremu$ omnes eommnntler» quando videris trahi eas qum in ostiis sunt cortinas » Ume exiutirna exiom siipcme diduci » et descendere angelos. Quemadmodum ergo nullum oportet adesse * ex iis qni mysteriis non sunt initiati, ita nec ex iis qui sum ioiiiati et sordidi* Dic miiiiySi quis ad con-

vivium invitatus manus lavcril ct nccubvcril cl ad mensam paratus fuerit» cl dcindq. non fuerit ejus particeps» annon contumelia afFicit euro qui invitavit? anqon esset melius eum ne adfuisse quidem ? Ita tu quoque adfuisti : hymnum cantasti , cum dignis om- nibus le cs professus » co quod; ciiqt indigjiis non rcccssqris : quomodo mansisti ei men^ non es par- ticepp? Sum» inquU» indignus. Ergo illa quot(ue coininunione ct societate quae est in precibus es in- dignus.· Non enim solum per proposita, sed etiam l)cr cantica undique descendit Spiritus. Non vides famulos nostros mensam spongia lavantes, cl domum muiulauies» et discos mcns;c imponentes? Hoc fii per preces , per clamorem praeconis ; hunquam spongia, lavqimis ecclesiam, ul io munda ecclesia sint omnia proposita, iii nulla sil macula » nulla ruga. Sunt et oculi eorum indigni his spectaculis, et aures indignae. Et ii hostia, in(|uil» montem tangat^ obruetur iapidibu^ {Exo<{, 11). 13). Adeo nec digni quidem erant qui asccmlercnt : atqui postea etiam accesserunt» et viderunt ubi steterat Deus. Licet postea accedqre» qi yldcrc : sed quando adfuerit, abi : non enim libi^ magis licet» quam catechumeno. Non sunt enim pa- ria» sacramenta nondum esse assequutum» ct post- quam fueris asscquutiis» et offenderis » dcspicefe et oa rp tc indignum reddere. Licebat plura terribiliora diccre» sed nc mentem vestram gravem» haep suffi- ciuni : nam qui bis non castigantur» ii ncc pluribus. Ne ergo vobis majus faciamus Judicium, rogo quidem vos» non ut non adsitis» sed ui praesentia et aditu vos. reddatis dignos. Dip milii » si rex jusscrit cl dixerit» Si quis hoc agit» a mea mensa abstineat » annon pro hoe oninia feceritis ? Iu caelos nos vocavit ad men- sam Regis magni et admirabilis, et recusamus el cuiichunur» el ad eam rem non accurrimus ? el qu.ne^ nam est nobis spes salutis? Non licet causari imbe- cillilalcm» ncc culpam conferre in naturam : socor- dia solum et ignavia nos reddit indignos. Haec qui- dem dicta suili a nobis : qui autem compungit corda», qui dat spiritum compunctionis» compungat corda vestra, el in profundum iromittal semina» ul ex ti- more ejus concipiatis el pariatis spiritum salutis» et cuin fiducia accedatis. FiUi enim» Inquit, itit tam· quam novellts otivarum in circuitu mensw tua {V$aU 137. 3). Nibil sil vetus» nihil iiumilc» iiiliil cruduiii. Hiijiisinodi enim novellae plantationes aptae sunt ad frucliim, fructum admirandum, oleae» inquam , fru- ctum : et fortes sunt et validae, ul sini omnes iii cir- cuitu mensae» neque temere el forte forliuia conve- niant, sed cum metu et timore. Sic enim ct ipsum Christum illic videbitis cum fiducia » ei caelesti re- gno digni reddemini : quod detur nobis omnibus consequi » gratia et benignitate Domini nostri Jcs« Glirisli» cnm quo Patri ot Spiritui s**vncto gloria, ini- periuin» honor» nunc Ot semper» cl Ui saecula sar cit- iorum. Arnen.

1

51 λ lOANMIS CHRTS06T0III ARCHIEP. GONSTAKTINOP. 3R

Γ ' BOMILIA IV.

€λΡ· 2. V. i. Et vos cum esutis mortui delictis et peccatis vestris^ 2. in quibus aliquando ambula* siis secundum sceculum mundi hujus ^ ucundum principem potestatis aeris hujus , sfuritus qui nune operatur in filios diffiden^ee^ 3. in quibus et nos om- nes aliquando conversati sumus in desideriis eamis uostree , facientes voluntatem camis et cogitationum^ et eramus natura filii irm sicut et cteteri, f · Est quidem morUficatia corporalis , csf autem €l animalis : ek illius quidem esse· participem, nec esi crimen nec periculum : res enim est naturx» NOii instituti animi et liberi arbitrii. Nam ei orta est ex transgressione protoplasti, et res deinde decidit m naturam : alioqui autem etiam cito solvetur. Ipsa vero mortificatio animalis, cum sit bistitutr animi ek lil)eri arbitrii , crimen habet et nullam solutionem. Vide ergo quomodo Paulus cum jam valde magnum ostendisset, et quod majus sil morte alTcctac mederi anim.v quam suscitare mortuos, nunc quoque sic ponit umqiiam magnum : Et vos eum essetis^ itiqnil, mortui delictis et peccatis vestris , in quibus aliquando ambulastis^ secundum sceculum mundi hujus^ secundum principem potestatis aeris^ spiritus qui nunc operatur in filios difidentice. Vides 1'auli mansuetudinem , et f|uomodo ubique consolatur auditorem, eum non onerans? Nam quoniam dixerat eos ad extremum usque vitium esse provectos (hoc enim est esse morte affectos) ; ne eos valde gravaret (nam pudore afficiun- tur homines, curo priora mala afferuntur in medium, etiamsi sint absoluta, et nullum habeant periculum), dat eis adjutorem, ne existimaretur totum eis esso imputandum, ei adjutorem fortem. Quemnam? Dia- bohim. Sic etiam fheU in Epistola ad Corintliios : nam cum dixisset, Nolite errare, neque fornicaiorei , neque idolotutree'; ei reliqua omnia recensuisset, et subjunxisset , Regnum Dei non possidebunt ; tunc quoque dicit: Et hcee quidem fUistis (t. Cor. 6. 9. sqq.). Non diiil absolute fuistis, sed, τινΐ« ift«, id est , Aliqui fuistis, hoc est, sic quodammodo fuistis.

Maniehcei carpuntur. — Hic hxretici hxc de Deo dicta esse acriter contendunt, et effrenatam lin- guam longe exserentes, haec Deo adaptant quae sunt solius diaboli. Quomodo ergo es eis obs- truemus? Ex ipsis verbis. Nam si est justus, sic- Hl dicitis, haec autem gessit ; haec res non est jusll, sed valde injusti et scelerati : Deus autem numquam Aierit sceleratus. Gur vero dicit eum principem sae- rufi hujus»? Quoniam lota fere humana natura se ipsam illi dedit, et omnes sua sponte ei serviunt et ex li- bero animi arbitrio. Et Cbrislo quidem bona pro- mittenti innumerabiKa ne animum quidem adbibet quispiam : Uti autem nihil tale poHioenti, sed ad ge- hennam transmittenti, cedunt omnes. Et principatus eJus est in hoc sacculo, ei is plores liabet quam Deus, eC ci magis cedentes quam Deo, praeter paucos, pro- pter nostram socordiam. Secundum potestatem , in- quit, aerii spiritus. Hoc rursus dicit, quod locum ha- bet sub cxlo, ct spiritus rursus aerii sunt incorporese

potestates eo operante. Nam quod saecularis sir principatus , hoc est , qui cum praesenti saeculo di»> solvitur, audi eum dicentem in Ciie epistolae: Non est nobis eoUuetatio adversus sanguinem et carnem , sed adversue principes et potestates, έί edMrsni mundi rectores tenebrarum hujus sceeuH {EphrOi 19). Nam ne cum audieris , Mundi rectores , dicas etiam ipsum esse increatuffl, addit, Testebrarum seeeulL Alibi eliana· nequam sacculum (*Go/. I. 4 )- vocat tempus perver- sum , non dicens de creaturis. Milii· enim videtur , quod si· fuisset princeps sub aaelo, non fuisset casu- rus a prineipatu , eliain post transgressionem. Qhs* nuJis operatur in filios dijfideulm. Vides quod non vt inducit nec tyrannide, sed persuasione? Dixit enini' aiMttcc«y, ac si dicas, deceptione el persuasione om- nes attrahit. Nec lioc solum eos oonsolaiur, quod* dederit socium , sed etiam quod se cum illis ponat. hi qwhus , inquit , et nos omnes aliquando conoersati* iumus. Omnee : non enim licet dicere quod exemptun esset aliquis. In desideriis camis nostra, fadentes ro- lunlatem camis et cogitationum, et eramus natura filii· ira, skul· et caleri omnes. Hoc est, niliU spirituale- sapientes. Sed iie carnem in invidiam vocet et odium, neque magnum existimes delicium , vide quouiodi». sibi eaveal. Facientes, inquit, voluntatem camis ei eo* gtleitonnm nosfrorsm, hoc esi, voluptatis affectiones 61 motus, Deum irritavimus et ad iram provocavi-, mus : boc est, ira fuimus, et nihil aliud· Quemad-^ modum enim qui est filius bomiuis^esl bomo na- tura , ita nos quoque sicut et ernteri irae filii eramus : id· est , nullus liber erat , sed omnes quae ira Det di- gna erant faciebamus. 4. Deus autem, qui dives esi tn. tuisericordia. Non dixit absolute. Misericors , sed Dives in misericordia , sicut et alibi dicit. In multUu*. dme miserieortUm tua ; ei rursum^ Miserere mei seeun* dum magnam misericoriUam inaiii {Psal. 68. 17.‘el 50·

I ). Propter nimiam caritatem suam ^ qua dilexii nos., Undenam nos dilexit ostendit. Haec enim non meren- tur dilectionem, sed iram et eitremum supplicium* El boc ergo ex mulla misericordia. 5. £f cmii esse- mus mortui in delictis, convivificavit in Christo. Rursus. Christus est medius , et res est fide digna. Si enim, primitiae vivunt, et nos : vivificavit et illum, el nus.

2. Vides quod omnia dicta sint de eo , quod est secundum carnem ? Vidisti exsuperantem qjus po- lenike inagiiituiKiiem in nos quL credimus? quimor-. tui eramus' et filii irae, hos vivificavit. Vidisti spem, vocationis? 6. Conresuseitavit et consedere fedt. Vi- disti gloriam ejus hereditatis ? Etiam , inquies, Con- resuscitavit quidem, est manifestum; illud vero , Considere nos fecit m calestibus in Christo Jesu , quo- modo stat? Ut Illud, Cofiretusdlastl ! nuihis enim, adhuc est suscitatus, nisi quod, cum caput resurrexe- rit, nos quoque sumus suscliati : sicut illic quoque^ cum Jacob adorasset, uxor quoque aderavit Josepb. Sic ergo fecit quoque consedere : sedente enim ca*. pite sedet quoque corpus. Proptereaenim subjunxit, In Christo Jesu. Aut si hoc non ita sit, sed conre-»

31

IN EPIST. AD EPHES. GAP. 11. HOMIL. lY.

^2

[25] ΟΜΙΛΙΑ

yff) ύριας^ δτη^ς restpob^ τόΐς οαροΛτώμασι %αΙ ταίς άμαρτίαις , έτ αίς Λοτ8 xeptsnarf(cat8 wocth τότ αΙώκα τού κόσμου τούτον^ κατά rdr άρχοττα ττίς έζονσίαςτον άέρος^ τον Λνεύματος του rvr έτεργονττος έτ τοΊς νΙοΐς τής dasi· Μας,έτοΖς χαΐ ήμεΤς χάττβς άτεστρά^ίη^ιέτ κοτΒ έτ ταΊς έχιθυμίαις τής σσρκός ήμωτ^ scouwrzsc τά ΘεΛήματα τής σαρκός καϊ τωτ ίιατΌΐώτ^ καΐ ήμβτ τέκτα φύσει όργής. ώς sal ο1 ΛοιχοΙ·

όί, 'Εβτι μΑν νέχρωσις σωματιχή· Ιστι Sk κα\ ψυχ*- *ή· 4U’ ΙχΛίνης μΑγοΟτ* Ιγχλημβ μετέχΕιν οδτε χίν· β^ινος · φύβιΛίΚ γΑρ, ού «ροαιρέσεως τ6 ινρΑγμά έβτι. rffws ρΑ# γάρ άιΛ της του πρωτοπλάστου παραβά- βιως, λοΜΛν » εις φύσιν xh πράγμα έξέβη, άλλως α χβ\ ταχέως λυθήσεται* ΑΟτη & ή νέχρωοις ή ψυ- yxij. προβαρέ<κο»ς οδσα, ίγχλημα έχε* κα\ λυσιν ο!ί&μ£αν. "Ορα τοίνυν πως μέγα σφέδρα ό Παύλος «είξας ήάη, άτι τοΰ νεχροΰς άνιστ^ν xh ψυχήν νενε- χρωμένην Ιάσαάθαι πολλψ μεΤζόν έστν, κα\ νυν. ώσπερ ρέγα. οδτως αυτό τίΟησι. ΚαΙ ύμάς έττας^ φησ\, τοχρτώς τοΊς χαραχτώμασι καϊ ταΤς άμαρ· τΐαις^ έτ άΐς Λοχε χεριεχατήσατε κατά τότ αΙωτα του κόσμου τούτον ^ κατά τότ άρχοττα τής έξουσίαςτον άέρος, τον πτεύματος τον τντ έτψΓονττοζ έτ τόϊς νΙοις τής άαειάε/ας. Όρ^ τέ προσηνές του Παύλου, καλ πως πανταχοΰ παραμυ- 6fhei τέν άχροατήν, ού ^αρών αύτόν ; Επειδή γάρ εΙ«ν, δπ Εις έσχατον κακίας ήλάσατε (τούτο γάρ έστι νεχρωδηναι)· ώστε μή σφδδρα ραρύναι αυτούς (αΐβχύνονταε γάρ οΐ άνθρωποι των προτέρων κακών είς μέσον φερομένων, κάν άπολλύμενα · ή και χίνδυνον -ούκ έχοντα), δίδωσιν αύτοίς συνεργδν, ώστε μή νομισΟήναι τδ πάν αυτών είναι, χα\ βννεργδν Ισχυράν. Τίνα δή τούτον; Τδν διάβολον. Ουτω δή κα\ έν tfi πρδς Κορινθιους ποαϊ · ειπων γάρ, Μή χΛατασάε · ούτε κόρτοι^ ούτε εΙδωΛο- Λάτραι^ χαΐ τά λοιπά άπαντα χαταύιέξας, καλ έϋογαγών. ΒασιΛεΙατ Θεόν ού χΛηροτομήσονσι^ τέκ ψίιοί · ΚαΙ ταντά τιτες ήτε. Ούκ είπεν άπλώς, *Ητε, άλλά, Τιτές ήτε· τουτέστιν, Ούτω πως ήτε.

ϊνταύθα σφύδρα ήμΤν έπιφύονται οΐ αιρετικοί · γάρ τού Θεού ταύτα ειρήσΟαι λέγουσι, κα\ τήν άχαλίνωτον γλώσσαν έπ\ πολύ έξάγοντες. ταυτα άρράζουσε) τφ Θεψ, ά τού διαβόλου μόνου έστί. Πώς οον αύτούςεπιβτομί®®!^^*^; αότώντών^μάτων. ΕΙ γάρ δίκαιός έστιν, ώσπερ καλ ύιαΐς φάτε, ταύτα δέ Ιπραξεν, ούκ έτι δικαίου τούτο, άλλά χα\ σφόδρα άδικου κα\ μιαρού τδ πράγμα · μιαρός δέ Θεός ούκ άν εΓη ποτέ. Διά τί δέ αύτδν άρχοντα τού αΙώνος τούτου φησίν ; Επειδή [26] πάσα σχεδόν ή άνθρωπίνη φύσις έχείνφ δέδωκεν έαυτήν, κα\ πάντες αύτφδου· UOouotv έχόντες κα\ προαιρούμενοι. ΚαΙ τψ μέν Χριστφ μυρία έπαγγελλομένψ άγαθά ούδέ προσέχει τις · έκείνω δέ ούάν ύπισχνουμένφ τοιούτον , άλλ* είς γέσνναν παροπέμποντι, πάντες ύπεικουσι. Κα\ \ αρχή έν τψ αΙώνι τούτφ , κα\ πλείους ούτος έχει ■ρ/ύ Ηεού, και μάλλον αύτψ είκοντας ή τψ θιψ, πλήν ύλίγων, διά τήν ραθυμίαν τήν ήμετέραν. Κατά

» Suapicalur SaiiUub legendum esse απολιλυμίνα.

τήν έξονσίατ^ Φησ\, τον άέρος τον χτεύματος. Τούτο πάλιν φησλν. δτι τόν ύπουράνιον έχει τόπον, κα\ πνεύματα άέρια αί άσώματοι δυνάμε*ς είσιν αύτού τού ένεργούντος. *Οτι κα\ αΙώνιος αύτού ή άρχή, τουτέστι, τψ παρόντι αΙωνι συγκαταλυομένη, άχουσον έν τψ τέλει της Επιστολής λέγοντος αύτού * Ούκ έστιτ ήμΤτ ή χάΛη χρός αίμα καΐ σάρκα^ άΧΙά χρός τάς άρχάς, χρός τάς έζ^σίας^ χρός τούς κοσμοκράτορας τον σκότους τον αΙώτος τού· τον. *1να γάρ μή κοσμοκράτορας άκούσας, κα\ άκτιστον αύτόν είναι φής. Τον σκότους του αΙωτος^ · προστίθησι. Καιάλλαχού αΙώνα πονηρόν καλεΐ τόν και- ρόντόν διεστραμμένον, ού περί των χτισμάτων λέγων. Έμο\ γάρ δοχεί γενόμενος άρχων ύπό τόν ούρανόν μή μεταπεπτωχέναι τής άρχής, καί μετά τήν παράβασιν. Τον τντ έτεργονττος, φησίν, έτ το7ς νΙοΐς τής άχειθείας, Όρ^ς δτι ού βία ούδέ τυραννίδι, άλλά πειθοί προσάγεται; Απείθειαν γάρ είπεν, ώς άν τις είποι, 'Απάτη καί πειθοι τούς πάντας έφέλχεται. Καί ού τoύτq>^ δέ μόνον αύτούς παραμυθεΗαι. τψ δούναι, κοινωνόν, άλλά καί τψ έαυτόν τάξαι μετ’ έκείνων. Έν ο?ς, φησί, καΐ ήμεϊς χάττες άτεστράφτψέτ’ χοτε. Πάττες · ούκ ένι γάρ είπείν δτι έξήρτό τις. Έν TOic έχι&νμίαις τής σαιρκός ή/ιων, χοιοϋττες τά θεΛήματα τής σαρκός καί τών διανοιών, «α1 ήμετ τέκτα φύσει όργής ώς καΐ οΐ Λοιχοΐ χάττες · τουτέστιν, ούδέν πνευματικόν φρονούντες. Άλλ’ Ενα. μή ταύτα λέγειν ύποπτευΟή έπί διαβολή της σαρκός, μηδέ μέγα νομίση τις είναι τό πλημμέλημα, δρα πώς άσφαλίζεται· Γά ΘεΛήματα τής σαρκός ή/ιων, φησί, καϊ τών διατοιωτ χοιοϋττες^ τουτέστι, τά τής ήδονής πάθη. Παρωξύναμεν, φησί, τόν θεόν, καί παρωργίσαμεν * τουτέστιν, Όργή ήμεν, καί ούδέν έτερον. "Πσπερ γάρ ό άνθρώπου ών τέχνον, φύσει άνθρωπός έστιν, οΟτω καί ήμεις όργής τέκνα ήμεν, ώς καί οΐ λοιποί · τουτέστιν, Ούδείς ήν έλεύθε- ρος, άλλά πάντες έπράττομεν άξια όργής. ’Ο δέ θεός χΧούσιος ών έν έΛέει. Ούχ άπλώς, ’Ελβήμων, άλλά ΠΛούσιος, καθάπερ καί έν έτέρψ φησίν Έν τψ χΛήθει τοΰ έΛέονς σου· καί πάλιν, "ΕΛέησότ με κατά τό μέγα έΧεός σον· άιά τήν χοΛΛήτ άγάχκιτ αύτον, ήν ήγάχηο'ετ ήμάς. Δείχνυσι πόθεν ήμάς ήγάπησε. Ταύτα γάρ ούκ άγάπης άξια, άλλ’ όργής καί τιμωρίας τής Ισχάτης. Καί ούτω ουν άπό πο}Αού έλέους. Καϊ δττας ήμάς τεκρονς τοις χαραχτώ· /1007, συνβίωοαοέησεν έν τψ Χριστφ. Πάλιν ό Χριστός μέσος, καί τό πράγμα άξιόπιστον. ΕΙ γάρ ή άπαρχή ζή, καί ήμείς · έζ«·κ)ποίησε κάκείνον, καί ήμάς.

β'. [27] Όρ^ςδτι περί τοΰ κατά σάρκα πάντα εΕρηται; Είδες τό ύπερβάλλσν μέγεθος τής δυνάμεως αύτού είς ήμάς τούς πιστεύοντας; τούς νεκρούς, τούς υΙούς όρ- γή ί, τούτους έζωοποίησεν. Είδες τήν έλπίδα τής κλή- σεως ; Σντήγειρε καϊ συτεκάθισετ. Είδες τήν δόξαν τής χληρονομίας αύτού ; Ναί, φησίν, άλλά τό μέν, Σ^γειρε, δήλον · τό δέ, Σντεκάθισετ ήμάς έτ τοΤς έχονρατίοις έτ Χριστφ Ττ\σοΰ^ πώς έστηκεν ; Ός τό, XvT7ir8ip8T · ούδέπω γάρ ούδείς έστιν έγη- γερμένος, ει μή δτι τής κεφαλής άναστάσης, καί ήμεις ήγέρΟημεν,ώς καί έχει τού Ιακώβ προσκυνήσαντος,καί ή γυνή προσεκύνησε τόν Ιωσήφ. Ούκούν ούτω καί συνεκάθισε· τήςγάρ κεφαλής καθεζομένης καί τό σώμα συγχάθηταί. Διά τούτο Ιπήγαγεν Έν Χριστφ ϊη·

η S. CflftTSOSTOMI

σον, ”fl il μi] τοΰτο, άλλΔ Φυνήγ&^κ Bik του λουτρού, πώς ούν συν^χάθιβεν; ΕΙ γάρ ύπομέτομίτ^ φησ\,χαΙ σνμβασίΛενσομετ· ει άπε^άνομεν, κα\ συζήσομεν. *Οντως Πνεύματος χρεία και άποχαλύψεως, ώατε τ6 ^ά6ος νοήσαι των μυστηρίων τούτων. Ειτα, Γνα μί| ^ΐηατήαης, δρα τί έπάγει · Vra kr^el^7\tai kv τοΤς i^kaci τοϊς ^ρζΒρχομέτοί^ rdr ύΛερβάΛΛοττα πΛον-- for τής χάριτος αύτον έτ χρηστ^τηη έφ' ήμαο tr Χριστφ 'ίτ^σον. Επειδή γάρ εΐπε τά ijspl του Χρίστου, ταΰτα δέ ούδέν ήν πρδςήμδς (Τί γάρ, φησ\, πρνς ήμ^ς, εί έχεινος άνέστη); Εδειξε μΕν ουν δτι,χαν π^δς ήμόίς., εζ γε οδτος ήμΓν ήνωται · πλήν δτι χα\ τλ ήμών κατ’ fiSiay φηαίν · *Όττας γάρ ήμάς re-- • ^ρο^ς τόϊς 9ζσραχτώμασι cvm\yeipe καΐ σντεκΛθ- taer, ΙΟατε, δπερξφην, μή άπίατει^ άπδ τε των προτέ- ρων άπ^τετης κεφαλής ά,πδτε του ρούλεαβαι ένδείκνυ- οδαι αύτδν τήνάγαδδτητα λαβώγτήν άπ^ιξιν. Πώς γλρ ένδείξετάι, 3fev τούτο μή γένηται ; Κα) ένδείξεται έντοΓς οίώσιτβϊς έπερχομένοις. Τί ; "Οτι κα\ μεγάλα τά άγαθάήν, καί πάντων, π^στδτερα. Νυν μέν γάρ λήρος είναι δοκεϊ τβΙς άπίστοις τά λεγδμενα, τότε δΕ ιμάντες εΓσονται. Βούλει μαΟε?ν καί τιώς αυνεχάδ- »σεν; "Ακούε αύτου του Χρίστου λέγοντος τοϊς ^αδη> ταϊς · KaOtcecBe^kxl ΒώΒεκα Θρόνονς^ κρΙνονζΒς Τάς δώΒεκα ρνΛάς τον Ί<τραήΛ · καί πάλιν, Τό δέ κα^Ισαι έκ δεξιώτ μου χαΐ έζ β^ωτ^/Μοτ οϋη iq· T.ir kpdr δονημ^ dXV οί^ ήτνίμασται χαρά του ιατρός, "Ωστε ήτοίμασται. Καί καλώς εϊπεν * 'Er :^jyt\frr0rr\ri έρ ήμας έτ Χριστφ Ίησσν. Τδ γάρ χαΟίσαι έκ δεξιών τιμής έστι τής ύπέρ ηάσειν τιμήν, καί μεδ’ ήν έτΕρα ούκ Εστι. Τβΰτο ουν λΕγει, δτι χα\ ήμεϊς «χαθεδούμεθα. "Οντως ύπερβάλλο>ν πλούτος, δντως ΰπερβάλλον τδ μέγεθος τής δυνάμεως αύτου, μετά Χρίστου καθίσαι. Κάν μυρίας ψυχάς ^}CD»* άπολλυεις αύτάς Ενεκεν αύτου ; εί γάρ είς πΰρ έμδή- ναι Ιδει, τόΰτο ούκ έχρήν έτοίμως ΰπομεϊναι ; Καί αύτδς δΕ πάλιν φησί· θέλω, ϊνα δπου είμί έγώ, καί οΐ διάκονοι δσιν βΐ έμοί. Εί γάρ κατακότιτεσθαι Εδει καθ' έκάστην ήμέραν, ύπέρ τούτων ούκ ^χρήν προ-

θύμωςκαταδέχεσΟαι ; Έννόησονπουέκάθισεν έκοϊνος. 'Εχάτω χάσης άρχής καϊ έξονσίας. Καί τίνι συγ- κάΟησαι; Έκείνψ. Τίςών» ; Νεκρδς, φύσει τέχ'/ον ύργής· Καί τί κατώρθωσας ; Ούδέν. "Οντως νΰν εύ- καιρον άναβοήσαι · "30 βάθος x^toBtov καί σορίας καϊ γτώσεως θεού! Τή γάρ χάριτί άστε σεσω^ σμέτοι, φησίν. "Ινα γάρ μή τδ μέγεθος των. εύεργς- σιών έπάρη σε. δ^ πώς αε καταστέλλει ·. Τή xdjpiri άστε σεσωσμέτο/, φησί; Αιά χίστεως. Ειτα ϊνα μή πάλιν τδ αυτεξούσιον λυμήνηται, ΕΟηχε )(αί τά ήμ^ν ·, καί πάλιν αύτδ άνεϊλε, καί φησι · ΚαΙ τούτο ούκ έζ ήμωτ, Ούδέ ή πίστις, φησ'ιν, έξ ήμών · εί γάρ μή ήλΌεν, εί γάρ μή έχάλεσε, πώς ήδυνάμεθα πιστβΟ- σαι ; Πώς γάρ, φησί, χιστεύσουσιτ ^ έάν μ!ι άκού- σωσιτ; "Ωστε ούδέ τδτής πίστεως ήμέτερον. θεου^ φησί, δώρον* οϋκ έξ έργων, Μή γάρ ήρκει ή πίστις σώσαι, φησίν ; Άλλ’ ϊνα μή κενούς μηδέ άρ- γβύς σώση, ταύτην Ιζήτησεν 6 θεδς, φησίν · ΕΙπεν, δ:ι ή πίστις σώζει, άλλά διά θεού · έπειδή γάρ 6 θεδς ήΟέλησεν, ή πίστις Εσωσεν. Έπεί πώς σώζει ή πίστις, είπέ μοι, άνευ Εργων ; Τούτο αύτδ θεού δώ- ρόν έστιν, 'Ίναμή τις κανχήσηται^ ϊνα εύγνώμονας περί τήν χάριν ποιήση. Τί ουν, φησίν, αύτδς έκώλυ- οεν έξ Εργων δικαιωΟήναι; Ούδαμώς· άλλ’, Ούδείς,

• (Joiis Codex, χβί εξουσία;, φησίν. Έννόησον δτι έχείνφ ΙγΛα^ίσαι τψ χαλέσαντι επάνω πάσης άρ/ής. ϊίς ών.

aiu:uu:p. const.\ntinop. u-

φησίν, Ιξ Εργων Ιδικαιώθη, Γνβι δειχΟή του θεοΟ ή χ^άρις καί ή φιλανθρωπία. Ούχί Εχοντας Εργα άπ- ώσατο, άλλά προδεδο μένους άιεδ των Εργων χάριτι Εσωσεν, (υοτε μηδίνα λοιπάν Εχειν καυχάσΟαι.

γ*. ΕΙτα ϊνα μή άκούσοις, δτι ούκ Ιξ Εργων άλλά πί- στει τδ πάν κατωρθώθη, άργδς μένη, δρα τί έπήγα- γεν Αάτον γάρ έσμεν χρίημβ, κτίσθέντες έτ Χριστφ 'Ιησού έχϊ έρ)Όΐς άγαβοΊς^ οδς χροητοέ- μασεν ό θεός, ίταέτ αίτζρΊς χεριχα/νήσωμεν. "Ορα αύτδν τί φησι · τήν άναγένγηβιν ένταύθα αίνίττεται. "Οντως χτίσις έτέρα έστίν · έκ του μή δντος είς τδ^ είναι παρήχθημεν. "Οπερ ήμεν πρότερον, άπεΟά';ο- μεν, τουτέστιν, ό παλαιδς άνθρωπος * δπερ ούχ ήμεν, πρότερην, έγενάμεθα. "Λρα χ^σις τδ πράγμα έστε, καί τής έτέρας τιμιωτέρα \έξ έχείνης μΐν γάρ τδ ζήν, έχ δέ τθ}^ης τδ καλώς ζήν ήμϊν περιγέγονεν, Έχϊ έργοις άγαβοίς^ οίς χροηεοίμασεν ό ΐ^ός^ ϊνα έτ αύτοΐ^ Χβριχατήσωββτ * ούχ ϊνα άρξώμεθα, άλλ\ */κα χεριχατήσΑίμειι^ * διαρκούς γάρ ήμϊν χρεία, τής άρετής καί Εκτεταμένης είς τήν τελευτήν τήν. ήμετέραν. Ούδέ γάρ, εί βαδίζειν ύδ^ Εδει είς πόλιν φέρουσαν βασιλικήν, ειτα τδ πλέι^ν ^ΰτής άνύσαντες, περί τδ τέλος αύτδ μαλακισθέντες έχαθίσαμεν, ώνη- σεν άν ήμάς τδ βαδίσαι * ούτως ούδέ ή Ελπίς τής^ χλήσεως ώ^^σειεν άν τι τούς χεχτημένους τδ πράγμα, άν μή άξίως περιπατήσωμ«ν,'«ού χαλέοαντος, Κλη:-' θέντες ούν Επ' Εργοις άγα^ϊς. μήνοίμκν άπαντα Ερ- γαζόμενοι. Διά τούτο γάρ έχληθημεν, ούχ ϊνα Εν Ερ- γον έργασιδμεθα, άλλ* ϊνα πάντα* *Χΐ9πιρ. [άθ] γάρ αίσθήσεις ήμίν τεέντι. βίαί, καί πάσαις είς δέον χεχρησθαι δει , ούτω καί πάσαις ταΐς άρεταϊς. £1 δέ τιςσωφρονοίη μέν, άνελεήμων δέ εϊΐ|· ή έλ^ήμων μεν^ εϊη, πλεονέκτης δέ, ή άπέχοιτο μέν τών άλλοτρίων, τών δέ αύτου μή μεταδιδοϊ, πάντα είχη γίνεται. Ου γάρ άρχεΤ μία μόνον άρετή παραατήσαι τφ βήματι τού Χριστού μετά παββησίας ήμάς, άλλά πολλής ήμϊν δεϊ καί ποιχΟ^ης καί παντοδαπής, χαί πάσης^ θύτης. "Ακούε γάρ τού Χριστού λέγοντος τοϊς μαΟη- ταϊς · Πορενθέττες μαθητεύσατε χάττα τά έθτη^ διδάσκοντες αύτοϋς τηρεΊτ αάκτα, δσα έτετειΛάτ μην ύμΤτ · χαί πάλιν, "Αχ Λύση τις μίαν τών έν· τοΛώτ τούτωτ τών έΛαχίστωΤψ έΛάχιμτας κΛηθή- σεται έν τή βασιΛείςι ζών ούρχνών^ τουτέστιν, τή άναστάσει. 06 γάρ δή είς βασιλείαν είσελεύσεται * οΐδε γάρ χαί αύτδν τδν καιρδν τής άναστάσεως βασι- λείαν. καλεΤν. Μίαν έάτ Λύση^ φησίν, έΛάχιστος κΛηΟήσεται, "Ωστε πασών ήμϊν δεϊ.

Καί δρα πώς ούχ Εννχωρ'ις Ελεημοσύνης είσελΟεϊν, άλλά καν αύτη μόνη έλλίπη^ &ίς τδ πύρ άπελευσό- μεθα. ΆχέΛΘετε γάρ, φησίν, οΐ κατηρα^ιένοι εις ζό χνρ αΐώτιον τό ήτοιμασμένον τφ διαΰόΛφ καϊ τοϊς άγγέΛοις αύτου. Τίνος Ενεκεν, καί διά τί ; "Οη έχείνασα, καϊ ούκ έδώκατέ μοι ραγεΤν · έδί·^σα^ καΧ ούκ έχοτίσατέ με* Είδες πώς ούδέν Ετερον έγχληθέντες, διά τούτο μόνον άπώλοντο ; Καί αΐ παρ- θένοι διά τούτο μόνον έξεβλήΟησαν τού νυμφώνας, χοκτοι γε σωφροσυ*;ην είχον · άλλ’ έπειδή τής άπδ. έλεημοσύνης ήσαν Ερημοι βοήθειας, τφ νυμφίφ ού. συνεισήλθον. ΕΙρήνην^ φησί, /ιετά χάντωτ διώκετε^ καϊ τόν άγιασμόν^ ου χωρϊς ούδεϊς δ]^εται τδν Κύριον. Έννόησον τοίνυν, δτι χωρίς μέν σωφροσύ- νης ούχ Ενι ίδεϊν τδν Κύριον * ού πάντως δέ μετά σωφροσύνης δυνατδν Ιδεϊν · πολλάκις γάρ Ετερον έν- επόδισε. Πάλιν άν πά'/τα κατορΟώσωμεν, τδν δέ πλη-

ss IN £PIST. AD EPHES. GAP. 11. HOMIL. lY. ^

iflsdUTit per laTacrum , quomodo ergo consedere fecu? Naia Ni sifsli/ieiRiciy inquit, et eonregnabimus ( 2. TfiK. 2. 12 ). Si morimur , etiam simul vive- mus. Spiritu revera opus est et revelatione , ut iii- teUigamus profundum horum niysierioriim. Deinde De fidem non babeaS) vide qtiid subjungat : 7. Ut tiaideret In sescklis $upenentent^a$ atundanta Atvi· liat gmtUB stue, in bomtate $uper nos in ChriVo Jesu. Ilaitt quoniam illa dixit de Christo ; qti:e autem dixit, ad nos nihil erani : nam quid ad nos si ille rcsjr- rexit! ostendit id quo(|iic ad nos perimere, si quidem U nobis est unitus ; nisi quod seorsum dicit quae ad nos pertinent z Et eum essemus mortui peccatis ^ con· nsuKitemt ei consedere Jbcit. Quamobrem, sicut di- cebam , noli non habere Gdein , accepta demobslra- tione el ex prioribus et ex capite et ex eo quod Velit ostendere suam bonitatem. QuOmodo enim os- tendet« si hoc non factum fuerit? £i ostendet in sxculis supervenientibus. Quidiiam? Quod magna siat bona et omnibus credibiliora. Nam nunc quidem quae dicuntur , incredulis videntur esse nugae ; tunc autem omnes scieiiU Yis diicefe etiam quomodo fecit consedere? Audi ipsum Christum dicentem di- Kipulis : Sedebitis super duodecim sedes , judicantes duodecim iribiu israel ; ct rursus , Sedere autem a dciLtens mds ei a si.iiafrts , non est meum dare , sed t/uibus paratum est a Patre meo ( Matth· 19. 2K. ei 20. 25). Est icaqtle paratum. £t recte dicit, /n bomtate super dos in Christo Jetk. Sedete enim a dexteris , est honoris qui omnem superat honorem, et post qoeui non sunt alia, iloe ergo dixit, nos quoque ses- aaros. Vere suiit exsuperantes divitiae , vere exsupe- rans iiiagnit04lo ejus virtutis, sedere cum Glirislo. Etiamsi mille habeas animas, propter Ipsnm eas non perdis? nam etsi in ignem esset intrandum , an- DOD oporteret hoc prompte sustinere? Porro ipse quoque rursus dicit. Volo ut ubi sum ego, mi- Dfetri quoque mei sint [Joan. 12. 2G). Nam si opor- teret quotidie dissecari , aniion oporteret id pfo eo prompto et alacri animo stiscipere? Cogita ubi ille sederit : Supra omtsem principatum et potestatem, El cum quo eonsedes? Cum illo. Qnisiiaui cum sis? Mertous, natura filius irx. Et quid ‘recte gessisti? Nihil. Vere eiq^o est opportunum exclamare : 0 α/<ΐ- tudo dieitiarum et sapientia et eognilionis Dei {Rom· 1 1 . 33) ! 8. Gratia enim, inquit, estis salvati. Nam ne be- mficionun magnitudo te extollat, vide quomodo te roercet ei comprimit : Gratia enim, inquit, estis salvati. Per fidem· Deinde rursus ne liberum perimereior arbitriiu», posuit etiam quae sunt nostra ; et rursus ipaiui suotulit, el dicit, El hoc non ex nobis, Nc fides qo‘idem , inquit , est ex nobis : nam si noii venisset, si Don voeassct, quomodo potuissemus credere? Quo- modo eniiD· inquit, credent, imi audiverint {Rom, 10. lljVQfiarcncc fidei est nostrum. Dri, inquit, est · 9. non ex operibus. Noii enim suflecissei , iaquii, fides ad salutem. Sed ne nobis vacuis el otio- sis det salutem. Eam, inquit, Deus reqnisivit. Dixit, qood salvos ieeerit fides , sed per Deum : quomam

Deus voluit , salvos fecit fides. Alioqui quomodo salvos facit fides absque operibus? floc ipsum est Dei donum, ^^e quis giorietur, ut nos gratos efficiat circa gratiam. Quid ergo, inquit, prohibuit ipse justificari ex operibus? Nequaquam : sed , Nullus, inquit, justificatus est ex operibus , ut ostendat iir Dei glratia el benignitas. Non repulit habentes οριτη, sed eos, qui sunt proditi ab operibus , salvos %it gratia, ut nullus de ca:iero posSit gloriari.

3. Deinde ne , cum audieris , quod non ex operi- bus, sed fide lotum gestum sit, otiosus maneas, \ide quid subjunxerit; 10. Ipsiiii enim iumus factura, creuU ih Christo J etu in operibus bonis , guce preeparavit Deus ut in illis ambulemus. Vide quid ipse dicat : regenerationem hic subindicat. Revera alia est crea- tio : ex nihilo producti sumus ad hoc ut essemus. Quod eramus prius , mortui sumus , lioc est, homo veihs; quod prius non eramus, facti sumus. Ueceijs clgo est creatio priore melior cl prxslanlior ; nam cx illa quidem, ui viveremus; ex hac auieiii, ut hciie viveremus cfrecliim est. /n operibus bonis , qua pra*· paravit Deus ut in Hs ambulemus; tion, Vl inciph^ mUs , 8td , Ut αηώηΙαΗίϋ : perpetua enim nobis vir- tute opus esi, el extensa us<|ue ad nostrum decessum. Neque enim, si esset ingrediendum via quic fert ad urbem regiam, deinde cum majorem ejus parloni confecissemus , circa ipsum finem ignavi el molles redditi sedissemus , nobis profuisset ingressus, lui iiec spes vocationis quidquam profuisset , rem ilLiin possidentibus, nisi digne ad vocem appellantis am- bula vcriinus. Vocati ergo in operibus bonis, perse- veremus, omnia operantes, l^roplerea enim appellati sumus , non ut unum dumtaxat opus operemur, ied ut omnia. Sicut enim nobis sunt quinque sensus , et omnibus' ad id quod oportet utendum est, ita etiam omnibus virtutibus. St quis autem sit temperans , aed immisericors, Diit misericors quidem, sed avarus, aut ab alienis quidem airslinent, sed de suis non im- pertiat, frustra fiunt omnia· Non enim sufficit inia virtus , ut cum fiducia sistamur ad tribunal Christi, sed multa , varia et omnis generis , atque adeo omni virtute est opus. Audi enim Christum di- centem discipulis : Euntes docete onrnet gentes, do· centes eos servare omnia qua mandavi vobis, et rursus. Si quis solverit unum ex mandatis istis minimis, mini- mus vocabitur in tegno calorum ( Matth, 28. 19. et 5. 19) : boc est, in resiirreclione. Non enim iulrabit in regnum : nam ipsum quoque tempus resurreciiiv* nis regnum vocare ^olet. Si unum , inquit, solverit minimus vocabitur, Quomohrem nobis opus est omnibus.

Silis eleemosyna non itUratur in regnum ca lorum. — Vide autem quomodo non sine eleemosyna licet in- trare, sed si ipsa sola dc.<^ii ., abibiiiuis in ignem. Abite, inquit , maledicti , in ignem alernum , paratum diabolo et angelis ejus. Cnr et qiiariam de caii.«ia ? Qqo· niam esurii, et non dedistk mihi quod comederem ; si- tivi, et non dedistis mihi polum {Matth. 25. 41. 42). Vidisti quomodo nullius alterius aocusali., propter hoc solum ipericrunt? £l virgines propter hcc^soluui

36 8. iOANNiS aiRtSOStOMI ARCHIEP. CONSTAMTlNOP.

ejectae iimie thalamo, licet haberent castitatem; sed quia eleemosynae yacuae erant, cum sponso in- gressae non sunt. Pacem , inquit , cum omnibus perse- quinuni, $t sanctimoniam^ me qua nemo videbit Domi· num (Hebr. li. U). Cogita ergo quod sine castitate quidem non licet Deum videre ; non omnino aulem cura castitate potest videri : saepe enim aliod im- pedit. Rursus si omnia recte gesserimus , prosiiiio autem nihil profuerimus, nec sic intrabimus in regnum {Jae. 2. 10). Undenain lioc constat? Ex servis qui- bus credita fuerunt talenta {Matth. 25). Nam illic virtus omnis erat integra et sincera , et nihil fuerat praetermissum ; sed quoniam piger fuit in negotiatio- ne , merito fuit ejectus. Deturbari etiam potest quis- piam In geheniiain ex solo maledicto : nam qui dicit, inquit, fratri suo , stulte , obnoaius erit gehennee ignis (Biattk. 5. 22). Etiamsi quis omnia recte gesserit , sit autem coiituincliosus , non inlrahil. Nec quispiam Deum accuset crudelitatis, si eos, qui sic lapsi soni , expellit ei regno caelorum. Nam si apud bomines quispiam qiiidquain fecerit iniquum et praeter leges, amandatur a conspectu regis , etsi unam ex consii- tutis legibus sit transgressus ; et si accusans sit ca- lumniatus I perdit magistratum ; et si adulterium commiserit et sit convictus, redditur indignus : quamvis innumerabilia recte gesserit , perit ; et si caedem fecerit , et probatum fuerit , hoc quoque ad eum perdendum sufCcit. Si hominum leges adeo exacte servantur, quanto magis leges Dei? At est bonus , inquit. Quousque haec stulta dicemus? Stulu autem dixi, non quod non sit bonus, sed quod exisUmemus ejus bonitatem ad hacc nobis esse uti- lem, etsi innumerabilia de his saepe disseruerimus· Audi enim Scripturam dicentem : I9e dixeris, Hisera- th ejus est multa, multitudini peccatorum meorum propitiabitur (Eccli. 5. 6). Non prohibet nos dicere multam esse ejus miserationem ; absit; non hoc suadet , sed ei nos vult hoc assidue dicere , et pro- pterea omnia movet Paulus ; sed propter ea qiira deinceps sequuntur. Ne ideo , inquit , adinireris Dei betiigniiatem ut pecces, et dicas. Misericordia ejus multitudini peccatorum meorum propitiabitur,

4. Ideo enim tam multa disserimus de bonitate , non ut ei conAdentes agamus omnia ; alioqui bonitas erit ad nostrm salutis exitium ; sed ne desperemus in peccatis , verum agamus pcenitenliam. Benignitas enim Del te ducit ad poenitentiam , non ad plura vi- tia. Si autem malus et sceleratus iias propter beiii gnitatem , tu eum magis in odium vocas et accusas apud homines : multos enim videmus accusantes Dei lenitatem. Quamobrem dabis poenas, si ea non utaris ut oportet. Deos est benignus? sed est etiam justus judex. Condonat peccata? sed etiam reddit unicuique secundum opera sua. Transilit Iniquitates , et tollit peccau ? sed ea quoque examinat. Quomodo ergo non sunt hxc contraria? Non sunt contraria, si tem- poribus ea diviserimus : tollit hic peccau per lava- crum et poenitentiam ; facta illic examinai per ignem et tocineiita. Si ergo , inquies , cum et mala fecero

pauca , propter unum ejiciar , et a regno excidam , cur mala omnia non operor? Ingrati servi est oratio r sed tamen hanc quoque dissolvemus oratroneni. Ne mala opereris , ul tibi ptosis : nam a regno quidem omnes slmiUter excidemus; in gehenna auicm non easdem poenas dabimus omnes , sed hic quidem ma- jores , ille vero mithores. Nam st tu quidem et ille despexeritis , cl qui in multis el qui in paucis pec- cat , similiter e regtio excidetis : si autem non simi- liter despexerilis , sed alius quidem magis, alius vero minus, in gehenna sentietis diflereiitlam. Cur ergo niinalur iis qui non dederunt eleemosynam , 008 esse abituros iii ignem ; neque solum in ignem, sed qui paratus est diabolo et angelis ejus ? cur et qua de causa ? Deum nihil xque irriial , ul si amici injuste Ixdantur. Nam si oportet diligere inimicos ; qui etiam amicos aversatur , el eaX in hoc deterior gentibus, quod non merebitur supplicium? Quamob- rem bic magnitudo peccati jure fecit eum abire cun diabolo : Vae enim ei qui non facit eleemosynam. Si lioc^autem erat in Veteri , multo magis in Novo Te- stamento : si ubi erat concessuro possidere peciinbs, eisque frui et eas curare, tanta gerebatur cura opis ferendae pauperibus : quanto magis ubi jubemur om- nia ejicere ? Nam quid illi non faciebant ? Deeimas et rursus decimas praebebam : orphanis , viduis , proselytis succurrebant. Sed niibi quidam admirans dicebat. Ille dat decimas. Quanto est hoc picnmn probro et dedecore , si quod apud Judaeos noii habe- batur in admiratione , lioc apud Christianos factum est admirabile? Si tunc erat periculum decimas omittere , cogita quantum nunc sit. Rursus ebrietas non habet beredltaiem regni. Sed quid csl quod di- citur a mullis ? Si ego el ille iisdem leneimir , non est parva consolatio. Quid dicemus ? Certe non erit idem tuum el illius supplicium ; alloquin autem itee lioc est consolatio. Tunc enim malorum societas h.v bet consolationem , quando mala qux patimur fue- rint proportione paria : quando autem exsuperarint, et m mente excedamus cifcceriiit , non amplius si- nunt aliam habere consolationem. Dic enim ei qui male mulctatus in ignem est injectos , Ilie aut ille hoc patitur ; ne sentici quidem consolationem. Non- ne omnes simul perierunt Israelltae? qoaiiinam lioc cis attulit consolationem ? annon lioc ipsum eos ma- jori dolore afAciebat ? Et ideo dicebant , Periimus , interiimus, consumpti suiiius. Quoniam est ergo hrac consolatio ? Frustra nos liac spe consolaniur. Una soU est consolatio , in illum qui exstingui non potest ignem non incidere : eis autem , qui incidere , non licet assequi consolationem : ubi est stridor dentium, ubi fletus , ubi vermis qui noii moritur , ubi ignis qui non exstinguitur. Omninoiie ullam senties, dir, quaeso , consolatioiiciii , cum sis in afflictione et an- gustia? dc extero enim eris apud tc· Ne, qoxso el rogo, nc nos temere decipiamus , et his verbis consolemur , sed ea faciamus qux nos poterunt ser- vare. Cum Christo consessus est tibi propositus , et Ctt de bis curiose scrfitarts ? Si nullum esset aliud

S5 IN £PIST. AD EPHES.

elov ο6δΙν ώφελήαώμεν, outt οδτοκ «1α£λευ«όμ&6α c4 ^ βασιλείαν· Πόθεν βηλον; Άπ6 των τά τά- λαντα τηα·τευΟ<ντ«>ν· οΕχετών· ^ΕχεΓ γάρ πάσα ή Αρετή άκ^^ης ήν, χα\ ού^ν λλέλειπτο « άλλ* λπειδή «ερίτήν έ^αοΕαν όχνηρ6ς γέγονεν, εΙχάεως.έξεβάλ- λετα. *Έατι χα\ άπ6 λοιβορΕας μένης είς γ^ενναν έμχεαεΖν · *0 γάρ φησί, τφάί^βΛρφ αύτον^

^οχος Sarui βΐς r^r yisrrar τον Λνρός, K&V άιεαντά τις xατoρθώqf, ύβρκττής Sk ή, ούχ είσ- εΧεύαεται. Και μή τις ώμ^τητα χαταγινωσχέτω τοΟ θεού, εΙ τους τούτο έπταιχέτας έχβάλλει της βασι- λείας τών οΰρανών. Κα\ έπ’ άνθρώΐεων, χ&ν ΐ^ιουν των παρανόμων έργάσηταί τις, έξέπεσε της του βα- σιλέως βψεως, χάν νόμον Ινα των χειμένων παραβή * χαν συχοφαντήίη χατηγορών, άπιΟλεσε τήν άρχήν"· χάν μοιχεύση χα\ άλφ^, Ανάξιος γέγονε * χάν μυρΕα ^ χατωρΟοηΐως , άπόλλυται * χάν φόνον έργάση- ται, χαΐ όεΐ]^ή, χαι τούτο Ιχανόν αύτόν διαφθείραι. 1·Π ^ οΐ Των Ανθρώπων νόμοι τοσαύτης άπολαύουσι της φυλαχης, πόσφ μάλλον οΐ του Θεουί *Αλλ' άγαθός Ιση, φηαί. Μέχρι [50] τίνος τ^ν μωρόν τούτον λόγον φθεγγόμεθα; Mωf^v βλ είπον, ούχ ότι ούχ άγαθός Ισην« άλλ* ότι τήν Αγαθότητα αύτου νομίζομεν είς ταύτα χρηαίμην ήμίν είναι, χαίτοι μυρία πολλάχις θιολεχθέντων ήμών περ\ τούτου. *Αχουε γάρ τής Γρα^ς λεγοναης * *0 οίκηρμός αύ·

του ό χοΜ)ς τό χΛήθος τώτ άμαρτιώκ μου έξιΛά- trsrai. χωλύει λέγειν ήμάς, '0 οΐχτιρρώς αυτού * μήγένοιτο * ού τούτο παραινεί, iilk βούλε- ται ήμάς xsl συνεχώς τούτο λέγειν, χα\ όιά τούτο πάντα χινεί ϋαύλος* άλλά όιά τά έξης* Μή έπΙ τούτιρ, φησί, θαύμαζε τού θεού τήν φιλανθρωπίαν, έπΙ τφ άμαρτάνειν, χα\ λέγειν* Όίχτιρμός αύτον νό aJi\0o^ τάτ άμαρτιώτ μον έξ^άαέται^ ό*. Διά γάρ τούτο τοσαύτα χα\ ήμείς περ\ άγαΟότητος όιαλεγόμεθα, ούχ ίνα ταύτη θαββούντες πάντα π^^τ- τωμεν, έπεί ή άγαθότης έπ\ λύμη τής ήμετέρας ίστοη οωτηρίας, άλλ* Γνα μή άπογινώσχωμεν έν τοίς άμαρ- τήμασιν. Αλλά μετανοωμεν« Τόγάρ χρηστόν τού θεού είς μετά'/οιάν σε άγει, ούχ είς πλεΐονα χαχίαν. Εί μοχθηρός γένη όιά τήν χρηστότητα, συ όιαβάλ- λεις μάλλον- αυτήν παρά τοίς άνθρωποις * πολλούς γάρ όρώ χατηγορούντας τής μαχροθυμίας τού θεού· *θστε όίχην όώσεις, ούχ είς 0έον αυτή χρησάμε- νος· Φιλάνθρωπος ό θεός; άλλά χαλ όίχαιος χρι- τής. 'Αμαρτίας συγχωρων; άλλά άποόίόωσιν έχάστω χότά τά Εργα αύτού. Υπερβαίνει άόιχίας, έξαιρεί Ανομίας; άλλά χαλ έξέτασιν ποιείται. Πώς ούν ούχ Ιναντία ταύτα ; Ούχ έναντια, άν τοίς χρόνοις αύτά όιέλωμεν. Εξαιρεί Ανομίας ένταύθα χαί 0ιά λουτρού χα\ όιά μετανοίας * έξέτασιν ποιείται τών πεπραγμέ- νων έχει όιά πυρός χα\ βασάνων. *Αν τοίνυν έργασά- μενος ώ, φησλν, όλίγα χαχά, χάΐ 0ι' έν αύτών έχβάλ- λωμαι χα\ της βασιλείας έχπίπτω, τίνος ένεχεν ούχ έργάζοματ πάντα χαχά ; Άγνώμονος οΙχέτου ό λόγος * ι^ήν άλλ* όμως χα\ τούτον έπιλυσόμεθα τόν λόγον. Μή έργάζου τά χαχά, ίνα σαυτόν ώφελήσης * βασι- λείας μέν γάρ πάντες όμοίως έχπεσούμεθα, έν 0έ γεέννη ού τήν αύτήν όώσομεν βίχην πάντες, άλλ’ δ μέν μείζονα, ό 0έ ήμερωτέραν. Εί μέν γάρ σύ χά- χείνος χατε φρονήσατε, χα\ δ τά πολλά χα\ δ τά δλίγα όμοίως έχπεσείσθε τής βασιλείας * εί όέ ούχ

* Horel. ιοείο,τάλοιντα πιβτευθέντα. k Ante άλώ supplendoB censet Dunaus χ)ωκή«, vel· abquHl aSuile.

CAP. ir. HOMIL. IV. 50

όμοίως κατεφρονήσατε, άλλ’ ό μέν μείζον, ό όθ έ^ττον, έν τή γεέννη τής όιαφοράς αίσθήσεσθε. Τί ούν, φησιν, άπειλβί τοίς έλεημοσύνην μή όεόωχόσιν, είς τό πύρ άπελεύσεσθαι, χαΐ ούχ άπλώς είς τό πΰρ, άλλ’ είς ήτοιμασμίνον τφ όιαβόλφ χαΐ τοίς άγ^ έ- λοις αύτού ; τίνος ένεχεν, χα\ όιά τί ; ”Οτι ούόέν ούτω τόν θεόν παροξύνει, ώς τό τούς φίλους άόικεϊν. Εί γάρ τούς έχθρούς φίλείν όεί, ό και τούς φίλούντας άτεοστρεφόμενος, χα\ τών Ελλήνων χατά τούτο χεί- ρων ών, τίνος ούχ Ισται χολάσεως άξιος; Ώστε έν- ταύθα τό μέγεθος τού άμαρτήματος μετά τού όιαβό- λου τόν τοιούτον είχότως έποίησεν άπελθείν. Ούα\ γάρ τφ έλεημοσύνην, φησί, μή έργαζομένψ. Εί 0έ έπΙ τής Παλαιάς τούτο ήν, πολλφ μάλλον έπ\ τής Και- νής- εί ένθα συγχεχώρητο χρημάτων κτήσις χαΐ άπόλαυσις χα\ επιμέλεια, τοσαύτη πρόνοια έγένετο τής είς τούς [51] πένητας βοηθείας, πόσω μάλλον, ένθα χελευόμεθα πάντα βίψαι ! Τί γάρ ούχ έποίουν έχείνοι ; Δεχάτας, χα\ πάλιν όεχάτας έτέρας παρεί- χον * όρφανοίς, χήραις, προσηλύτοις έπήρχουν. Άλλά έμοί τις θαυμάζθ3ν τινά έλεγε * Δεχάτας όίόωσιν ό όείνα. Πόσης αίσχύνης τούτο γέμει, εί ό έπ\ τών *Ιου- όαίων ούχ ήν θαυμασμού, τούγρ έπΙ τών Χριστιανών θαυμαστόν γέγονεν ; ΚΙ τότε χίνόυνος ήν, τό όεχάτας άπολιπείν, έννόησον όσον έστί νυν. μέθη πάλιν ού κληρονομεί τήν βασιλείαν. Άλλά τίς ό τών πολ- λών λόγος ; Ούχούν εί χάγώ χάχείνος έν τοίς αύτοίς, ού μικρά παραμυθία. Τί ούν Αν είποιμεν; Μάλιστα μέν, ού τής αυτής σύ χάχείνος Απολαύσεις τιμωρίας* άλ).ως όέ, ούόέ παραμυθία τοΟτό έστι. Τότε γάρ ή κοινωνία τών παθών έχει παραμυθίαν, 'όταν, σύμμε- τρα ή τά δεινά * όταν 0έ ύπερβαίνη, χα\ έν έχστάβει ήμάς ποιή, ούχέτι άφίησι λοιπόν έχειν παραμυθίαν· Είπέ γάρ τφ χαταιχιζομένφ χα\ είς τήν πυράν έμβε- βηχότι, ότι Καέ ό δείνα τούτο πάσχει * άλλ* ούόέ αί- σθήσεται τής παραμυθίας. ΟύχΙ πάντες · όμοϋ άπ- ώλοντοοί Τσραηλίται ; ποίαν τούτο αύτοίς παραμυθίαν έ^ρεν; ούχ\ μάλλον αύτό τούτο αυτούς έλύπει; Διό χα\ έλεγον* ’Απολώλαμεν, έξο>ώλαμεν, παρανηλώ- μεθα. Ποία τοίνυν αύτη παραμυθία ; Μάτην έαυτούς πάραμυθούμεθα ταύταιςταίς έλπίσι. Μία μόνη παρα- μυθία έστί, τό μή έμπεσείν είς τό πύρ έχείνο τό άσβεστον * έμπεσόντα όέ ούχ ένι παραμυθίας τυχείν, ένθα δ βρυγμός τών δόόντων, ένθα δ κλαυθμός, ένθα σχώληξ Ατελεύτητος, ένθα πύρ άσβεστον. Εννοήσεις γάρ όλως τινά, είπέ μοι, παραμυθίαν, έν τοσαύτη θλίψει χα\ στενοχωρίφ ών ; έν σαυτφ γάρ έση λοιπόν· Μή, όέομαι χαίπαραχαλω, μή έαυτούς ειχή άπατώμεν, χαΐ τούτοις τοίς λόγοις παραμυθώμεθα, άλλά ταύτα πράττωμεν, Απερ ήμάς σώσαι όυνήσεται. Συγχαθί- σαι τφ Χριστφ πρόκειται, χα\ σύ περ\ τούτων άχρι- βολογή; Εί γάρ μηόέν έτερον ήν άμάρτημα, ύπέρ τών βημάτων τούτων πόσην χόλασιν ήμάς έχρήν ύποστηναι, ότι ούτω νωθείς» ότι ούτω ταλαίπωροι χα\ βφθυμοί έσμεν, ώς χα\ τοσαύτης προχειμένης τιμής ταύτα λέγειν ; Ώ πόσα στενάξεις, όταν άχούση τότε τούς χατωρθωχότας χαλουμένους έπΙ βασιλείαν χαι τιμωμένους ! όταν ί0ης άπό όούλων χα\ άπό όυσ- γενών δλίγα χαμόντας ένταύθα, τού θρόνου μετέχον- τας έχεί τού βασιλικού διαπαντός I Ούχ\ τής χολά- σεώς σοι ταύτα χείρονα έσται; Εί γάρ νύν δρών εύόοχιμοΰντάς τινας, χα\ ούόέν πάσχων χαχόν, πάσης τιμωρίας χείρον τούτο νομίζεις, χα\ ύπό τούτου μό-

* Codei onus, τούτο χάσχη. Φέρει παραμυθίαν; ούόα- μως. Τί λέγω παραμυθίαν; ουοέ αίσοήσεται δ τοιούτος πει- ραμυθίας. ΟύχΙ πάντες.

57 S. JOANNIS CHHYSOSTOMI ARCHIEP. GONSTANTINOP. SS

νου<5ΐ9ΐ9θείρν;, καΐ ικνθείς σαυτ6ν, SetxpOsec, x(A έαυτο^ς τοΖς τοκούτοις ^ήμασιν, αλλά προαέ)μι>μεν, μορίων βίναι θανάτων κρίνεις άζιον, τι τότε ύτκ)· χολ ψρο^^ίζωψΛ^ της έαυτών σωτηρίας^ άρετηις στήαη ; ΕΙ γάρ μή γέεννα ξν, αυτή ή ίννοια τής βα*- άπιμελώμεθα» χώ πρ^ς τήν των Καλών έρτααιαν σιλείας ο6κ ήν Ικανή άχολέσαι χα\ [52J θιαφθεϊραι; Ιαυτοϋς θιεγε^ρωμεν, ?να χαταξιωθώμεν τυχεκν Κα\ δτι τοοτο ούτως ίξει , Ixavtv από τής πείρας τών της τοσαύτης δάξης έν Αρίστφ *1ηοοΰ τψ Κυρίψ πραγμάτων μαθεΐν* Μή «οίνον εΙκή ψύχαγωγώμεν ήμών.

ΟΜΙΛΙΑ ΕΜ

Αιό μνΨΐμοτ8ύε€Β « 6ti ύμεΤς άοτβ t& Mrri έτ capnly οΐ Λεγόμενοι άχροβνστία ύΛό τής Λεγο· μέττμ: περιτομής έτ σαρκϊ χειροΑοιι\τοο · δτι ^τε άτ τφ χαιρψ έκεΐτφ χωρ\ς Χρίστο Γ% ά:ιηΛ· Λοτριωμέτοι τΐ}ς αοΛιτεΙας τον 7σραήΑ, ξένοι τώτ διαθηκών τής έχαγγεΛίας^ έΛχιΒα μή έχονίες^ χαΧ Αθεοι έτ τφ χοσρφ.

α'.Βολλάβείχνυαιτου ΘεοΟ τήνεΙςήμΙς φιλανΟρω· πίαν πρώτον· δτι 6ι* έαυτου Ισωσε* χα\ θι* Ιαυτοΰ τρόπιρ τοιούτφ* δεύτερον, δτι τίνας δντας Ισωσε* τρίτον, δτι πού άνήγαγε. Ταυτα γάρ πάντα χα\ χαθ* έαυτά μεγίοτην Ιχει ^ήν άπδδειξιν τής φιλανθρωπίας αύτου* χαΐ ταύτα πάντα χινεΤ νυν γράφων ό Παύ- λος·. Είπεν, «δτι νεκρούς δντας τοίς παραπτώμσσι, χα\ τέχνα δργής, Ισωσε* νυν λέγει xaV τίνων Ιποίη- σεν ίσους. Δίδ, φησ\, μνημονεύετε. Έθος γάρ ήμίν &πασιν, δταν έχ τής πολλής εύτελείας είς άντίρρο- πον, ή χα\ μείζονα τιμήν άναχθώμεν, μηδΙ μεμνή- σθαι τών Κροτέρων, Ιντρεφομένοι; Ιχείνη τή δύξη. Διά τοΰτδ φησι, Αώ μνημονεύετε, Διδ, ποιον; *Ότι Ιχτίσθημεν έπ* Ιργοις άγαθοΓς. Τούτο 61 Ιχανδν ήμάς πείσαι τής άρετής έπιμελείσθαι. Μνημονεύετε, Μχανή γάρ ή μνήμη έχείνη εύγνώμονας περί τδν εύεργέτην ποιήσαι. *Οτι ύμεΤς χοτε τά έθνη, *Ορα πώς τά πλεονεκτήματα τά Ίοοδαιχά χαθ- αιρεί, χα\ τά Ιλαττώματα τών ΙΟνών θαυμάζει, &περ ούχ ήν Ιλαττώματα, άλλ* άπ6 τού τρόπου χα\ τού βίου έχατέρους πείθει. 0/ Λεγόμενοι ή άκροθυοτία, Έν βήμασιν ήν ή τιμή, έν σαρχ\ τδ προτέρημα · ουθΙν γάρ Ιστιν ή άκροβυΟτία, ούδΙν ή περιτομή. Ύχό τής Λεγο^ιένης, φησ\, χεριτομής έν’οτάρκΐ χειροποιήτον,^Οτιήτε έν τφ χαιρφ έκείνφ ^ζωρϊς Χρίστον^ άχηΛΛοτριωμένοι τής χοΛιτείάς Vov ΊσραήΛ, χαΐ ξένοι τών διαθηκών της έπαγ· γεΛΙας, έΛχΙδα μή έχοντες^ χαΐ άθεοι έν τφ χό- σμφ, 'ΓμεΤς οΐ ύπδ Ϋοοδαίων τούτο, φησί, καλού- μενοι. Τί δήποτε δέ μέλλων δειΧνύναι τήν εύεργεσίαν αΰτών Ιν τούτφ γενομένην, έν τψ χοινωνήσαι αυτούς τφ Ισραήλ, πάλιν τδ αξίωμα τύ Ίσραηλιτικδν ού Χαθαιρεί, άλλ’ [35] έν τούτοις έτπιίρεί αύτό ; Έν τοϊς άναγχαίοις έπαίρει, έν τούτοις δέ χαθαιρεί, έν οΓς οΰκ Ιχοινώνησαν. Προϊών γάρ, φησί* ΧνμχοΛΐται τών Αγίων άστέ, χαΐ οΐχειοι τού θεού, 'Όρα πώς ού χαθαιρεί. Ταύτα, φησιν, άδιάφορά έστι. Μή νομί- βητε, φησίν, δτι περιτομής ούχ έτύχετε κα\ έν άχρο- βυστίφ έστέ, διαφοράν τινα είναι. Τδ γάρ χαλεπόν τούτο ήν, τδ χωρ\ς τού Χριστού είναι, τδ τής πολι- τείας άπηλ).οτριώσθαι τού Ίσρεήλ · τούτο δέ ού πο- λιτείαι · τδ δέ ξένους είναι τών διαθηκών τής έπαγ- γελίας, τδ μή Ιχειν έλπίδα τήν μέλλουσαν, τδ άθέους

• Γοό.» unus, χαΐ ταοτα κοιν^ νυν γράφων ό Παύλος, quft lectio optime quadrat. Sed alii omnes xiveT pro χοινξ ha- lant. Uiosi tamen, etxoiv^ proxivti substituere volebam. Sed cum alia lectio feri i poUit, et in aliis omnibus exem- plaribus habeatur, a proposito dcstiii.

είναι έν τφ χόσμφ τούτφ, ταύτα πάντα έχείνων ή^· Είπε περ\ τών ούρανίων πραγμάτων, λέγει χαλ περί τών έπ\ γης, έπέιδή μεγάλήν ^ανεΤχον περ\ αύτών οΐ Ιουδαίοι. Ουτω χαΐ ό Χριστός παραμυθούμενος τούς μαθητάς, μετά τδ είπείν. Μακάριοι οΐ δεδιω^ γμένοι ενεχεν δικαιοσύνης^ δτι αυτών έσζιν ή βασιΛεΙα τών ούρανών, τδ Ιλαττον τίθησίν; Οΰ'πΛ γάρ, φησ\ν , έδΙωξαν τούς Αρορήτας τούς χρό ύμών. Τούτο γάρ πρδς μέν τδ μέγεθος Ιλαττόν έστι, πρδς δέ τδ έγγύς ε!ναι χα\ πιστεύσαι, μέγα χα\ Ιχα- νδν, κάλ πολλήν Ιχει τήν Ισχύτ. *Άρα τούτο ήν τδ πολιτεύεβθαι. Ούχ είτιε, Κεχωρισμένοι,άλλ', Άπΐ}4- Λοτριωμ^νοι τής αοΛιτείας, Ούχ είπεν, Ού προσ- έχοντδς, έ^λ', Ούδέ μετεχοντες, ναΧΕένοι, Πολλή τών βημάτων ή Ιμφασις, πολύν δειχνύσα τδν χωρισμόν. Έπελ κα\ Ίσραηλίται της πολιτείαις ήάαν έχτός, άλλ' ούχ ώς άλλότριοι, άλλ' ώς βφθυμοι, χα\ τών δια- θηκών έξέπεσον, άλλ* ούχ ώς ξένοι. Τίνες δέ ήσαν αΐ διαΟήχαι τής έπαγγελίας ; Σοϊ χάί τφ σχέρματί σου ^ώσο>, φησ\, τήν τάύτην^ Χα\ δσα Ιτερα έπηγ- γείλατο. ΈΛχΙδα^ φηάΐ, μή έχοντες\ aeal άθεοι, Καίτοι θεούς προσεχύνουν, άλλ* ούχ ήσαν* ού γάρ έστί τι είδωλον. Νννϊ δέ ένΧριστφ Ιησούς ύ^ιείς^ οΐ χοτέ δντες μακράν^ έγγύς έγενήθητε έν τφ αίματι τού Χριστού, Αυτός γάρ έστιν ij βΙμήνη ήμών, ό Χοιήσας τά άμφότερα έν^ ό χύ μεσάτοι- χον τού φραγμού Λύσας^ Η^ν έχθραν έν τή σαρνί αύτνύ· Τούτο ουν έστι μέγα, φησ\, τδ δτι είς τήν τών Ιουδαίων πολιτείαν ήλΟομεν ; Τί λέγεις ; άνεχ:- φαλαιώοατο τά πάντα τά έν τοίς ούρανοίς, χα\ τά έπΙ τής γης, χα\ νΰν περί Ισραηλιτών λέγεις ; ΝαΙ^ φησίν. *£χείνα μέν γάρ τή πίστει χρή παραλαμβά- νειν, ταύτα δέ και τοίς Ιργοις αύτοίς. Λ’ννΊ δέ, οη- σΙν, έν Χριστφ Ιησού, ύμεις, οΐ χοτέ δντες μα- χράν, έγγύς έγενήθητε χρός τ?μ· χοΛιτείαν, Τδ γάρ, μακράν, κα\τδ, έγγύς, προαιρέσεώς έστι μόνης: Αυτός γάρ έστιν ή εΙρήνη ήμών ό αοιήσας τά ύμφόίβρα έν,

Τί έστι, Τά άμφότερα έν; Ού τούτο λέγει, οτι είς έκείνήν τήν εύγένειαν ήμας ήγαγεν, |δέ] άλλ* δ:ι χα\ ή μάς, κάκείνους είς μείζονα* πλήν ήμών *» μεί- ζών ή ευεργεσία* Τοίς μέν γάρ έτιήγγελτο, χα\ έγγύ- τεροι ήσαν,·ήμϊν δέ ούδέ έττήγγελτο, χα\ τ^ββωτέρω ή μεν. Διό φησι · 71ά δέ έθνη ύχέρ έΛέους δοξάσαέ τύν θεόν, ΈπηγγειλΛίο μέν γάρ τοίς *Ιτραηλ(ταις, αλλά άνάξιοι ήσαν * ήμίν δέ ούδέν έπηγγείλατο, άλλά καΐ ξένοι ήμεν * ούδέν χοινδν είχομεν πρδς αύτούς, χα\ έταιίησεν ή μάς Ιν, ούχ ήμάς έχείνοις συνάψας, άλλά καΐ έκείνους χα\ ήμάς είς Ιν συνάψας. Υπό- δειγμα δέ έρώ* ΎποΟώμεθα είναι άνδριάντας δύο, τδν μέν έξ άργύρου, τδν δέ έχ μολίβδου, εΤτα άμφοτέρους χαταχωνευθέντας, άνελΟείν χρυσούς τούς δύο. *Ιδού

1> Marg. Sav., τήν πολιτείαν ήμδς χάχείνους ήγαγεν, άλ/* ήμα; εις μείζονα. Δήλον δέ δτι ήμων.

57 IN RPIST. AD EPIIES

precatam· pro bis verbis qusniiiin nos oporteret sttbire supplieiuin ; quod simus adeo ignavi · miseri ei socordes · ui tanto etiaiu proposito pretio baec di* csDiiis? O quantum ingemisces , quando audieris eos qui bona egerunt vocari iu regnum et bonore afflei ? quando videris ex servis ei humili loco natis eos qui parum hic laborarunt · throni regii esse participes ? Aqiioq ea erunt tibi pejora punitione ? Nam si nunc quosdam videns prospere agentes, etiamsi nihil mali patiaris· boe omni supplicio gravius putas, discru- ciaris, leipsuni luges et lacrymaris , et te mortibus

. CAP. II. IIOMIL. Y. 5g

mille dignum esse censes : quid tunc patieris? Nam si n<m esset gehenna, ipsa dc regno cogitatio aiiiton suibeeret ad perdendum et ad aflerenditm inieriiiim ? Quod autem res ila sil se hahiuira , satis disci potest ex rerum experientia. Ne nos ergo temere oblecte- mus et consolemur hujusmcMli verius, sed attenda- mus , et salutis nostrae curam geramus, et de virtuto simos solliciti , et ad bona gerenda nos excitemus , ut digni habeamur qui tantam assequamur gloriam , iii Christo Jesii Domino nostro.

HOMILIA V:

Cat. 2. t. il. Propter quod memore* estote quod ali- qmdo vos eratis gentes in came, qui dicebamini pnepalium ab ea quee didiur circumcisio in came manufacia ; quia eratis illo in tempore sine Christo^

a/ioMii α conversatione Israel, et hospites testamento» run pronussionis, spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo·

i. Mulu ostendunt Dei benignitatem et amorem in homines : primum, quod per se salvos fecerit, et per le uU modo : secundo , quod cum quales eramus aVxos leeerit : tertio , quo nos deduxerit. Hxc enim omnia per se maximam babent indicalimieiu ejus be- oignilalis : et bsc omnia Paulus nunc scribens agitaU Dixit, qaod cum essemus mortui delictis et Glii irae, DOS salros fecerit : nunc dicit quibus nos fecerit aquales, et ideo dicit, Memores estote. Solemus enim omnes, quando ab humili admodum conditione ad cootnriain et ei ex adverso respondentem aut etiam majorem evecti fuerimus honorem, ne priorum quidem meminisse , ol qni illa nutriamur gloria. Propterea didt, Propter quod memores estote. Propter quod, qoodiiam? Quod creati sumus in operibus bonis. Hoc aaiem sufficit ad nobis persuadendum ul curam gera- mus virtutis. Memores estote. Sufficit enim illa me- moria ad gratos et memores reddendos in benefacto- rem. Quod vos aliquando gente*. Yide quomodo ea deprimat quibus Judaei praecellebant, et ea admirelur quibus gentes erant inferiores ; qiise quidem non erant hujusmodi nt inferiores eos redderent , sed a modo et viu uirisque persuadet. Qui dicebamini praputium. In verbis erat bonor , in carne prxrogativa : nihil eoim est praeputium , nihil circumcisio. Ab ea quat dfcitar, inquit, circumcisio in came manu facta. Quod eroHi Ulo tempore sine Christo, alienaii a conversatione Isreel , et hospites testamentorum promtssioms , spem non habentes, et nne Deo in mundo. Yos, inquit, qui hfic vocamini a Judxis. Cur autem cum esset osten- surus in hoc eis collatum fuisse beneiicium quod eos frctvii societatem habere cum Israele, rursus Israeli- lienm non deprimit dignitatem, sed eam in bis extol- lit? Extollit in iis qux sunt necessaria, in iis autem deprimit in quibus eis non fuit societas. Procedens ciiini dicit. Estis cives sanctorum et domestici Dei (v. 19). Tide quomodo non deprimit : llxc, inquii, sunt huiiffereolia. Ne existimetis, inquit, vos circumcisio- Patrol. Gr. LXIl.

nem non conseqiiiitos , oo quod sitis in pnepotio , aliquam habere differentiam. Hoc erat grave ac nio · lestum, quod essent sine Christo, quod essent alienati a conversatione Israel ', hoc autem non est conversa- tio ; quod vero essent bospiies testamentorum pru- roisslonis , quod non haberent spem futuram , quod essent in hoc mundo sine Deo : hxc omnia erant il- lorum. Dixit de rebus cxlestibus; dicit etiam de iis qiix sunt super terram, quoniam de ipsis Judxi ma- gnam habebant existimationem et gloriam. Ita etiam Christus consolans discipulos, postquam dixit, Beati, qui persequutionem patiuntur propter Justitiam, quoniam ipsorum est regnum calorum, ponit id quod est minus : Sie enim persequuti sunt prophetas qui ftserunt ante vos (Matih. 5. 10. 12). Nain hoc quidem, quod ad magnitudinem attinet, est minus : si spectetur autem quod prope sint et crediderint , est magnum et suf- Geiens, et magnam vim habet. Hoc ergo erat, hqbero conversationem. Non dixit, Separaii, sed, ABenati a conversatione. Non dixit. Non attendentes, sed, Neque participantes , et Hospites. Magna est verborum em- phasis, magnam ostendens separationem. Nam etiam Israelitx erant extra conversationem , sed non tam- quam alieni , veru^n tamquam pigri et desidiosi , et exciderunt a testamentis, sed non tamquam peregrini. Qiixnaro autem erant lesiainenta promissionis ? Tibi et semini tuo dabo terram hanc (Gen. 13. 13), et qua- cumque alia promisit. Spem, inquit, non habentes, et sine Deo. Atqui deos adorabant , sed non erant : ido- luin enim nihil est. 13. Nunc autem in Christo Jesu , vos, qui aliquando eratis tonge, facti estis prope in san- guine Christi. 14. Ipse enim est pax nostra, qui fecit uiraque unum , et medium parietem maceria solvens , inimicHias in carne sua. Hoc est ergo, inquit, magnum, quod venimus in Judxoriini conversa lioiieni ? quid dicis? quacumque sunt in cxlis et quae sunt in terra instauravit et in unam summam redegit, et nunc dicis de Israelilis? Certe, inquit. Nam illa quidem Gde oportet assumere , hxc autem etiam factis ipsis et operibus. Nunc autem in Christo Jesu, inquit, vos φα aliquando eratis longe, facti estis prope ad conversatio- nem. Nam illud longe et illud prope, est solius liberi arbitrii et electionis. Ipse est enim pax nostra qui fecit utraque unum.

2. Qnid hoc esi , Vtraque unnm? Non lioc dicit,

3

S!» S. JUAT9N1S CHRYSOSTOMI

quod' no8 eveicrii nd illam generis nobilitaieni, sed t:t quod nos el illos ad majorem ; majus laineii est Imuencium quo nos affecli sumus. Nam illis quidem et promissum fuerat, et erant ipsi propinquiores; nobis autem nec promiserat, et eramus longius. Quam- obrem dicit, Gentes autem pro nnserieordia glorificare Deum (Roni, 15. 9). Promiserat quidem Israclitis, sed erant indigni ; nobis autem non promiserat , sed hospites eramus : niliil erat nobis cum ipsis commune, el nos fecit unum, non nos illis conjungens, sed nos et illos unum faciens. Dicam autem exemplum : pona- mus esse duas statuas, unam ex argento, alteram ex plumbo ; deinde ambas fusas et conflatas prodiisse aureas. Rcce duas unum fecit. Aut etiam aliter : sit unus^servus , alius in filium adoptatus ; ambo autem euindem adorent , hic quidem declaratus cum sit fi- Ifus , ille vefo fugitivus , el qui ne patrem quidem riovil : deinde fiant ambo heredes , et germani filii. Ecce ad unum honorem sunt perducti : duo facti sunt unum, ille quidem bum venisset e longinquo, hic vero cum e pnipinquo, et magis est germanus quam ante- quam offendisset. Mediun^^ inquit, parietem maceriaf salvens. Quis est medius paries? Jmmiciiias, ait, in carne sua. 15. Legem mandatorum tn decretis evacuans. Nonnulli quidem dicunt , quod lex sil medius paries inier Judaeos el Graecos : ideo legem dixit, inqtiiuiU, quod non sivit ipsos misceri ; mihi autem non ita vi- detur ; sed inimicitiam in carne medium parietem dicit, qui nos ambos a Deo separet , sicut dicit pro- pheta : Annon peccata vestra separant inter me ei vos (Isai. 50. 2)? Et jure : tamquam medius enim paries inimicitiae erant,· quae ei intercedebant cum Juda?is et Graecis. Cum esset autem lex , non solum non solve- bantur, sed etiam magis crescebant : Lex enim, inquit, iram operatur (Rom. 4. 15). Ut ergo Illic dicens. Lex iram operatur, non el totum adseribit, sed subauditur, quoniam transgressi sumus : ita liic quoque eam dicit medium parietem, quoniam dtim ei non obeditur, fa- ciebat inimicitias. Lex erat sepes; sed ea quidem erat ut lutos redderet , et ideo etiam nominata est sepes ut circunisepireu Audi enim rursus prophetam dicen- tem : Et sepem illi circumdedi {Isai. 5. 2) ; el iterum. Abstulisti sepem ejus, et vindemiant eam omnes qui transeunt per viam (Psai. 79. 13). Tuiamentum ergo dicit. Et rursus , Auferam sepem ejus , et erit in con- culcationem ; et rursus, Leqem dedit in auxilium (IsaL 5. 5. et 8. 20) ; et iterum , Faciens misericordiam et judicium Dominus, nolas fecit justificationes suas Israeli {Psal. 102. 6. 7). Facta est autem medius paries, non eos tutos reddens, sed cos a Deo separans. Ejus- modi est medius paries qui esi a sepe. Cujtisinodi autem sit ea declarat, subjiciens : Inimicitias in carne sua. Legetn mandatorum evacuans. Quomodo ? Ut qui circumsepserit et inimicitias illic solverit. Nec hoc solum eam solvit, sed etiam per ejus observationem. Quid enim, si liberali essemus a priori transgressione, rursus autem eam iiecesse haberemus servare? Rursus idipsiim esset : sed eam quoque solvit : Legem enim , inquit, mandatorum in decretis evacuans, Papu*, quania

ARCHIEP. CONSTANTINOP. 40

bciiigiiitas ! dedit nobis legem Servandam : qiinniaiii autem non servavimus, cum oporteret puiiirs Icgeni s^dvit : ut si quis cum puerum tradidisset p:edagogo, quoniam non obedit, etiam a paedagogo liberaverit et abduxerit. Quantae est hoc benignitatis ? Quid est , In decretis evacuans? Magnam, inquit, hic ponit difle- reiiUam mandati el decretbruin. Aut fidem dicit , ipsam focans decretum; a sola enim iule salvos fecit : aut praeceptum, sicut dicebat Christus , £go att/eni dico vobis, ne omnino irascamini {Matth. 5). Hoc esi. Si credideris quod Deus eum excitavit a iiioriuis , salvus eris. Et rursus. Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo (Rom. 10. 8).

3. Ne dixeris , Quis ascendet in caelum , aut quis descendet in abyssum, aut quis ipsum sustulit c mor- tuis ? Pro vita fidem introduxit. Nam ut non temere salvos faceret, et ipse fuit punitus, et fidem ab eis exegit per decreta. Ot duos condat in se*netipsum in unum novum hominem. Vides non G necum fa- ctum Judaeum , sed el hunc et illum venientes ad alterum statum? Non ut hunc alium faciat, legem evacuavit, sed ut duos condat ac creet. Et recte ubi - que usos est nomine , Condat. Nec dixit , Mutet , ut ostenderet efficaciam ejus quod facium est , et quod etiamsi creatio cadat sub aspectum , illa tamen non est haec minor , et quod de caelero non sit nobis re- siliendum a rebus naturalibus. Ut duos, inquit, con- dat in seipso : hoc est , per seipsiim. Non alii hoc mandavit, sed per scipsinn, cum el hunc el illum fu- disset el conflasscl, unum produxit admirabilem , cum ipse hoc primum factus esset : quod est majus priori creatura. Hoc est enim , In semetipso , cum ipse primus formam praebuerit el exemplar. Nam cum hinc tenuisset Judamm el illinc Graecum, et ipse fuisset medius, et eos commiscuisset, et qiiidipiid eo· ruin erat abalienatum delevisset, desuper refluxit per ignem et aquam : non utique per aquam el ter- ram, sed per aquam el ignem. Factus est Judmiis circumcisus , factus est maledictus ; factus csl Grji:- cus extra legem, eli.im supra Grxeos et Judoios. In unum novum, inquit, hominem. Faciens pacem ipsis : et ciim Deo , el inter sc. Non enim m.Ίncnles Juthei ei. Graeci essent conciliati ; nisi aiiicm a suo statu liberati ftiissenl, quomodo venissent ad alium majo- rem ? JudxMiS enim tunc Gr.rco conjungitur, quando factus fuerit fidelis : ut si quidam , si sint duo habi- tacula, inferne et superne unum admirandum el ma- gnum, non se potuerint mutuo videre donec fuerim superius. Faciens pacem; magis autem cum Deo : quod enim sequitur lioc ostendit. Quid enim dicit ? 16. Ut reconciliet ambos in uno corpore Deo per crucem. Non dixit, Conciliet, sed, Reconciliet, ostendens qu<>d antea humana natura erat ad conciliandum facilis, scilicet in sanctis et atile legem. In uno corpore , in· qtiii, suo quidem, Deo. Quomodo fit hoc? Ui qui pee- nam , inquit , quae debebatur ipse subierit per cru- cem. Interficiens inimicitias in seipso. Nihil esi his verbis magis proprium , nihil quod m.ijorem haheai emphasim. Mors ejus interfecit inimicitias . sauciavit

Μ IN EPIST. ΧΌ EPHES

tojc Φυο 8v έποίησβν^ *H xat ίτέρως · 5στω ό 3ουλος, ό υΙοΐΒΟίητος.* άμφ^βροι δέ αύτδν ιεροσ- χυνείτω^αν ·, ό μέν άιτοχήρυχτος ών παΤς,ό 8k δροι- ητης, χα\ ούδέ έγν€θχώς τδν χατέρα* είτα άμφδ- τεροι γιν^σβ«Α«αν χληρονδμοί, χο\ γνήτιος ικαΐδες. Ίδο« εις μίαν ήχθηβαν τήν τιμήν · οΐ δύο γεγύνασιν Ιν, 6 μέν έλΟων, ό δέ έγγύθεν, κα\ μ^ον

ή «pVw ή νροσχρουσαι γνησιώτερος. Τό μβσότοιχοτ^ φηΛ, Γον ρραγμον Λύσας. ΠοΜν έστι τδ μεσύτοιχον έρμηνενει, Tiir (χθρατέτ λέγων.

Tdr ν^μοτ τώτ έττοΛών kr Βόγμασι καταργήσας, Τινές μέν οτι Ό νδμο; μεσότοιχον · διά τούτο

τδν νόμον είπεν, δτι ούκ ήφίει τούς Ιουδαίους ττρδς τούς 'Ελληνας άναμίγνυσθαι. ΈμοΙ δέ ού τούτο δο» χέΐ'άλλά την δχθραν έντή σαρκΐ μεσότοιχον λέγει, τω χοινδν είναι διάφραγμα άτεδ Θεού διατεΐχίζον ήμας, καθώς ό τ.ροφήτης φησίν ΟϋχΙ αΐ άμαρτίαι νμώτ ^uoTwaiT άτά μέσοτ ύμωτ καί έμον ; Κα\ Εΐχότο»ς · ώς μεσότοιχον γάρ ήν Ιχθρα, ήν χαΐ ιερδς ΊφJδαίoυς εΤχε χα\ κρ^ς Έλληνας. Τού δέ νόμου δντος. ού μόνον ούκ έλύετο, άλλά χα\ ηΟξετο ' *0 γάρ ropoc» φησίν , όργήν καχΒργάζβχαι. Όσπερ ούν έχεΙλεγνν/Ο νόμος 6ργ\\γκατζργάζαχαι^ οόχαύτφ τδ ταν Ικιγράφει, άλλ\ έπειδή παρέβημεν, προσυπα- «θύεται * ούτω καΐ ένταύθα μεσότοιχον αύτόν φησιν» έκειδή καραχουόμενος Ιχθραν έποίει. Φραγμδς ό νδρο; ^ν, άλλ* ούτος έγένετο μέν άσφαλείας Ινεκεν * διδ κα\ φραγμδς ώνόμαστο, ινα ττεριφράττη. Άχουβ γέρ κάλιν τού προφήτου λέγοντο; · ΚαΙ φραγμόν αύτφ Μριέ&ηκα · κα\ πάλιν, ΚαΟβΐΛες τόν φραγ· ρότ θύτης, καΐ τρνγωσιν αύτήν Λάντχς οΐ Λαρα· χορχνόμονοι τίγν όδόν, Ούχούν ^ τήν άσφάλειάν Φησι. ΚαΙ πάλιν, ΚαθεΛώ τόν φραγμόν τώτου^ καί ioTOi είς καταχάτημα · καΐ πάλιν. Νόμον είς βοή- θειαν ίόωκε^ χα^ πάλιν. Ποιων έΛεημοσόνην καί χρίσιν ό Κύριος έγνώρισβ τά δικαιώματα αϋτοϋ τφ ^ΙσραήΛ. Γέγονε δέ μεσότοιχον, ούχέτι αύτούς ΐν άβφαΧεία χαθιστών, άλλά χωρίζον αύτούς άπδ τού θεού. Τοιούτον γάρ τδ μεσότοιχον τδ άτιδ τού φραγ- μού. Ποιον δά τούτο δηλων, έπάγβι, Τήν §χθραν έν rj σαρκϊ αϋτοΰ. Τόν νόμον των όντοΧων καταρ· γήσας. Πώς; Σφραγίσας, χα\ λυσας έχεί τήν έχθραν.

Ού τοότφ δέ μ0^ν Ιλυσεν, άλλά χαΐ τφ [55J φυλάξαι αύτόν. Tf ουν, εί της προτέρας παραβάσεως άπηλ- ^μεθα, πάλιν δέ αύτδν άναγχαζόμεθα φυλάττειν ; Πάλιν τδ αύτδ ήν * άλλά χα\ αύτδν έλυσε* Τόν νόμον γϊρτζοτόττοΛων^ φη®^ν, kv δόγμαϋι καταργήσας» ΒαβαΙ της φιλανθρωπίας * έδωχεν ήμίν νόμον , Γνα ηυλάττωμεν * έπει δέ ούχ έφυλάξαμεν, δέον χολα- α^ήναι, δ δέ χα\ τδν νόμον χατέλυσεν* ώς άν εί τις παιόίον παμαδούς παιδαγωγφ, έπβιδή μή ύτιαχούοι, χιΐ τού παιδαγωγού έλεύΟερον ποιήσειε, χα\ άπαγά- γκ. Πόσης τούτο φιλανθρωπίας; Τί έστιν, *Ενδόγ- μασι καζαργήσας; Πολλήν γάρ ένταύθα διαφοράν φησιν έντολής χαΐ'δογμάτων. Ή τήν πίστιν ούν φησι, δόγμα αύτήν καλών * άπδ γάρ πίστεως μόνης έσωσεν · ή τήν παραγγελίαν, καθώς Ιλεγεν ό Χριστός · Έγω δό ύμιν^ μτ[δό όργίοΟήναι δΛως. Τουτέστιν,

Έάν πιστεΰσης, δτι δ θεδς αύτδν ήγειρεν έχ νεκρών, βωθήση. Κα\ πάλιν, ^ Εγγύς σου τό ^μά έστιν έν τφ στόματί σον, καί έν τή καρδίςί σου.

* UoDs Codex, προσχρουσάτωσαν , quae lectio non sper-

I» Coislinianus anus habet ixcT, et sic legerat Iiitcr- prci.

. CAP. II. HOMIL. V. 40

Μή εΓπης, Τίς άναδήσεται είς τδν ούρανδν, ή τίς χαταδήσεται είς τήν άβυσσον, ή τίς αύτδν άνήγαγεν έκ νεκρών ; ΆντΙ βίου πίστιν είσήγαγεν. *Ινα γάρ μή εΙκή σώση, χαΐ αύτδς έχολάσθη,χα\ άπήτησεναύ* τους τήν πίστιν διά δογμάτων, '/να τούς δύο κτίσχ^ έν έαντφ είς ίνα καινόν άνθρωπον. Όρ^^ ούχ\ τδν Έλληνα γενόμενον Ιουδαίον, άλλά χα\ τούτον χάχείνον είς έτέραν χατάστασιν ήχοντας; Ούχ Γνα τούτον έτερον έργάσηται, τδν νόμον κατήργησβν, άλλ Γνα τους δυο χτιση. Κα\ χαλώς πανταχού τφ όνόματι χέχρηται τψ, Κτίση. ΚαΙ ούκ είπε, Μετα- βάλη, Γνα δείξη τδ ενεργές τού γενβμένου, κα\ δτι εΐ χα\ δρατδν ή χτίσις, άλλ’ έκείνης ούχ έλάττων, χα\ δτι ώς άπδ φυσικών πραγμάτων άποπηδάν ήμάς

ΧΡή λοιπόν. Ίνα τούς δύο^ φησ\, κτίση έν έαν^ τφ · τουτέστι, δι* έαυτού. Ούχ άλλιρ τούτο έπέταξεν, ^λά αύτδς δι’ έαυτού χαΐ τούτον χάχεΓνον χωνεύσας, ένα άνήνεγχε θαυμαστόν, αύτδς τούτο πρώτον γενώ με^· δπερ της προτέρας κτίσεως έστι μεΓζον. Τούτο γάρ έστιν, Έν έαντφ, αύτδς πρώτος τύπον παρασχών χα\ ύπόδειγμα. Ένθεν γάρ τδν Ιουδαίον χατασχών, κάχείθεν τδν Έλληνα, χαΐ μέσος αύτδς γενόμενος, χα\ συμμίξας αύτούς, καΐ πάν αύτών τδ άπηλλοτριώμένον άφανίσας, άνέπλασεν άνωθεν διά πυρδς χα\ ύδατος* ούκέτι δι’ Οδατος κα\ γης, ά)λά δι’ ύδατος κα\ πυρός. Γέγονεν Ιουδαίος περιτμη- γέγονεν έπιχατάρατος, γέγονεν Έλλην έκτδς νόμου, καΐ ύπίρ Έλληνας κα\ Ιουδαίους. ΕΙς ένα καινόν άνθρωπον^ φησί. Ποιων ειρήνην αύτοίς · πρδς τδν θεδν, καΐ πpbς άλλήλους. Ού γάρ άν μέ- νοντες καΐ Ιουδαίοι κα\ Έλληνες χατηλλάγησαν άν · μή άπαλλαγέντες δϊ τής οίκείας χαταστάσεως έκα- στος, πώς άν είς έτέραν μείζονα ήλΟον ; Ό γάρ Ίου-^ δαΓος τότε τψ Έλληνι συνάπτεται, δταν πιστδς γέ· νηται· ώς άνεΓ τινες,δύο οίκημάτο>ν δντων, κάτωθεν χαλ άνωθεν ένδς θαυμαστού καΐ μεγάλου, ούχ άν δυνηθεΓεν άλλήλους Ιδείν, έως άν άνω γένωνται. Ποιων εΙρήνην · μάλλον πρδς τδν Θεόν * τδ [56] γάρ έξης τούτο δηλοΐ. Τί γάρ φησι ; Καί άχοκατοΛΛάζη τούς άμφοτέρονς έν ένΙ σώματι τφ Θβψ διά τού σταυρού* Ούκ εΤπε, Καταλλάξη, άλλ’, "ΑποκαταΛ· Λάξη^ δεικνύς δτι πρδ τούτου ή άνθρωπίνη φύσις εύκατάλλακτος ήν, οΤον έπ\ τών άγίων κα\ πρδ τού νόμου. Έν ένΙ σώματι, φησί, τψ αύτού, τφ θεφ. Πώς τούτο γίνεται ; Τήν όφειλομένην δίκην αύτδς, φησ\ν, ύποστάς διά τού σταυρού. Αποκτείνας τήν έχβραν έν αύτφ. Ούδέν κυριώτερον τούτων τών λέξεων, ούδέν έμφαντικώτερον. Ό θάνατος αύτού, φησ\, τήν έχθραν άπέκτεινεν, έτρωσε κα\ άπώλεσεν, ούχ έτέρψ έπιτάξας, ούδ’ ένεργήσας μόνον, άλλά χα\ παθών. Ούκ είπε, Αυσας, ούκ είπεν, Άνελών, άλλ\ δ πάντων σφοδρότερον ήν, Αποκτείνας, ώστε μη- κέτι αύτήν άναστήναι. Πώς ούν άνίσταται; Άπδ τής πολλής ήμών κακίας. Έως γάρ άν μένωμεν έν τψ σώματι τού Χριστού, έως άν ώμεν ήνωμένοι, ούχ άνίσταται, άλλά χείται νεκρά* μάλλον δέ έχείνη ου- δέποτε άνίσταται* άν δέ έτέραν τέκωμεν, ούκέτι παρά τδν τήν προτέραν άνελόντα χα\ άτη)λέσαντα * σύ δή ώδίνεις έτέραν Τδ γάρ φρόνημα τής σαρχός, φησιν, έχΟρα είς Θεόν. Άν μηδέν φρονώμεν σαρ-

0 Coislin. udu^ άπολέσαντα, άλ>ά παρά σο( ή αΙτία, ωδίνεις έτέραν.

41 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI

xix6v, ού τεχθήβεται ίτέρα ,’ άλλά μενβΤ ή ειρήνη έχείνη.

Έννόησον γάρ δσον Ι9τ\ χαχ6ν, το^αϋται του Θεού «ραγματευσαμένου, Γνα χαταλλαγώμεν, χα\ άνύσαν- το;, itdXcv ήμΑς είς {χθραν έιτανελθεΐν. Ταύτην ούχ- <τι λουτρών, άλλ* ή γέεννα μένει, ούχέτι 4φεσις, άλλ* έξέταοις. Φρόνημα της σαρχός, τρυφή , σιβατάλη * r φρόνημα τής ααρχός, πλεονεξία χα\ πΑσα Αμαρτία. Διά τί φρόνημα σαρχός είρηται ; χαίτοι γε ούόλν άνευ ψυχής εΕργάσατο &ν >>. οο διαβάλλων τήν σάρχα λέγει, έπε\ χα\ όταν λέγη , Ψυχικός Ατθρωχος^ ού διαβάλλων τήν ψυχήν τοΟτό φηαιν, άλλ’ δτι ούχ άρχεί οΟτε σώμα, ούτε ψυχή χαθ' έαυτήν, μή τής άνωθεν ^πής άπολαυουσα, ιεοιήσαί τι γενναίον χαΐ μέγα· Διά τούτο ψυχιχά έχεΐνα χαλεΤ, & χαθ’ έαυτήν ή ψυχή έργάζεται * χα\ σαρχιχά έχείνα χαλε7, & χαθ* έαυτδτδ σώμα* ούχ έπει^ ταύταφυσιχά, άλλ’ έπει* δή μή άπολαύσαντα προστασίας τής έχείθεν, άπόλ- λυται. ΈπεΙ χαΐ οΐ όφθαλμοί χαλο\, άλλ* άνευ φωτδς μυρία^ργάζονται χαχά* τούτο δέ τής άσθενείας αύ* τών έστιν, ού τής φύσεως. ΕΙ δέ φυσιχά ήν τά χαχά, ούχ &ν αύτο?ς ποτέ είς δέον έχρησάμεθα * ούδέν γάρ έστι φυσιχδν χαχόν. TC οδν έστι σαρχιχά φρονήματα; ΑΙ άμαρτίαι. *Όταν γάρ αύτη χρατήση τού ήνιόχου μετεωρισθεισα, μυρία τίχτει δεινά. ’Αρετή γάρ σαρ- χδς τ6 ύποτετάχθαι τή ψυχή, χαχία δέ τ6 άρχειν ψυχής. "Οσπερ ούν δ Γππος χαλδς μέν χα\ εύσχελής, άλλ* ούχ άνευ ήνιόχου τούτο δείχνυται * οΟτω χα\ ή σαρξ τότε Ισται χολή, δταν αύτής τά σκιρτήματα περιχόψωμεν. [37] Άλλ’ ούδέ ήνίοχος δείχνυται άνευ έπιστήμης* χαΐ γάρ χαΐ αύτός έχείνων δεινότερα άνευ έπιστήμης έργάζεται. *Ωστε πανταχόθεν έφε- στάναι χρή * τδ πνεύμα, τούτο έφεστδς, τδν ήνίοχον Ισχυρότερον ποιε?* τούτο χαΐ τήν ψυχήν χα\ τδ σώμα καλλωπίζει. Καθάπερ γάρ ή ψυχή ένοΰσα μέν αύτφ, χαλδν αύτδ δείχνυσιν, βταν δέ αύτδ έρημώση τής οΐχείας ένεργείας χαΐ άποστή, χαθάπερ ζωγράφου τινδς τά χρώματα συγχέοντος , βίδέχθεια γίνεται πολλή, πρδ; τήν φθοράν έπειγομένου τών μερών έχά· στου « χαΐ τήν άνάλυσιν* ούτω χαΐ τδ πνεύμα δταν έρημον χαταλίτιη χα\ τδ σώμα χα\ τήν ψυχήν, χεί- ρων γίνεται χαΐ μείζων ή είδέχθεια. Μή τοίνυν, έιτειδή τής ψυχής Ιλαττον τδ σώμα, κάκιζε τούτο, Ούδέ γάρ έγώ τήν ψυχήν χαχίζειν άνέχομαι , έπειδή τού πνεύματος ούδέν Ισχύει χωρίς. £( δέ χρή τι ειπε7ν, μείCovός έστι κατηγορίας έ^ία ή ψυχή. Τδ μέν γάρ σώμα ούδέν άνευ τής ψυχής έργάσαιτο άν

b Daiieue conjicit, έργάσαιτο άν.

^ Hic Morelliaoa edtlio ρεΠβιη periodi δι* ,όμοιοτέλευ- fov omiserat.

ARCHIEP. CONSTANTINOP. 4Φ

δεινδν, ή δέ ψυχή πολλά χωρ\ς τού σώματος* χα\ γάρ χαΐ τηχομένου τούτου, χα\ού σχιρτώντος, πολλά έργάζεται έχείνη * χαθάπερ fΛ γόητες έχείνοι, οΐ μάγοι, οί φθονουντες, οΐ φαρμαχοέ, μέΰ^ιστα τήχουσιν αύτό. Άλλως δέ ούδέ ή τρυφή τής τού σώματος άνάγχης έστέν, άλλά τής άπροσεξίας τής ψυχής* ή γάρ τροφή, ούχ\ ή τρυφή, τής τού σώματος άνάγχης, Έάν γάρ θελήσω σφοδρόν χαθεΖναι χαλινόν, έπεστόμισα τόν Ιππον * τδ δέ σώμα τήν ψυχήν χαταστέλλειν ού δύνα* ται έν τοΖς αύτής χαχοΖς. Τίνος ούν Ινεχεν φρόνημα αύτδ σαρχδς χαλεΖ; *Οτι τής σαρχδς όλον γίνεται. *ϋταν γάρ αύτη χρατήση, τότε ήμαρτεν, όταν άφέ· ληται τόν νούν χα\ τήν άρχήν τής <)Α)χής. Ούχούν έν τούτφ ή άρετή τού σώματος, έν τφ εΖχειν τή ψυχή, έπε\ χαθ* έαυτήν ούτε χαλή ούτε χαχή. Τί γάρ &ν έργάσαιτο τδ σώμα χαθ’ έαυτό; *Όστε τή συναφεία χαλδν τδ σώμα, χαλδν διά τήν ύποταγήν, έπε\ χαθ* έαυτδ ούτε χαλδν, ούτε χαχόν, χα\ πρός τούτο δέ, χαΐ πρός έχεΖνο έπιτήδειον, είς έχάτερα τήν ^οπήν έχον. Τδ σώμα έπιθυμεΖ, άλλ’ ού πορνείας ού^ μοιχείας, άλλά μίξεως* τδ σώμα έπιθυμεΖ, ού τρυφής, άλλά τροφής, ού μέθης, άΰά ποτού. *Οτι γάρ ούχ ή μέθη τού σώματός έστιν έπιθυμία, σχόπει πώς * ούχ άντέ- χει λοιπόν, όταν ύπερβής τδ μέτρον, όταν τά όρια νιχήσης τά τού σώματος * έπεέ τά άλλα πάντα τής ψυχής έστιν, οΐον όταν είς σαρχιχά χατοφέρηται, ^αν παχεΖα γένηται. Εί γάρ χαέ χαλόν τδ σώμα, άλλά σφώρα ήττον τής ψυχής. *Ωσπερ ουν ήττων ά μόλυβδος χρυσού, άλλ* όμως δεΖται χα\ τού μολίβδου τού συγχολλώντος * ούτω δεΖ χαέ τού σώματος τή ψυχή * ή ώσπερ παιδίον έστ\ν εύγενές παιδαγωγού δεόμενον, ούτω χαλ ή ψυχή δεΖται τού σώματος. Καλ μήθαυμάσης, εί τοιαύτα παρήγαγον ποφοιδείγματα. *ύσπερ γάρ παιδικά πράγματα λέγομεν, ού τήν ήλι· χίαν διαβά^οντες, άλλά τά χατ’ αύτήν * ούτω χαΐ περ\ τού σώματος. Άλλ’ Ινεστι μή είναι έν σαρχέ, άν θέλωμεν, ώσπερ ούδέ έν τή γή, άλλ’ έν ούρανοΖς χα\ [38] έν πνεύματι. Τδ γάρ εΐναί που, ούχ ούτω τή θέσει τή έν τφ τόπφ λέγεται, ώς τή διαθέσει. Πολλούς γοΰν όντας που, λέγομεν μή είναι, λέγοντες, Ούχ ήσθα ένταύθα. Καέ τί λέγω ταύτα ; Πολλάχις λέγο- μεν, Ούχ εΐ έν σεαυτφ, Ούχ είμέ έν έμαυτφ * χαίτοι τί σωματιχώτερον τούτου, όταν αύτδς έαυτψ πλη- σιάζη ; άλλ’ όμως ού φαμέν αύτδν είναι έν έαυτφ. Γενώμεθα τοίνυν έν έαυτοΖς, έν τφ ούρανψ, έν τφ πνεύματι * μένωμεν έπΙ τής είρήνης χα\ τής χάρι^ τος τού Θεού, Ζνα πάντων τών σαρχιχών άπαλλαγέν- τες, δυνηθώμεν έπιτυχεΖν τών έπηγγελμένων άγα- θών έν Χριστφ Ιησού τφ Κυρίφ ήμών, μεθ’ ού τφ Πατρέ, άματφ άγίφ Πνεύματι, δόξα, κράτος, τιμή, νύν χαΐ 0U\, χαέ είς τούς αίώνας τών αίώνων. Αμήν.

41

d perdklit » non alii imperans , neque solum agens, sed eliam patiens. Non dixil , Solvens ; non dixil , Tollens : sed,quod est omnium vehemeniissimuin , inurficUtUp adeo ut ipsas non amplius resurgant. Quomodo ergo resurgunt? A mullo nostro vitio. Quamdiu manserimus in corpore Christi, quamdiu fuerimus uniti , non resurgunt , ^ed jacent mortuas : imo vero illae niiroquam resurgunt ; sed si alias pe> pererimus , non eae sunt amplius propter eum qui priores sustulit et perdidit, sed tu alias parturis. Nam prodentia seu potius cogitatio et spiritus carnis, inimicitiae sunt adversus Deum (Rom. 8. 6). Si nihil cogiiemus ac sapiamus carnale, non nascentur aliae, sed manebit pax illa.

Pndentia camii quid sii. — 4. Gogila enim quan- lom sil malum , cum Deus tam mulla proeurarit et efffscerit ut conciliemur, nos rursus redire ad ini-